Учебные темы
Темы
Темы упорядочены по направлениям педиатрии.
Разделы
- Общая педиатрияУчебники и основные принципы
- Организация педиатрической помощиСистема здравоохранения и диспансеризация
- НеонатологияНоворождённые
- Рост и развитие ребёнкаФизическое и нервно-психическое развитие
- Грудное вскармливание и питание детейГрудное молоко, прикорм, диетология
- Подростковая медицинаЗдоровье в пубертатном периоде
- Детская генетикаНаследственные и редкие заболевания
- Детская кардиологияБолезни сердца и сосудов
- Детская ревматологияБолезни соединительной ткани и суставов
- Детская пульмонологияБолезни дыхательных путей и лёгких
- Детская гастроэнтерологияБолезни пищеварительной системы и печени
- Детская нефрологияБолезни почек
- Детская урологияМочеполовые органы
- Детская эндокринологияЖелезы внутренней секреции и обмен веществ
- Детская гематологияБолезни крови
- Детская онкологияОпухоли и лейкозы
- Детская аллергология и иммунологияАллергические заболевания и иммунодефициты
- Детские инфекционные болезниИнфекции и вакцинация
- Детская неврологияБолезни нервной системы
- Детская психиатрияПсихические и поведенческие расстройства
- Детская дерматологияБолезни кожи
- Детская гинекологияРепродуктивное здоровье девочек
- Детская оториноларингологияБолезни уха, носа и горла
- Детская офтальмологияБолезни глаз
- Детская стоматологияБолезни зубов и полости рта
- Детская хирургияХирургические болезни и пороки развития
- Детская ортопедия и травматологияОпорно-двигательный аппарат и травмы
- Детская реанимация и неотложные состоянияНеотложная помощь и интенсивная терапия
- Детская лучевая диагностикаРентген, УЗИ, КТ и МРТ
- Детская фармакологияЛекарственные средства и дозирование
- Детская реабилитацияВосстановление и физическая терапия
Темы
Выберите раздел, чтобы увидеть темы.
Загрузка…
01 · Общая педиатрия
- 1Педиатрия и периоды детского возрастаОткрыть
- 2Анамнез и осмотр ребенкаОткрыть
- 3Общее состояние, показатели жизнедеятельности и общие признаки опасностиОткрыть
- 4Нервная система: возрастные особенности и семиотикаОткрыть
- 5Кожа, ее придатки и подкожная жировая клетчаткаОткрыть
- 6Лимфатическая система и лимфатические узлыОткрыть
- 7Костно-мышечная система и фосфорно-кальциевый обменОткрыть
- 8Дыхательная системаОткрыть
- 9Сердечно-сосудистая системаОткрыть
- 10Пищеварительная системаОткрыть
- 11Мочевыделительная системаОткрыть
- 12Кровь и система кроветворенияОткрыть
- 13Эндокринная системаОткрыть
- 14Иммунная системаОткрыть
- 15Водно-электролитный и кислотно-основный балансОткрыть
- 16Лихорадка и гипертермияОткрыть
02 · Организация педиатрической помощи
- 1Показатели здоровья детей и глобальная ситуацияОткрыть
- 2Социальные детерминанты здоровья и неравенствоОткрыть
- 3Система медицинской помощи детям и детская поликлиникаОткрыть
- 4Работа участкового педиатра: содержание, документация и показателиОткрыть
- 5Антенатальная профилактика и наблюдение за новорожденным на домуОткрыть
- 6Профилактическое наблюдение здорового ребенка: график осмотров и консультированиеОткрыть
- 7Комплексная оценка состояния здоровья и группы здоровьяОткрыть
- 8Наблюдение за детьми из групп рискаОткрыть
- 9Закаливание, физическое воспитание и режим дняОткрыть
- 10Подготовка к поступлению в дошкольную образовательную организацию, адаптация и медицинское наблюдениеОткрыть
- 11Школьная медицина: готовность к школе и наблюдение за учащимисяОткрыть
- 12Организация прививочной работы: прививочный кабинет, холодовая цепь, медицинский отбор и регистрация побочных проявленийОткрыть
- 13Противоэпидемическая работа на участке: экстренное извещение, мероприятия в очаге инфекции, изоляция и карантин, допуск в коллективОткрыть
- 14Амбулаторная помощь больному ребенку: вызов на дом, лечение на дому и направление в стационарОткрыть
- 15Интегрированное ведение болезней детского возрастаОткрыть
- 16Диспансерное наблюдение детей с хроническими заболеваниямиОткрыть
- 17Ребенок с особыми медицинскими потребностями и инвалидностью: экспертизаОткрыть
- 18Санаторно-курортное лечение и оздоровлениеОткрыть
- 19Качество медицинской помощи и безопасность пациентовОткрыть
- 20Этика, информированное согласие и общение с семьей в педиатрииОткрыть
- 21Паллиативная помощь детямОткрыть
- 22Профилактика травматизмаОткрыть
- 23Дети, оставшиеся без попечения родителей: усыновление и опекаОткрыть
03 · Неонатология
- 1Новорожденный: классификация и анатомо-физиологические особенностиОткрыть
- 2Первичная помощь и реанимация в родильном залеОткрыть
- 3Осмотр новорожденного и оценка гестационного возрастаОткрыть
- 4Ранняя неонатальная адаптация и транзиторные состоянияОткрыть
- 5Уход за здоровым новорожденным и неонатальный скринингОткрыть
- 6Терморегуляция новорожденного: гипотермия и перегреваниеОткрыть
- 7Недоношенный новорожденныйОткрыть
- 8Задержка внутриутробного развития плода и другие группы рискаОткрыть
- 9Вскармливание больного и недоношенного новорожденногоОткрыть
- 10Неонатальная гипогликемия и метаболические нарушенияОткрыть
- 11Перинатальная асфиксия и гипоксически-ишемическая энцефалопатияОткрыть
- 12Дыхательные расстройства у новорожденного (дистресс)Открыть
- 13Врожденная пневмония, синдромы утечки воздуха и легочная гипертензияОткрыть
- 14Шок у новорожденныхОткрыть
- 15Неонатальная желтуха и гипербилирубинемияОткрыть
- 16Гемолитическая болезнь новорожденногоОткрыть
- 17Заболевания крови у новорожденныхОткрыть
- 18Перинатальное поражение центральной нервной системы и неонатальные судорогиОткрыть
- 19Родовые травмыОткрыть
- 20Внутриутробные инфекцииОткрыть
- 21Бактериальный сепсис новорожденныхОткрыть
- 22Локальные инфекции новорожденногоОткрыть
- 23Некротизирующий энтероколитОткрыть
- 24Нарушения со стороны пищеварительной системы у новорожденногоОткрыть
- 25Ретинопатия недоношенных и долгосрочное наблюдениеОткрыть
04 · Рост и развитие ребёнка
- 1Общие закономерности роста и развитияОткрыть
- 2Рост и развитие плодаОткрыть
- 3Антропометрия: методы измеренияОткрыть
- 4Оценка физического развития: кривые ростаОткрыть
- 5Рост и развитие недоношенного ребенкаОткрыть
- 6Первый год жизни: рост и нервно-психическое развитиеОткрыть
- 7Ранний возраст: второй и третий год жизниОткрыть
- 8Дошкольный возраст (3–6 лет)Открыть
- 9Младший школьный возраст (6–11 лет) и готовность к школеОткрыть
- 10Моторное развитиеОткрыть
- 11Развитие речи и языкаОткрыть
- 12Когнитивное и социально-эмоциональное развитиеОткрыть
- 13Оценка нервно-психического развития: метод возрастных группОткрыть
- 14Наблюдение за развитием и скринингОткрыть
- 15Общая задержка развития и интеллектуальная недостаточностьОткрыть
- 16Биологический возраст: созревание костей и прорезывание зубовОткрыть
- 17Половое созревание: нормальный пубертатОткрыть
- 18Сон у детей: возрастные нормы и нарушенияОткрыть
- 19Семиотика нарушений физического развитияОткрыть
- 20Поддержка развития и позитивное воспитаниеОткрыть
05 · Грудное вскармливание и питание детей
- 1Физиологические основы питания ребенка и потребность в энергииОткрыть
- 2Макронутриенты: белки, жиры и углеводыОткрыть
- 3Оценка нутритивного статусаОткрыть
- 4Грудное молоко: образование, состав и защитные факторыОткрыть
- 5Организация и техника грудного вскармливанияОткрыть
- 6Трудности грудного вскармливанияОткрыть
- 7Противопоказания к грудному вскармливанию: заболевания и лекарственные препараты материОткрыть
- 8Питание беременной и кормящей женщиныОткрыть
- 9Смешанное и искусственное вскармливаниеОткрыть
- 10Введение прикормаОткрыть
- 11Вскармливание недоношенного ребенка после выписки домойОткрыть
- 12Питание детей раннего возраста (1–3 года)Открыть
- 13Питание детей дошкольного, школьного возраста и подростковОткрыть
- 14Белково-энергетическая недостаточность: классификация и диагностикаОткрыть
- 15Лечение белково-энергетической недостаточности и синдром возобновленного питанияОткрыть
- 16Рахит и дефицит витамина DОткрыть
- 17Дефицит и избыток витаминовОткрыть
- 18Дефицит железа, йода и цинкаОткрыть
- 19Функциональные расстройства пищеварения у детей первого года жизниОткрыть
- 20Пищевая аллергия и аллергия к белкам коровьего молокаОткрыть
- 21Непереносимость углеводов и диета при целиакииОткрыть
- 22Диетотерапия при наследственных болезнях обмена веществОткрыть
- 23Питание больного ребенка: острая диарея, лихорадка и госпитализированный ребенокОткрыть
- 24Нутритивная поддержка: энтеральное и парентеральное питаниеОткрыть
- 25Питание при хронических заболеванияхОткрыть
- 26Питание при избыточной массе тела и ожиренииОткрыть
06 · Подростковая медицина
- 1Подростковый возраст: этапы развития, созревание мозга и психосоциальные задачиОткрыть
- 2Здоровье подростков: глобальная ситуация, причины смертности и заболеваемости, факторы риска и защитные факторыОткрыть
- 3Беседа с подростком и осмотр: конфиденциальность, HEADSS и мотивационное интервьюированиеОткрыть
- 4Профилактический осмотр подростка: скрининг, вакцинация и консультирование по вопросам предупреждения рисковОткрыть
- 5Дружественная к подросткам медицинская помощь, согласие и границы конфиденциальностиОткрыть
- 6Подросток с хроническим заболеванием и переход во взрослую службу здравоохраненияОткрыть
- 7Цифровая среда: экранное время, социальные сети, кибербуллинг и игровое расстройствоОткрыть
- 8Здоровье костей и низкая минеральная плотность костной ткани у подростковОткрыть
- 9Физическая активность, гиподинамия и средства повышения работоспособностиОткрыть
- 10Сон у подростков: недостаточность сна и синдром задержки фазы снаОткрыть
- 11Хроническая усталость, ортостатическая непереносимость и синдром постуральной ортостатической тахикардииОткрыть
- 12Заболевания молочных желез: образования молочных желез у девочек и гинекомастия у мальчиковОткрыть
- 13Сексуальность подростков и консультирование по вопросам сексуального здоровьяОткрыть
- 14Подростки, относящиеся к сексуальным и гендерным меньшинствамОткрыть
- 15Контрацепция: консультирование, эффективность, барьерные методы и экстренная контрацепцияОткрыть
- 16Гормональная и длительно действующая обратимая контрацепцияОткрыть
- 17Беременность у подростков: диагностика, консультирование, риски и внематочная беременностьОткрыть
- 18Инфекции, передаваемые половым путем: общий подход, скрининг и профилактикаОткрыть
- 19Гонорея, хламидиоз и воспалительные заболевания органов малого тазаОткрыть
- 20Сифилис, генитальный герпес, трихомониаз и другие инфекции, передаваемые половым путемОткрыть
- 21Папилломавирусная инфекция человека: аногенитальные бородавки, вакцинация и скрининг рака шейки маткиОткрыть
- 22Помощь подростку, пострадавшему от сексуального насилияОткрыть
- 23Употребление психоактивных веществ: эпидемиология, скрининг и краткое вмешательствоОткрыть
- 24Употребление алкоголя подросткамиОткрыть
- 25Табак, никотин и электронные сигаретыОткрыть
- 26Каннабис и другие психоактивные веществаОткрыть
- 27Насилие среди подростков: травля (буллинг), насилие в парах и оружиеОткрыть
- 28Подростки в трудной жизненной ситуации: бездомные, находящиеся в учреждениях, в местах лишения свободы и подростки-мигрантыОткрыть
07 · Детская генетика
- 1Геном человека и генетическая изменчивость: ген, типы вариантов и классификация наследственных заболеванийОткрыть
- 2Типы наследования: моногенное, митохондриальное, неменделевское и мультифакториальное наследованиеОткрыть
- 3Генетический анамнез, родословная и дисморфологический осмотрОткрыть
- 4Методы генетического тестирования и интерпретация результатовОткрыть
- 5Генетическое консультирование, этика и близкородственные бракиОткрыть
- 6Принципы лечения наследственных заболеваний: ферментозаместительная терапия, трансплантация и генная терапияОткрыть
- 7Пренатальный скрининг и пренатальная диагностикаОткрыть
- 8Тератогены и фетальные алкогольные спектральные нарушенияОткрыть
- 9Синдром ДаунаОткрыть
- 10Синдромы Эдвардса и Патау и другие аутосомные анеуплоидииОткрыть
- 11Синдром ТернераОткрыть
- 12Синдром Клайнфельтера и другие анеуплоидии половых хромосомОткрыть
- 13Синдромы микроделеций и микродупликаций: делеция 22q11.2, синдром Вильямса и другиеОткрыть
- 14Болезни геномного импринтинга: синдромы Прадера–Вилли, Ангельмана, Беквита–Видемана и Сильвера–РасселаОткрыть
- 15Синдром ломкой X-хромосомы и болезни экспансии повторовОткрыть
- 16RAS-патии: синдромы Нунан, Костелло и кардиофациокожный синдромОткрыть
- 17Болезни регуляции хроматина и синдромы избыточного ростаОткрыть
- 18Цилиопатии, заболевания сигнального пути Sonic Hedgehog и синдромальные краниосиностозыОткрыть
- 19Множественные врожденные пороки развития: последовательности и ассоциацииОткрыть
- 20Подход к наследственным болезням обмена веществОткрыть
- 21Расширенный неонатальный скрининг и действия при положительном результатеОткрыть
- 22Метаболический криз: гипераммониемия, тяжелый метаболический ацидоз и неотложная терапияОткрыть
- 23Фенилкетонурия и гиперфенилаланинемииОткрыть
- 24Тирозинемии и алкаптонурияОткрыть
- 25Гомоцистинурия, нарушения обмена серосодержащих аминокислот и кобаламина и фолатаОткрыть
- 26Болезнь кленового сиропа и органические ацидурииОткрыть
- 27Глутаровая ацидурия 1 типа и другие церебральные органические ацидурииОткрыть
- 28Нарушения цикла мочевиныОткрыть
- 29Нарушения обмена глицина, серина и нейромедиаторов, дефицит GLUT1: курабельные метаболические эпилепсииОткрыть
- 30ГликогенозыОткрыть
- 31Галактоземия и нарушения обмена фруктозыОткрыть
- 32Нарушения обмена пирувата, цикла Кребса и глюконеогенеза: ребенок с лактатацидозомОткрыть
- 33Нарушения митохондриального окисления жирных кислот и обмена кетоновых телОткрыть
- 34Митохондриальные болезни: генетика, клиника и диагностикаОткрыть
- 35Лизосомные болезни: сфинголипидозы, болезнь Помпе и ферментозаместительная терапияОткрыть
- 36Мукополисахаридозы и муколипидозыОткрыть
- 37Пероксисомные болезни, дефекты синтеза холестерина и врожденные нарушения гликозилированияОткрыть
- 38Нарушения обмена пуринов и пиримидинов и порфирииОткрыть
08 · Детская кардиология
- 1Эмбриология сердца и фетальное кровообращениеОткрыть
- 2Кардиологическое обследование: анамнез, осмотр, пульсоксиметрия и рентгенографияОткрыть
- 3Электрокардиография у детейОткрыть
- 4Эхокардиография и другие методы визуализацииОткрыть
- 5Шум в сердце, боль в груди и синкопеОткрыть
- 6Врожденные пороки сердца: общие вопросыОткрыть
- 7Дефект межпредсердной перегородкиОткрыть
- 8Дефект межжелудочковой перегородкиОткрыть
- 9Открытый артериальный протокОткрыть
- 10Атриовентрикулярный септальный дефектОткрыть
- 11Коарктация аорты и перерыв дуги аортыОткрыть
- 12Стеноз легочной артерииОткрыть
- 13Стеноз аорты и пороки выносящего тракта левого желудочкаОткрыть
- 14Тетрада ФаллоОткрыть
- 15Транспозиция магистральных артерийОткрыть
- 16Общий артериальный ствол и аномальный дренаж легочных венОткрыть
- 17Аномалия Эбштейна, трикуспидальная атрезия и атрезия легочной артерииОткрыть
- 18Синдром гипоплазии левых отделов сердца и кровообращение по ФонтенуОткрыть
- 19Критические врожденные пороки сердца у новорожденныхОткрыть
- 20ТахиаритмииОткрыть
- 21Брадиаритмии, блокады и наследственные аритмические синдромыОткрыть
- 22МиокардитОткрыть
- 23КардиомиопатииОткрыть
- 24Заболевания перикардаОткрыть
- 25Инфекционный эндокардитОткрыть
- 26Острая ревматическая лихорадка и ревматическая болезнь сердцаОткрыть
- 27Болезнь КавасакиОткрыть
- 28Сердечная недостаточностьОткрыть
- 29Легочная гипертензияОткрыть
- 30Артериальная гипертензия у детейОткрыть
- 31Дислипидемия и профилактическая кардиологияОткрыть
09 · Детская ревматология
- 1Сустав, соединительная ткань и ревматическое воспалениеОткрыть
- 2Подход к ребенку с болью и отеком суставаОткрыть
- 3Лабораторные исследования в ревматологииОткрыть
- 4Методы визуализации в ревматологииОткрыть
- 5Противовоспалительная и базисная терапияОткрыть
- 6Биологическая и таргетная терапияОткрыть
- 7Ведение ребенка с ревматическим заболеваниемОткрыть
- 8Ювенильный идиопатический артрит: определение, классификация и общие принципыОткрыть
- 9Системный ювенильный идиопатический артритОткрыть
- 10Полиартикулярный ювенильный идиопатический артритОткрыть
- 11Олигоартикулярный ювенильный идиопатический артритОткрыть
- 12Артрит, ассоциированный с энтезитом, и энтеропатическая артропатияОткрыть
- 13Ювенильный псориатический артритОткрыть
- 14Увеит при ювенильном идиопатическом артритеОткрыть
- 15Системная красная волчанка: клиника и диагностикаОткрыть
- 16Волчаночный нефрит и лечение системной красной волчанкиОткрыть
- 17Антифосфолипидный синдромОткрыть
- 18Неонатальная красная волчанкаОткрыть
- 19Ювенильный дерматомиозитОткрыть
- 20Системная склеродермияОткрыть
- 21Очаговая склеродермияОткрыть
- 22Смешанное заболевание соединительной ткани и синдром ШегренаОткрыть
- 23Феномен Рейно и вазомоторные нарушенияОткрыть
- 24Васкулиты: классификация и общий подходОткрыть
- 25IgA-васкулит (пурпура Шенлейна–Геноха)Открыть
- 26Узелковый полиартериитОткрыть
- 27АНЦА-ассоциированные васкулитыОткрыть
- 28Артериит Такаясу, васкулит центральной нервной системы и другие васкулитыОткрыть
- 29Болезнь Бехчета и саркоидоз у детейОткрыть
- 30Синдромы периодической лихорадки и наследственные аутовоспалительные заболеванияОткрыть
- 31Синдром активации макрофаговОткрыть
- 32Хронический рецидивирующий мультифокальный остеомиелитОткрыть
- 33Септический артрит и острый остеомиелитОткрыть
- 34Реактивные артритыОткрыть
- 35Невоспалительная скелетно-мышечная боль и гипермобильностьОткрыть
- 36Синдромы хронической болиОткрыть
- 37Наследственные заболевания соединительной тканиОткрыть
- 38Неревматические причины боли в суставах и костяхОткрыть
10 · Детская пульмонология
- 1Эмбриология дыхательной системы и рост легкихОткрыть
- 2Физиология дыхания и особенности детского возрастаОткрыть
- 3Обследование органов дыхания: анамнез, осмотр и аускультацияОткрыть
- 4Пульсоксиметрия, газы крови и основы кислородотерапииОткрыть
- 5Исследование функции внешнего дыхания: спирометрия и пикфлоуметрияОткрыть
- 6Методы визуализации органов дыханияОткрыть
- 7Бронхоскопия, потовая проба и другие специальные исследованияОткрыть
- 8Острый и хронический кашельОткрыть
- 9Свистящее дыхание и бронхообструктивный синдромОткрыть
- 10Стридор и обструкция верхних дыхательных путейОткрыть
- 11Часто болеющий ребенок и рецидивирующие респираторные инфекцииОткрыть
- 12Острый обструктивный ларингит (круп) и эпиглоттитОткрыть
- 13Нарушения дыхания во сне и обструктивное апноэ снаОткрыть
- 14Острый бронхит, рецидивирующий и хронический бронхитОткрыть
- 15Острый бронхиолитОткрыть
- 16Внебольничная пневмония: диагностика и оценка тяжестиОткрыть
- 17Лечение и наблюдение при пневмонииОткрыть
- 18Осложнения пневмонии: плевральный выпот, эмпиема и некротизирующая формаОткрыть
- 19Пневмония в особых условияхОткрыть
- 20Бронхиальная астма: патогенез, фенотипы и диагностикаОткрыть
- 21Контроль бронхиальной астмы: ступенчатая терапия и наблюдениеОткрыть
- 22Приступ бронхиальной астмы: оценка тяжести и неотложная терапияОткрыть
- 23Ингаляционная техника: дозированный аэрозольный ингалятор, спейсер, порошковый ингалятор и небулайзерОткрыть
- 24Бронхолегочная дисплазияОткрыть
- 25Муковисцидоз: скрининг, потовая проба и диагностикаОткрыть
- 26Ведение муковисцидозаОткрыть
- 27Бронхоэктазы и первичная цилиарная дискинезияОткрыть
- 28Врожденные пороки развития легких и дыхательных путейОткрыть
- 29Инородное тело дыхательных путейОткрыть
- 30Интерстициальные заболевания легких у детейОткрыть
- 31Заболевания плевры и пневмотораксОткрыть
- 32Острая дыхательная недостаточность и респираторная поддержкаОткрыть
- 33Табачный дым, загрязнение воздуха и защита респираторного здоровьяОткрыть
11 · Детская гастроэнтерология
- 1Подход к ребенку с заболеванием органов пищеваренияОткрыть
- 2Методы исследования в гастроэнтерологииОткрыть
- 3Полость рта и слюнные железы: осмотр педиатраОткрыть
- 4Дисфагия и врожденные аномалии пищеводаОткрыть
- 5Гастроэзофагеальная рефлюксная болезньОткрыть
- 6Эзофагиты: эозинофильный, инфекционный и лекарственныйОткрыть
- 7Химические ожоги и проглатывание инородных телОткрыть
- 8Нарушения моторики пищеводаОткрыть
- 9Нарушения взаимодействия по оси «мозг – кишечник»: функциональная абдоминальная больОткрыть
- 10Инфекция Helicobacter pylori и гастритыОткрыть
- 11Язвенная болезнь желудка и двенадцатиперстной кишкиОткрыть
- 12Пилоростеноз и синдром циклической рвотыОткрыть
- 13Острая боль в животе: решение педиатраОткрыть
- 14Хроническая диарея: подход и классификацияОткрыть
- 15Синдромы мальабсорбцииОткрыть
- 16ЦелиакияОткрыть
- 17Мальабсорбция углеводов: лактазная недостаточность и другие формыОткрыть
- 18Микробиота кишечника, избыточный бактериальный рост и пробиотикиОткрыть
- 19Экссудативная энтеропатия и эозинофильный гастроэнтеритОткрыть
- 20Воспалительные заболевания кишечника: общие положения и болезнь КронаОткрыть
- 21Язвенный колит и неклассифицируемый колитОткрыть
- 22Хронический запор, энкопрез и болезнь ГиршпрунгаОткрыть
- 23Кишечная недостаточность и синдром короткой кишкиОткрыть
- 24Желудочно-кишечное кровотечениеОткрыть
- 25Опухоли пищеварительного тракта и синдромы полипозаОткрыть
- 26Признаки заболевания печени и интерпретация печеночных пробОткрыть
- 27Холестаз и атрезия желчных путей у грудного ребенкаОткрыть
- 28Наследственные и метаболические заболевания печениОткрыть
- 29Аутоиммунный гепатит и склерозирующий холангитОткрыть
- 30Лекарственные и токсические поражения печениОткрыть
- 31Метаболически ассоциированная жировая болезнь печениОткрыть
- 32Острая печеночная недостаточностьОткрыть
- 33Хронические заболевания печени, цирроз и портальная гипертензияОткрыть
- 34Заболевания желчного пузыря и желчевыводящих путейОткрыть
- 35Острый и хронический панкреатитОткрыть
- 36Экзокринная недостаточность поджелудочной железыОткрыть
- 37Заболевания брюшины: асцит и перитонитОткрыть
- 38Поражение пищеварительной системы при системных заболеваниях и последствия онкологического леченияОткрыть
12 · Детская нефрология
- 1Подход к ребенку с подозрением на заболевание почекОткрыть
- 2Оценка функции почек: анализ мочи, СКФ и канальцевые пробыОткрыть
- 3Визуализация и биопсия почки при заболеваниях почекОткрыть
- 4Антенатальный гидронефроз и врожденные аномалии почек и мочевыводящих путейОткрыть
- 5Гематурия: диагностический подходОткрыть
- 6Протеинурия: подход к пациентуОткрыть
- 7Гломерулонефриты: иммунные механизмы, классификация и диагностическая тактикаОткрыть
- 8Острый постинфекционный гломерулонефритОткрыть
- 9IgA-нефропатия и нефрит при IgA-васкулитеОткрыть
- 10Быстропрогрессирующий гломерулонефрит: АНЦА-ассоциированный и анти-ГБМ-болезньОткрыть
- 11Мембранопролиферативный гломерулонефрит, С3-гломерулопатия и мембранозная нефропатияОткрыть
- 12Синдром Альпорта и наследственные заболевания базальной мембраны клубочковОткрыть
- 13Почка при инфекциях и системных заболеванияхОткрыть
- 14Нефротический синдром: диагностика, первый эпизод и осложненияОткрыть
- 15Стероидчувствительный нефротический синдром: рецидивы и стероидозависимостьОткрыть
- 16Стероидрезистентный и врожденный нефротический синдромОткрыть
- 17Гемолитико-уремический синдром и тромботические микроангиопатииОткрыть
- 18Подход к тубулопатиям: синдром Фанкони и цистинозОткрыть
- 19Почечный канальцевый ацидозОткрыть
- 20Синдромы Барттера, Гительмана и другие наследственные нарушения транспорта натрия и калияОткрыть
- 21Гиперкальциурия, нефрокальциноз и нарушения транспорта кальция, магния и фосфатаОткрыть
- 22Тубулоинтерстициальный нефритОткрыть
- 23Нефротоксичные препараты и дозирование лекарственных средств при почечной недостаточностиОткрыть
- 24Кистозные болезни почек: поликистоз и туберозный склерозОткрыть
- 25Нефронофтиз, цилиопатии и аутосомно-доминантная тубулоинтерстициальная болезнь почекОткрыть
- 26Почки при наследственных болезнях обмена веществОткрыть
- 27Инфекция мочевыводящих путей: диагностика и лечениеОткрыть
- 28Рецидивирующая инфекция мочевых путей, пузырно-мочеточниковый рефлюкс и рефлюкс-нефропатияОткрыть
- 29Влияние обструктивной уропатии и дисфункции мочевого пузыря на почкиОткрыть
- 30Энурез и дневные расстройства мочеиспусканияОткрыть
- 31Мочекаменная болезнь и дисметаболические нефропатииОткрыть
- 32Почечная гипертензия и реноваскулярная гипертензияОткрыть
- 33Острая почечная недостаточность: причины, критерии и профилактикаОткрыть
- 34Лечение острой почечной недостаточности и заместительная почечная терапияОткрыть
- 35Неонатальная нефрологияОткрыть
- 36Хроническая болезнь почек: классификация, причины и нефропротекцияОткрыть
- 37Осложнения хронической болезни почек: анемия, минерально-костные нарушения, рост и питаниеОткрыть
- 38Диализ: перитонеальный диализ и гемодиализОткрыть
- 39Трансплантация почки и долгосрочное наблюдениеОткрыть
13 · Детская урология
- 1Эмбриология органов мочеполовой системы и урологический осмотрОткрыть
- 2Урологические исследования: урофлоуметрия, уродинамическое исследование, диуретическая ренография и эндоскопияОткрыть
- 3Аномалии количества, расположения и формы почек: урологическое значениеОткрыть
- 4Обструкция пиелоуретерального сегмента: диагностика и пиелопластикаОткрыть
- 5Мегауретер: обструктивная, рефлюксирующая и необструктивная формыОткрыть
- 6Удвоение мочеточника, уретероцеле и эктопический мочеточникОткрыть
- 7Хирургическое и эндоскопическое лечение пузырно-мочеточникового рефлюксаОткрыть
- 8Урологические аспекты инфекции мочевыводящих путей: обструктивный пиелонефрит, пионефроз и абсцесс почкиОткрыть
- 9Мочекаменная болезнь: урологическое и эндоурологическое лечениеОткрыть
- 10Клапаны задней уретрыОткрыть
- 11Другие аномалии и приобретенные заболевания уретрыОткрыть
- 12Экстрофия мочевого пузыря и эписпадияОткрыть
- 13Экстрофия клоаки, аномалии клоаки и урогенитального синусаОткрыть
- 14Синдром аплазии мышц передней брюшной стенки, аномалии урахуса и дивертикул мочевого пузыряОткрыть
- 15Нейрогенный мочевой пузырь: причины, классификация и уродинамическая оценкаОткрыть
- 16Лечение нейрогенного мочевого пузыря и достижение удержания мочиОткрыть
- 17Урологический подход к недержанию мочи: функциональные, структурные и нейрогенные причиныОткрыть
- 18Крайняя плоть: фимоз, парафимоз, баланопостит и обрезаниеОткрыть
- 19ГипоспадияОткрыть
- 20Другие аномалии полового члена: скрытый половой член, микропенис, искривление и перекрут полового членаОткрыть
- 21Крипторхизм: классификация, диагностика и лечениеОткрыть
- 22Паховая грыжа и водянка яичка: заболевания, связанные с незаращением влагалищного отросткаОткрыть
- 23Синдром острой мошонки: перекрут яичка, перекрут гидатиды яичка, эпидидимит и орхитОткрыть
- 24Варикоцеле и другие образования мошонкиОткрыть
- 25Травма органов мочеполовой системыОткрыть
- 26Урологическое обследование и хирургическое лечение при нарушениях формирования полаОткрыть
14 · Детская эндокринология
- 1Эндокринная система у детей и оценка гормонального статусаОткрыть
- 2Низкорослость: оценка и дифференциальная диагностикаОткрыть
- 3Дефицит гормона ростаОткрыть
- 4Высокорослость и избыток гормона ростаОткрыть
- 5Гипопитуитаризм и опухоли гипоталамо-гипофизарной областиОткрыть
- 6Несахарный диабет и нарушения водно-солевого балансаОткрыть
- 7Врожденный гипотиреозОткрыть
- 8Аутоиммунный тиреоидит и приобретенный гипотиреозОткрыть
- 9Тиреотоксикоз и болезнь ГрейвсаОткрыть
- 10Узлы и рак щитовидной железыОткрыть
- 11Фосфорно-кальциевый обмен и заболевания паращитовидных железОткрыть
- 12Надпочечниковая недостаточность и адреналовый кризОткрыть
- 13Врожденная дисфункция коры надпочечниковОткрыть
- 14Гиперкортицизм и опухоли надпочечниковОткрыть
- 15Преждевременное половое развитиеОткрыть
- 16Задержка полового развития и гипогонадизмОткрыть
- 17Нарушения формирования полаОткрыть
- 18Сахарный диабет 1 типа: патогенез и диагностикаОткрыть
- 19Сахарный диабет 1 типа: инсулинотерапия и наблюдениеОткрыть
- 20Диабетический кетоацидозОткрыть
- 21Сахарный диабет 2 типа и моногенный диабетОткрыть
- 22Гипогликемия и гиперинсулинизм у детейОткрыть
- 23Ожирение и метаболический синдромОткрыть
- 24Полигландулярные синдромы и эндокринные последствия противоопухолевого леченияОткрыть
15 · Детская гематология
- 1Гематологическое обследование у ребенка: анализ крови, мазок периферической крови и костный мозгОткрыть
- 2Подход к анемии: классификация, обследование и дифференциальная диагностикаОткрыть
- 3Железодефицитная анемияОткрыть
- 4Другие микроцитарные анемии и перегрузка железомОткрыть
- 5Мегалобластные анемии: дефицит витамина B12 и фолиевой кислотыОткрыть
- 6Анемия хронических заболеваний и изменения крови при системных заболеванияхОткрыть
- 7Парциальные красноклеточные аплазии: анемия Даймонда–Блекфена, транзиторная эритробластопения и врожденные дизэритропоэтические анемииОткрыть
- 8Наследственные синдромы недостаточности костного мозгаОткрыть
- 9Приобретенная апластическая анемия и подход к панцитопенииОткрыть
- 10Подход к гемолитическим анемиямОткрыть
- 11Заболевания мембраны эритроцитов: наследственный сфероцитоз, эллиптоцитоз и стоматоцитозОткрыть
- 12Ферментопатии эритроцитов: дефицит глюкозо-6-фосфатдегидрогеназы и пируваткиназыОткрыть
- 13Серповидноклеточная анемия и другие варианты гемоглобинаОткрыть
- 14ТалассемииОткрыть
- 15Иммунные и другие приобретенные гемолитические анемииОткрыть
- 16Полицитемия и эритроцитозОткрыть
- 17НейтропенияОткрыть
- 18Лейкоцитоз, эозинофилия и лейкемоидная реакцияОткрыть
- 19Гистиоцитарные заболевания: гемофагоцитарный лимфогистиоцитоз и гистиоцитоз из клеток ЛангергансаОткрыть
- 20Гемостаз и обследование ребенка со склонностью к кровоточивостиОткрыть
- 21Гемофилия A и BОткрыть
- 22Болезнь Виллебранда и редкие дефициты факторов свертыванияОткрыть
- 23Иммунная тромбоцитопенияОткрыть
- 24Другие тромбоцитопении, нарушения функции тромбоцитов и тромбоцитозОткрыть
- 25Приобретенные коагулопатии: дефицит витамина K, заболевания печени и ДВС-синдромОткрыть
- 26Тромбофилия и тромбозы у детейОткрыть
- 27Компоненты крови и показания к гемотрансфузииОткрыть
- 28Осложнения и безопасность гемотрансфузииОткрыть
- 29Селезенка и лимфатические узлы: подход к спленомегалии, гипоспленизму и лимфаденопатииОткрыть
16 · Детская онкология
- 1Рак у детей: эпидемиология, биология и наследственная предрасположенность к злокачественным новообразованиямОткрыть
- 2Подозрение на опухоль у ребенка: настораживающие признаки, принципы диагностики и стадированияОткрыть
- 3Подход к объемным образованиям: образования брюшной полости, средостения, шеи и мягких тканейОткрыть
- 4Принципы лечения опухолей: химиотерапия, лучевая терапия, хирургическое лечение, таргетная терапия и иммунотерапияОткрыть
- 5Осложнения терапии и сопроводительная терапияОткрыть
- 6Неотложные состояния в онкологииОткрыть
- 7Острый лимфобластный лейкоз: биология, клиническая картина и диагностикаОткрыть
- 8Острый лимфобластный лейкоз: лечение, минимальная остаточная болезнь, рецидив и исходОткрыть
- 9Острый миелоидный лейкоз и острый промиелоцитарный лейкозОткрыть
- 10Лейкоз у детей первого года жизни, лейкозы при синдроме Дауна и транзиторный аномальный миелопоэзОткрыть
- 11Хронический миелолейкоз, ювенильный миеломоноцитарный лейкоз и миелодиспластические синдромыОткрыть
- 12Лимфома ХоджкинаОткрыть
- 13Неходжкинские лимфомы и посттрансплантационное лимфопролиферативное заболеваниеОткрыть
- 14Опухоли центральной нервной системы: общий подход и глиомыОткрыть
- 15Медуллобластома, эпендимома и другие опухоли центральной нервной системыОткрыть
- 16НейробластомаОткрыть
- 17Опухоль Вилмса и другие опухоли почекОткрыть
- 18Рабдомиосаркома и другие саркомы мягких тканейОткрыть
- 19Злокачественные опухоли костей: остеосаркома и саркома ЮингаОткрыть
- 20Доброкачественные опухоли и опухолеподобные образования костейОткрыть
- 21Опухоли печениОткрыть
- 22Герминогенные опухолиОткрыть
- 23Редкие опухоли у детейОткрыть
- 24Жизнь после рака: отдаленные последствия, наблюдение и сохранение фертильностиОткрыть
17 · Детская аллергология и иммунология
- 1Иммунологические основы аллергических заболеваний и атопический маршОткрыть
- 2Подход к ребенку с аллергическим заболеванием и аллергологическая диагностикаОткрыть
- 3Аллерген-специфическая иммунотерапияОткрыть
- 4Аллергический ринит: классификация, клиника и диагностикаОткрыть
- 5Лечение и контроль аллергического ринитаОткрыть
- 6Аллергические заболевания глазОткрыть
- 7Атопический дерматит: патогенез, клиническая картина и диагностикаОткрыть
- 8Лечение атопического дерматита и его осложненияОткрыть
- 9Острая крапивница и ангионевротический отекОткрыть
- 10Хроническая крапивница: спонтанная и индуцируемая формыОткрыть
- 11Наследственный ангионевротический отек и брадикинин-опосредованные отекиОткрыть
- 12После анафилаксии: установление причины, особые формы и профилактика рецидивовОткрыть
- 13IgE-опосредованная пищевая аллергия: клиника и диагностикаОткрыть
- 14Ведение пищевой аллергии: элиминация, пероральная иммунотерапия и толерантностьОткрыть
- 15Аллергия на ужаление насекомымиОткрыть
- 16Лекарственная аллергия: классификация, диагностика и лечениеОткрыть
- 17Сывороточная болезнь и тяжелые лекарственные реакции замедленного типаОткрыть
- 18Ребенок с эозинофилией и гиперэозинофильные синдромыОткрыть
- 19Подозрение на иммунодефицит: настораживающие признаки и клинический подходОткрыть
- 20Лабораторная оценка иммунной системыОткрыть
- 21Дефициты антителОткрыть
- 22Тяжелый комбинированный иммунодефицит и Т-клеточные иммунодефицитыОткрыть
- 23Синдромальные комбинированные иммунодефицитыОткрыть
- 24Нарушения функции фагоцитовОткрыть
- 25Дефекты системы комплементаUZОткрыть
- 26Заболевания с иммунной дисрегуляциейUZОткрыть
- 27Дефекты врожденного иммунитета и дефицит NK-клетокUZОткрыть
- 28Вторичные иммунодефицитыUZОткрыть
- 29Лечение первичных иммунодефицитов: иммуноглобулин, профилактика и вакцинацияUZОткрыть
- 30Gemopoetik o'zak hujayra transplantatsiyasi asoratlari va kech oqibatlariUZtransplantatning xo'jayinga qarshi reaksiyasi (o'tkir va surunkali, bosqichlar, davo), transplantatning rad etilishi, jigar venalari okklyuzion kasalligi, infeksion asoratlar va immun tiklanish, kech oqibatlar (o'sish, endokrin, o'pka, ikkilamchi o'sma), uzoq muddatli kuzatuv rejasiОткрыть
18 · Детские инфекционные болезни
- 1Инфекционный процесс и инфекционный контроль в детском коллективеUZОткрыть
- 2Лабораторная диагностика инфекцийUZОткрыть
- 3Immunoprofilaktika asoslari va emlash xavfsizligiUZfaol va passiv immunizatsiya, vaksina turlari, immun javob va buster, sovuq zanjir, haqiqiy va soxta qarshi ko'rsatmalar, emlashdan keyingi nojo'ya hodisalar va anafilaksiya, emlashdan bosh tortish bilan ishlashОткрыть
- 4Milliy emlash taqvimi va maxsus guruhlarda emlashUZO'zbekiston taqvimi, kechikkan emlashni tiklash, chala tug'ilgan, immuniteti susaygan, taloqsiz, surunkali kasal bola, kontakt bo'yicha shoshilinch profilaktika, qoqsholga qarshi va quturishga qarshi profilaktikaОткрыть
- 5Chaqaloq va 3 oygacha go'dakda manbasiz isitmaUZog'ir bakterial infeksiya xavfi, yosh bo'yicha algoritm (0–28 kun, 29–60 kun, 61–90 kun), past xavf mezonlari, lyumbal punksiya ko'rsatmasi, empirik antibiotikОткрыть
- 6Katta bolada manbasiz isitma va sababi noma'lum isitmaUZyashirin bakteriemiya, emlangan bolada xavf, «svetofor» tizimi, sababi noma'lum isitma ta'rifi, sabablar guruhi, bosqichli tekshiruvОткрыть
- 7Antibakterial terapiya tamoyillari va rezistentlikUZempirik va maqsadli davo, farmakokinetika va farmakodinamika, bolalarda doza, antibiotik guruhlari, rezistentlik mexanizmlari (BLRS, MRSA, karbapenemaza), antibiotiklarni boshqarish dasturi, davo muddati, parenteraldan og'izga o'tishОткрыть
- 8Bolalarda sepsis va septik shokUZta'rif (Phoenix 2024 mezonlari), patogenez, erta belgilar, birinchi soat to'plami, empirik antibiotik, infeksiya manbasini nazorat qilish, toksik shok sindromi bilan chegaraОткрыть
- 9Toshmali isitma: differensial tashxisUZtoshma turlari (dog', papula, vezikula, petexiya, purpura, eritema), paydo bo'lish tartibi, hayotga xavfli toshmalar, dori toshmasi, Kavasaki kasalligi, Stivens-Jonson sindromi bilan farqlashОткрыть
- 10QizamiqUZqo'zg'atuvchi, epidemiologiya, kataral davr va Belskiy-Filatov-Koplik dog'lari, toshma bosqichlari, asoratlar (zotiljam, ensefalit, O'OSP), A vitamini, kontaktlarga profilaktika, yo'q qilish dasturiОткрыть
- 11Qizilcha, infeksion eritema va go'daklar rozeolasiUZqizilcha, parvovirus B19 (infeksion eritema, aplastik kriz, homilaga ta'siri), HHV-6/7 (rozeola, febril tutqanoq), boshqa «raqamli» ekzantemalarОткрыть
- 12Suvchechak va o'rab oluvchi gerpesUZVZV, klinik kechish, bakterial superinfeksiya va nekrozlovchi fassiit, ensefalit va serebellit, immuniteti susaygan bolada og'ir shakl, atsiklovir ko'rsatmasi, emlash va immunoglobulin, o'rab oluvchi gerpesОткрыть
- 13Инфекция, вызванная вирусом простого герпесаUZОткрыть
- 14Вирус Эпштейна–Барр и инфекционный мононуклеозОткрыть
- 15Цитомегаловирусная инфекцияUZОткрыть
- 16Epidemik parotitUZqo'zg'atuvchi, so'lak bezlari zararlanishi, orxit, pankreatit, seroz meningit, eshitish yo'qotilishi, boshqa parotitlardan farqlashОткрыть
- 17Enterovirus infeksiyalari va poliomiyelitUZKoksaki va ECHO, gerpetik angina (gerpangina), qo'l-oyoq-og'iz kasalligi, enteroviral seroz meningit, miokardit, EV-A71, o'tkir so'lqi falaj va uni kuzatish, poliomiyelit, vaksina bilan bog'liq poliomiyelitОткрыть
- 18Gripp va boshqa o'tkir respirator virusli infeksiyalarUZgripp, RSV, paragripp, adenovirus, rinovirus, metapnevmovirus, xavf guruhlari, oseltamivir ko'rsatmasi, simptomatik davo chegarasi, antibiotik keraksizligi, palivizumab va RSVga qarshi antitanalarОткрыть
- 19COVID-19 va bolalardagi ko'p tizimli yallig'lanish sindromiUZSARS-CoV-2 ning bolalardagi kechishi, og'irlik mezonlari, MIS-C tashxisi va davosi, Kavasaki kasalligi bilan farqi, uzoq davom etuvchi COVIDОткрыть
- 20Ko'kyo'talUZBordetella pertussis, davrlari, go'dakdagi apnoe va o'lim xavfi, leykotsitoz va o'pka gipertenziyasi, PZR va serologiya muddatlari, makrolidlar, kontaktlarga profilaktika, homiladorlikda emlashОткрыть
- 21DifteriyaUZtoksin mexanizmi, halqum, hiqildoq va burun difteriyasi, toksik shakllar, miokardit va polinevropatiya, antitoksik zardob, antitoksik immunitetni aniqlash, kontaktlar va infeksiya o'chog'ida ko'riladigan choralarОткрыть
- 22A guruh streptokokk infeksiyalari va skarlatinaUZfaringotonzillit, Centor/McIsaac baholari, tezkor antigen testi, skarlatina, invaziv streptokokk infeksiyasi, streptokokkli toksik shok, asoratlar: revmatik isitma va glomerulonefrit, PANDAS munozarasiОткрыть
- 23Stafilokokk infeksiyalari va toksik shok sindromiUZS. aureus, MSSA va MRSA, bakteriemiya, stafilokokkli kuygan teri sindromi, stafilokokkli toksik shok, ovqat toksikoinfeksiyasi, koagulazamanfiy stafilokokklarОткрыть
- 24Meningokokk infeksiyasiUZtashuvchanlik, lokal va generalizatsiyalangan shakllar, meningokokkemiya va fulminant purpura, Uoterxaus-Friderixsen sindromi, shifoxonagacha bosqichda birinchi doza antibiotik yuborish, kontaktlar kimyoprofilaktikasi, emlashОткрыть
- 25Bakterial meningitUZqo'zg'atuvchilar yoshga qarab, klinik belgilar, lyumbal punksiya ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalari, likvor talqini, deksametazon, empirik antibiotik, asoratlar, eshitish skriningiОткрыть
- 26Virusli meningit va ensefalitlarUZenterovirus, gerpes va arbovirus ensefalitlari, autoimmun ensefalitdan farqi, MRT va EEG, atsiklovir empirik ko'rsatmasi, kana ensefalitiОткрыть
- 27O'tkir ichak infeksiyalari: yondashuv va regidratatsiyaUZdiareya turlari (sekretor, invaziv), degidratatsiya darajasini baholash, JSST A, B, C rejalari, og'iz orqali regidratatsiya eritmasi, rux, ovqatlanish, antibiotik ko'rsatmasi, qon aralash diareya, xavf belgilariОткрыть
- 28Bakterial ichak infeksiyalariUZshigellyoz, salmonellyoz, qorin tifi, eshirixiozlar va gemolitik-uremik sindrom, kampilobakterioz, yersinioz, vabo, C. difficile, ovqat toksikoinfeksiyasiОткрыть
- 29Virusli gastroenteritlarUZrotavirus, norovirus, adenovirus 40/41, astrovirus, rotavirusga qarshi emlash va invaginatsiya xavfiОткрыть
- 30Virusli gepatit A va EUZyuqish, sariqlik oldi va sariqlik davri, fulminant shakl, laborator tashxis, kasalxonaga yotqizish mezonlari, infeksiya o'chog'ida ko'riladigan choralar, emlashОткрыть
- 31Virusli gepatit B, C va DUZvertikal yuqish, surunkali infeksiya fazalari, serologik belgilar talqini, bolalarda davo ko'rsatmalari (entekavir, tenofovir, to'g'ridan-to'g'ri ta'sir etuvchi preparatlar), gepatotsellyulyar karsinoma skriningi, profilaktikaОткрыть
- 32Bolalarda silUZbirlamchi sil infeksiyasi va kasalligi, yashirin sil infeksiyasi, Mantu sinamasi, Diaskintest va IGRA, ko'krak ichi limfa tugunlari sili, sil meningiti, BSJ va uning asoratlari, dori sezgir va chidamli silda davo sxemalari, kontakt bolalarni tekshirishОткрыть
- 33OIV infeksiyasi bolalardaUZvertikal yuqish va uning oldini olish, go'dakda PZR bilan tashxis, bosqichlar, opportunistik infeksiyalar (pnevmotsistli zotiljam, SMV, o'rab oluvchi gerpes), antiretrovirus terapiyani boshlash va kuzatish, emlash xususiyatlariОткрыть
- 34Brutsellyoz va boshqa bakterial zoonozlarUZbrutsellyoz (O'zbekiston uchun endemik), leptospiroz, tulyaremiya, kuydirgi, Q isitma, mushuk tirnashi kasalligiОткрыть
- 35Virusli gemorragik isitmalarUZQrim-Kongo gemorragik isitmasi, buyrak sindromli gemorragik isitma, dengue, xavf belgilari, infeksion nazorat va kontaktlarОткрыть
- 36Qoqshol, botulizm va quturishUZtoksin va neyrotrop virus mexanizmi, jarohatdan keyingi qoqsholga qarshi profilaktika jadvali, chaqaloq botulizmi, hayvon tishlashidan keyingi quturishga qarshi profilaktika toifalariОткрыть
- 37Ichak protozoozlariUZlyamblioz, amyobiaz va amyobali jigar absessi, kriptosporidioz, blastotsistoz munozarasiОткрыть
- 38Bezgak va visseral leyshmaniozUZPlasmodium turlari, og'ir bezgak mezonlari, qaytib kelgan sayohatchida isitma, artemizinin preparatlari, visseral leyshmanioz (O'zbekistondagi o'choqlar), pantsitopeniya va splenomegaliya bilan farqlash, toksoplazmozОткрыть
- 39Ichak gelmintozlariUZenterobioz, askaridoz, trixurioz, gimenolepidoz, teniidozlar, strongiloidoz, eozinofiliyaga yondashuv, maktab yoshidagi bolalarda ommaviy gijjaga qarshi davolashОткрыть
- 40To'qima gelmintozlariUZexinokokkoz (O'zbekiston uchun endemik), toksokaroz, opistorxoz, trixinellyoz, sistitserkozОткрыть
- 41Immuniteti susaygan bolada infeksiyalar va tibbiy qurilma infeksiyalariUZfebril neytropeniya, transplantdan keyingi infeksiyalar, invaziv kandidoz va aspergillyoz, pnevmotsistli zotiljam profilaktikasi, markaziy vena kateteri infeksiyasi, shunt infeksiyasiОткрыть
19 · Детская неврология
- 1Nevrologik ko'rik va tekshirish usullariUZnevrologik anamnez, yoshga mos ko'rik tartibi, bosh aylanasi, kranial nervlar, tonus, kuch, reflekslar va go'dak reflekslari, sezgi, koordinatsiya va yurish, shikastlanish darajasini aniqlash (yuqori va pastki motor neyron, nerv-mushak), EEG, ENMG, uyg'otilgan potensiallar, lyumbal punksiya va orqa miya suyuqligi tahlili, neyrovizualizatsiya va genetik tekshiruvga ko'rsatmaОткрыть
- 2Nerv nayi nuqsonlari va yashirin orqa miya disrafizmiUZnerv nayi nuqsonlarining embriologiyasi va xavf omillari, foliy kislotasi bilan oldini olish, prenatal skrining, miyelomeningotsele (darajasi, Kiari II malformatsiyasi, gidrotsefaliya, neyrogen qovuq va ichak, ortopedik asoratlar, lateks allergiyasi, homila ichida va tug'ilgandan keyin jarrohlik), yashirin orqa miya disrafizmi va teri belgilari, tortilgan orqa miya, diastematomiyeliya, ensefalotsele, anensefaliyaОткрыть
- 3Bosh miya rivojlanish nuqsonlari va mikrotsefaliyaUZpo'stloq rivojlanishi nuqsonlari (lissensefaliya, polimikrogiriya, shizensefaliya, geterotopiya, o'choqli po'stloq displaziyasi, gemimegalensefaliya), o'rta chiziq nuqsonlari (goloprozensefaliya, qadoqsimon tana ageneziyasi, septo-optik displaziya), kranial nervlar disgeneziyasi (Mebius, Dyuan sindromlari), miya ustuni va miyacha nuqsonlari (Juber sindromi, rombensefalosinapsis, ko'prik-miyacha gipoplaziyasi), mikrotsefaliya va makrotsefaliyaga yondashuvОткрыть
- 4GidrotsefaliyaUZorqa miya suyuqligining hosil bo'lishi, yo'li va so'rilishi, obstruktiv va kommunikatsiyalanuvchi gidrotsefaliya, sabablari va genetikasi (L1CAM), Kiari I–III, Dendi–Uoker va Galen venasi malformatsiyalari, go'dak va katta bolada klinik belgilar, tashxis tartibi va makrotsefaliyada yo'llash, differensial tashxis (gidranensefaliya, porensefaliya, ex vacuo), shunt va endoskopik uchinchi ventrikulostomiyani tanlash, shunt bekilishi, infeksiyasi va ortiqcha drenajlanish, prognoz va kuzatuvОткрыть
- 5Kraniosinostoz va deformatsion plagiotsefaliyaUZbosh suyagi choklari va o'sish qonuni, birlamchi, ikkilamchi va sindromli kraniosinostoz, choklar bo'yicha bosh shakli (skafotsefaliya, trigonotsefaliya, peshona va ensa plagiotsefaliyasi, braxitsefaliya, «uch bargli» bosh suyagi), Kruzon, Apert, Myunke, Seter–Chotsen va Pfayffer sindromlari, genetik tekshiruv, deformatsion plagiotsefaliyaning sabablari va tug'ma mushak tortikollisi, kraniosinostozdan farqlash, o'lchash va og'irlik darajasi, oldini olish, holatni almashtirish va fizioterapiya, tuzatuvchi dubulg'a (muddat bo'yicha manbalar farqi), jarrohlik muddati va usullari, kalla ichi bosimi va ko'z kuzatuvi, prognozОткрыть
- 6Tutqanoq va epilepsiya: tasnif va birinchi tutqanoqqa yondashuvUZILAE bo'yicha tutqanoq va epilepsiya tasnifi, o'choqli va generalizatsiyalangan tutqanoq, provokatsiyalangan va provokatsiyasiz tutqanoq, birinchi provokatsiyasiz tutqanoqda tekshiruv hajmi va qaytalanish xavfi, epilepsiya tashxisi, tutqanoq mexanizmlari, xavfsizlik bo'yicha maslahatОткрыть
- 7Febril tutqanoqlarUZta'rif va tarqalishi, oddiy va murakkab febril tutqanoq, febril epileptik status, qaytalanish va epilepsiya xavfi, lyumbal punksiyaga ko'rsatma, EEG va neyrovizualizatsiya qachon kerak emasligi, profilaktik davo va uning cheklovi, ota-onaga maslahat, GEFS+ va Drave sindromi bilan bog'liqligiОткрыть
- 8O'choqli epilepsiyalar va yoshga bog'liq o'choqli sindromlarUZo'choqli tutqanoq semiologiyasi (chakka, peshona, ensa), markaziy-chakka cho'qqili o'zi o'tib ketuvchi epilepsiya (rolandik), Panayotopulos sindromi, ensa epilepsiyalari, tuzilmaviy o'choqli epilepsiya, chakka bo'lagi mezial skleroziОткрыть
- 9Generalizatsiyalangan epilepsiyalar va refleks tutqanoqlarUZbolalik va yuvenil absans epilepsiyasi, yuvenil mioklonik epilepsiya, faqat generalizatsiyalangan tonik-klonik tutqanoqli epilepsiya, GEFS+, fotosensitiv va boshqa refleks tutqanoqlar, bosh qimirlatish sindromi, EEG naqshlariОткрыть
- 10Rivojlanish va epileptik ensefalopatiyalarUZta'rif, erta infantil epileptik ensefalopatiya, Vest sindromi (epileptik spazmlar, gipsaritmiya), Drave sindromi, Lennoks–Gasto sindromi, mioklonik-astatik epilepsiya, Landau–Kleffner sindromi va uyquda elektr status, genetik sabablar va davolanadigan metabolik sabablar (piridoksinga bog'liq epilepsiya, GLUT1 tanqisligi), davoОткрыть
- 11Epilepsiyani davolashUZdavoni boshlash va to'xtatish qarori, antiepileptik dorilar (ta'sir mexanizmi, tutqanoq turiga qarab tanlash, dozalash, nojo'ya ta'sirlar, o'zaro ta'sir, qon darajasi), dori-rezistent epilepsiya, ketogenik parhez, epilepsiya jarrohligi va vagus nervini stimulyatsiyalash, kutilmagan to'satdan o'lim, maktab, sport va emlash, o'smir qizlarda teratogenlikОткрыть
- 12Tutqanoqqa o'xshash paroksizmal holatlarUZaffektiv-respirator xuruj, sinkope va reflektor anoksik xuruj, parasomniyalar va uyqudagi harakatlar, erta go'daklikning xavfsiz mioklonusi, benign neonatal uyqu mioklonusi, giperekpleksiya, Sandifer sindromi, xavfsiz paroksizmal tortikollis va bosh aylanishi, paroksizmal diskineziyalar, o'zini qo'zg'atish xatti-harakati, video-EEG ning o'rniОткрыть
- 13Birlamchi bosh og'rig'i: migren va tarang bosh og'rig'iUZbosh og'rig'ining tasnifi va epidemiologiyasi, migren turlari (aurasiz, aurali, gemiplegik, bazilar tipdagi), migren ekvivalentlari (siklik qusish, qorin migreni, o'zi o'tib ketuvchi paroksizmal vertigo), xuruj davosi va oldini olish, dori ko'p ishlatilishidan bosh og'rig'i, tarang bosh og'rig'i, uchlamchi nerv avtonom sefalgiyalariОткрыть
- 14Ikkilamchi bosh og'rig'i, idiopatik intrakranial gipertenziya va bosh miya absessiUZxavf belgilari («qizil bayroqlar») va neyrovizualizatsiyaga ko'rsatma, intrakranial bosim oshishidan bosh og'rig'i, idiopatik intrakranial gipertenziya (sabablari, ko'ruv nervi diski shishi, mezonlar, lyumbal punksiya, davo, ko'rishni saqlash), bosh miya absessi (sabablari, belgilari, tashxis, antibakterial va jarrohlik davo)Открыть
- 15Neyroteri sindromlariUZ1-tip neyrofibromatoz va NF2 bilan bog'liq shvannomatoz (tashxis mezonlari, ko'ruv yo'li gliomasi, o'quv qiyinchiligi, kuzatuv), tuberoz skleroz (epilepsiya, ependima osti gigant hujayrali astrotsitoma, mTOR ingibitorlari), Sterj–Veber sindromi (tutqanoq, glaukoma), fon Hippel–Lindau kasalligi, chiziqli yog' bezi nevusi sindromi, PHACE sindromi, pigment inkontinensiyasiОткрыть
- 16AtaksiyalarUZataksiyaga yondashuv (o'tkir, qaytalanuvchi, surunkali, progressiv), o'tkir serebellar ataksiya, intoksikatsiya, opsoklonus-mioklonus sindromi va neyroblastoma, epizodik ataksiyalar, Fridreyx ataksiyasi, ataksiya-telangiektaziya, boshqa irsiy ataksiyalarОткрыть
- 17Giperkinezlar: xoreya, tremor, mioklonus va distoniyaUZharakat buzilishlarini tanish va nomlash, xoreya va atetozning sabablari, tremor turlari, mioklonus, distoniya (birlamchi, ikkilamchi, dopaga sezgir distoniya), dori bilan bog'liq harakat buzilishlari, parkinsonizm, davo tamoyillariОткрыть
- 18Bolalar serebral falajiUZta'rif va tarqalishi, xavf omillari va sabablari, tasnif (spastik diplegiya, gemiplegiya, kvadriplegiya, diskinetik, ataktik), GMFCS darajalari, erta tashxis va yo'llash, hamroh holatlar (epilepsiya, aqliy zaiflik, ko'rish va eshitish, ovqatlanish, og'riq), spastiklik davosi (baklofen, botulin toksini, selektiv dorsal rizotomiya), chanoq-son bo'g'imi nazorati, ko'p mutaxassisli olib borishОткрыть
- 19Neyrometabolik va neyrodegenerativ kasalliklarUZrivojlanish regressiga yondashuv, mitoxondrial ensefalomiopatiyalar (MELAS, MERRF, Li sindromi, Alpers), boshqa ensefalopatiyalar, sfingolipidozlar (Tey–Saks, Gosher, Krabbe, metaxromatik leykodistrofiya, Niman–Pik), neyronal seroid lipofussinozlar, adrenoleykodistrofiya, sialidoz, Rett sindromi va boshqa neyrodegenerativ kasalliklar, skrining va fermentli davoОткрыть
- 20Autoimmun ensefalitUZta'rif va mezonlar, NMDA-retseptorga qarshi antitanali ensefalit (klinik bosqichlari, teratoma), boshqa antitanali ensefalitlar, gerpes ensefalitidan keyingi autoimmun ensefalit, Xashimoto ensefalopatiyasi, PANS va PANDAS munozarasi, birinchi va ikkinchi qator immunoterapiyaОткрыть
- 21O'tkir tarqoq ensefalomiyelit va ko'ruv nervi nevritiUZdemielinizatsiyalovchi kasalliklarning umumiy tamoyillari, o'tkir tarqoq ensefalomiyelit (sabablari, klinik ko'rinishi, MRT, davo, qaytalanishi), ko'ruv nervi nevriti (belgilari, tekshiruv, davo, prognoz, tarqoq sklerozga o'tish xavfi)Открыть
- 22Tarqoq skleroz, MOG-antitana kasalligi va optik neyromiyelit spektri buzilishiUZbolalardagi tarqoq skleroz (mezonlar, MRT, kasallik kechishini o'zgartiruvchi davo), MOG-antitana bilan bog'liq kasallik, akvaporin-4 antitanali optik neyromiyelit spektri buzilishi, farqlash va qaytalanishning oldini olishОткрыть
- 23Orqa miya kasalliklari: ko'ndalang miyelit, siringomiyeliya, o'sma va tomir malformatsiyasiUZo'tkir miyelopatiyaga yondashuv, ko'ndalang miyelit, o'tkir bo'shashgan miyelit, orqa miya insulti, siringomiyeliya, orqa miya o'smalarining nevrologik belgilari, orqa miya arteriovenoz malformatsiyalariОткрыть
- 24Bolalarda insult va serebral vaskulitUZarterial ishemik insult (xavf omillari: yurak, o'roqsimon hujayrali anemiya, arteriopatiya, moyamoya), venoz sinus trombozi, gemorragik insult va tomir malformatsiyalari, insultga o'xshash holatlar, o'tkir davo va ikkilamchi profilaktika, birlamchi va ikkilamchi serebral vaskulitОткрыть
- 25Nerv-mushak kasalliklariga yondashuv va gipotonik go'dakUZmotor birlik va shikastlanish darajasi, anamnez va ko'rik (Gowers belgisi, fassikulyatsiya, miotoniya), kreatinkinaza, ENMG, mushak va nerv biopsiyasi, mushak MRT va genetik tekshiruv, markaziy va periferik gipotoniyani farqlash, gipotonik go'dakka yondashuvОткрыть
- 26Врожденные миопатии и артрогрипозUZОткрыть
- 27Мышечные дистрофииОткрыть
- 28Эндокринные, токсические и метаболические миопатииUZОткрыть
- 29Miasteniya va boshqa nerv-mushak o'tkazuvchanligi buzilishlariUZyuvenil miasteniya (antitanalar, okulyar va generalizatsiyalangan shakl, tashxis, antixolinesteraza dorilar, immunoterapiya, timektomiya, miastenik kriz), chaqaloqning o'tkinchi miasteniyasi, tug'ma miastenik sindromlar, nerv-mushak o'tkazuvchanligini buzuvchi dorilarОткрыть
- 30Spinal mushak atrofiyasi va boshqa motor neyron kasalliklariUZproksimal spinal mushak atrofiyasi 5q (SMN1 va SMN2, turlari, chaqaloq skriningi, nusinersen, onasemnogen abeparvovek, risdiplam, nafas va ovqatlanishni qo'llab-quvvatlash), boshqa spinal mushak atrofiyalari, boshqa motor neyron kasalliklariОткрыть
- 31Irsiy, toksik va vegetativ neyropatiyalarUZirsiy motor-sensor neyropatiyalar (Sharko–Mari–Tut kasalligi turlari, Russi–Levi sindromi, Refsum kasalligi, gigant aksonal neyropatiya), leykodistrofiyalarda neyropatiya, tug'ma irsiy sensor neyropatiyalar, toksik va dori neyropatiyalari, oilaviy disavtonomiya va boshqa vegetativ neyropatiyalarОткрыть
- 32Giyen–Barre sindromi va Bell falajiUZGiyen–Barre sindromi (sabablari, turlari, Miller–Fisher sindromi, tashxis, nafas va vegetativ asoratlarni kuzatish, immunoglobulin va plazmaferez, prognoz), surunkali yallig'lanishli demielinizatsiyalovchi polineyropatiya, Bell falaji (sabablari, farqlash, glyukokortikoid, ko'zni himoya qilish, prognoz)Открыть
20 · Детская психиатрия
- 1Bolaning ruhiy holatini baholash va psixiatrik tashxis tamoyillariUZbolalarda ruhiy buzilishlar tarqalishi, xavf va himoya omillari, pediatr ko'rigida psixososial skrining, bola va ota-ona bilan suhbat tuzilishi, ruhiy holat tekshiruvi, rivojlanish va oila anamnezi, so'rovnomalar va reyting shkalalari, tasnif tamoyillari (XKT va DSM-5), ruhiy belgilarning somatik sabablari, psixiatrga yuborish ko'rsatmalariОткрыть
- 2Ruhiy buzilishlarni davolash tamoyillari: psixoterapiya va psixofarmakologiyaUZpsixoterapiya turlari (kognitiv-xulqiy terapiya, oilaviy terapiya, ota-onani o'qitish, interpersonal terapiya), dalilga asoslangan tanlov, psixotrop dorilar guruhlari va bolalardagi farmakologik xususiyatlar, dori tanlash, titrlash va monitoring tamoyillari, nojo'ya ta'sirlar (metabolik, ekstrapiramid, serotonin sindromi), rozilik va bolaning ishtiroki, statsionar psixiatrik yordamОткрыть
- 3Xavotir buzilishlariUZajralish xavotiri, umumlashgan xavotir, ijtimoiy xavotir, o'ziga xos fobiyalar, vahima buzilishi, selektiv mutizm; tarqalish, etiologiya, yoshga xos ko'rinish, somatik niqoblar, farqlash, skrining shkalalari, kognitiv-xulqiy terapiya va dori davosi, prognozОткрыть
- 4Obsessiv-kompulsiv va unga yaqin buzilishlarUZobsessiya va kompulsiya, bolalarda boshlanishi va kechishi, tik bilan bog'liq shakl, streptokokk infeksiyasi bilan bog'liq o'tkir neyropsixiatrik sindrom masalasi, trixotillomaniya va teri terish, farqlash, ekspozitsiya va javobning oldini olish usuli, dori davosi, prognozОткрыть
- 5Psixotravma va stress bilan bog'liq buzilishlarUZog'ir bolalik tajribalari va zaharli stress (lug'at shakli, §30.9 va §36.05), o'tkir stress buzilishi, travmadan keyingi stress buzilishi, moslashuv buzilishi, reaktiv bog'lanish va tormozsiz ijtimoiy yaqinlashish buzilishlari, bolalardagi tibbiy travmatik stress, yoshga xos ko'rinish, skrining va yo'llanma, travmaga yo'naltirilgan kognitiv-xulqiy terapiya, ajralish, ajrim, ko'chish va kasalxonaga yotqizish, qayg'u, judolik va o'limni tushunishОткрыть
- 6Bolaga zo'ravonlik va e'tiborsizlik: ruhiy oqibatlar va yordamUZzo'ravonlik turlari (jismoniy, jinsiy, psixologik, e'tiborsizlik), xavf omillari, xulq va hissiy belgilar, bola bilan suhbat tamoyillari, ruhiy oqibatlar, psixologik yordam va reabilitatsiya, oila bilan ishlash, shifokorning qonuniy majburiyati, soxta yoki sun'iy chaqirilgan kasallik (Myunxauzen sindromining delegatsiyalangan shakli)Открыть
- 7DepressiyaUZbolalar va o'smirlarda depressiv epizod va doimiy depressiv buzilish, tarqalish, xavf omillari, yoshga xos belgilar, skrining so'rovnomalari, farqlash va somatik sabablar, davo bosqichlari, antidepressantlar va o'z joniga qasd qilish xavfi haqidagi ogohlantirish, prognozОткрыть
- 8Bipolyar buzilish va kayfiyat boshqaruvining disruptiv buzilishiUZbolalarda maniya va gipomaniya, bipolyar buzilish turlari, kayfiyat boshqaruvining disruptiv buzilishi, surunkali jizzakilik, farqlash (diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromi, xulq buzilishi), kayfiyat stabilizatorlari va antipsixotiklar, monitoring, prognozОткрыть
- 9O'z joniga qasd qilish xavfi va o'ziga shikast yetkazishUZtarqalish, xavf va himoya omillari, ogohlantiruvchi belgilar, xavf skriningi va baholash, xavfsizlik rejasi, vosita cheklash, shoshilinch yo'llanma, o'z joniga qasd maqsadisiz o'ziga shikast yetkazish (sabablari, baholash, yondashuv)Открыть
- 10Nerv anoreksiyasi va nerv bulimiyasiUZta'rif va mezonlar, epidemiologiya, etiologiya, klinik ko'rinish, tibbiy asoratlar (bradikardiya, elektrolit buzilishi, suyak zichligi, amenoreya), laborator tekshiruv va EKG, statsionarga yotqizish mezonlari, oilaga asoslangan davo, qayta oziqlantirish sindromi xavfi, prognozОткрыть
- 11Ovqatlanishning boshqa buzilishlari: ovqatdan qochish va uni cheklash, ruminatsiya va pikaUZovqatdan qochish va uni cheklash buzilishi, kompulsiv ortiqcha ovqatlanish, ruminatsiya sindromi, pika (temir tanqisligi va qo'rg'oshin bilan bog'liqligi), tanlab ovqatlanishdan farqi, baholash va davoОткрыть
- 12Somatik simptomli va unga yaqin buzilishlarUZsomatik simptomli buzilish, kasallik xavotiri, funksional nevrologik (konversion) buzilish, psixogen noepileptik xurujlar, funksional og'riqdagi psixologik omillar, psixogen yo'tal, soxta kasallik va simulyatsiyadan farqi, tekshiruv chegarasi, bola va oilaga tushuntirish, reabilitatsiya yondashuviОткрыть
- 13Tiklar, Turett sindromi va stereotipik harakatlarUZtik turlari va tasnifi, vaqtinchalik va surunkali tiklar, Turett sindromi, hamroh holatlar (diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromi, obsessiv-kompulsiv buzilish), farqlash, tikka qarshi xulqiy terapiya, dori davosi, stereotipik harakatlar buzilishi, odatlar (barmoq so'rish, tirnoq tishlash, bruksizm)Открыть
- 14Disruptiv xulq: jahl xurujlari, qarshilik ko'rsatuvchi itoatsizlik buzilishi va xulq buzilishiUZjahl xurujlari va me'yor chegarasi, qarshilik ko'rsatuvchi itoatsizlik buzilishi, xulq buzilishi, vaqti-vaqti bilan portlovchi buzilish, agressiya, yolg'on, o'g'irlik va maktabga bormaslik, xavf omillari, ota-onani o'qitish dasturlari, maktab va oila aralashuvi, prognozОткрыть
- 15Autizm spektri buzilishi: erta belgilar, skrining va tashxisUZta'rif va tarqalish, etiologiya (genetik va atrof-muhit omillari, emlash bilan bog'liq emasligi), erta xavotirli belgilar, M-CHAT-R skriningi, tashxis mezonlari va og'irlik darajalari, tibbiy tekshiruv (eshitish, genetik), farqlash (nutq kechikishi, aqliy zaiflik, eshitish pasayishi), tashxisni oilaga yetkazishОткрыть
- 16Autizm spektri buzilishi: aralashuv, hamroh holatlar va olib borishUZerta xulqiy va rivojlanishga asoslangan aralashuv (amaliy xulq tahlili), nutq va ijtimoiy ko'nikma terapiyasi, ta'lim va ijtimoiy reabilitatsiya, hamroh holatlar (epilepsiya, uyqu buzilishi, ovqat tanlash, oshqozon-ichak muammolari, diqqat yetishmasligi, xavotir), jizzakilik va agressiyada dori davosi, isbotlanmagan muqobil usullar, o'smirlik va kattalikka o'tish, prognozОткрыть
- 17Diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromiUZtarqalish, etiologiya, yosh bo'yicha klinik ko'rinish, tashxis mezonlari va reyting shkalalari, farqlash va hamroh holatlar, maktabgacha yoshdagi yondashuv, xulqiy terapiya, stimulyatorlar va nostimulyator dorilar, yurak xavfini baholash, monitoring, prognozОткрыть
- 18O'quv ko'nikmalarining o'ziga xos buzilishlari va ijro funksiyasiUZijro funksiyasi va neyrorivojlanish tushunchasi, o'qish buzilishi (disleksiya), yozish va hisoblash buzilishlari, maktabdagi muvaffaqiyatsizlikka yondashuv, psixologik-pedagogik baholash, aralashuv va maktab moslashuvlari, hamroh holatlarОткрыть
- 19Bolalik psixozlari va shizofreniyaUZpsixoz belgilari (gallyutsinatsiya, vasvasa, fikrlash buzilishi), erta boshlangan shizofreniya, prodrom, yoshga xos ko'rinish, ikkilamchi psixoz sabablari (dori, moddalar, autoimmun ensefalit, metabolik kasalliklar), tekshiruv, antipsixotik davo va monitoring, psixososial yordam, prognozОткрыть
- 20Deliriy va somatik kasallikdagi bolaga psixiatrik yordamUZdeliriy ta'rifi va turlari (giperaktiv, gipoaktiv, aralash), xavf omillari va sabablari, intensiv terapiyada skrining shkalalari, oldini olish choralari, dori davosi, surunkali kasallik va kasalxonaga yotqizishning ruhiy ta'siri, davoga rioya, muolajaga tayyorlash, konsultativ psixiatriya tamoyillariОткрыть
21 · Детская дерматология
- 1Bola terisini dermatologik tekshirish va toshma elementlariUZbolalar terisining dermatologik ahamiyatga ega xususiyatlari, anamnez, ko'rik tartibi, birlamchi va ikkilamchi toshma elementlari, joylashuv, shakli va tarqalishi bo'yicha naqshlar, rang va yuza o'zgarishi, Vud lampasi, dermatoskopiya, KOH bilan mikroskopiya, Tsank surtmasi, zamburug' ekmasi, biopsiya turlari, qichishishga yondashuv, yosh bo'yicha tez-tez uchraydigan toshmalar, dermatologga yo'llash ko'rsatmalariОткрыть
- 2Dermatologik davolash tamoyillari: tashqi dorilar va teri parvarishiUZtashqi dori asoslari (malham, krem, losyon, gel, pasta, ko'pik), bolalarda dori so'rilishining xususiyatlari, emolientlar, tashqi glyukokortikoidlarning kuch sinflari, miqdori va «barmoq uchi birligi», mahalliy va tizimli nojo'ya ta'sirlar, kalsinevrin ingibitorlari, nam bog'lam, antiseptik va antibiotikli tashqi dorilar, keratolitiklar, tizimli dorilar va fototerapiya tamoyillari, chaqaloq terisini parvarishlashОткрыть
- 3Chaqaloq va go'dak terisining o'tkinchi va tug'ma holatlariUZyog' bezlari giperplaziyasi, miliya, Epshteyn marvaridlari va Bon tugunchalari, issiqlik toshmasi, chaqaloq aknesi va sefalik pustulyoz, o'tkinchi pustulyoz melanoz, go'daklik akropustulyozi, eozinofil pustulyoz follikulit, so'rish pufaklari, marmar teri, «arlekin» rang o'zgarishi va akrotsianoz, teri osti yog' to'qimasi nekrozi va sklerema, teri aplaziyasi va soch yoqasi belgisi, boshqa tug'ma teri nuqsonlari (chuqurchalar, amniotik tortmalar, qo'shimcha quloq do'mbog'i, qo'shimcha ko'krak uchlari), pustulali va pufakli chaqaloqni farqlashОткрыть
- 4Yo'rgak dermatiti va seboreyali dermatitUZyo'rgak sohasi dermatitining turlari (ta'sirlovchi kontakt, ishqalanish, yo'rgak chetidagi, Jakke eroziv, allergik kontakt, kandidali, stafilokokkli, perianal streptokokk, seboreyali, psoriazsimon, temiratki, bichilish), najas fermentlari va okklyuziya, farqlash (rux tanqisligi, Langergans hujayrali gistiotsitoz, tug'ma zaxm, zo'ravonlik), oldini olish, to'siq vositalari va davo; go'daklik va o'smirlik seboreyali dermatiti, geyms, qazg'oq, Leyner eritrodermiyasi, Malassezia roli, davo va qo'llab-quvvatlashОткрыть
- 5Kontakt dermatit va boshqa ekzematoz kasalliklarUZta'sirlovchi va allergik kontakt dermatit (mexanizm, vaqt bo'yicha kechish; o'simlik, nikel, poyabzal, kiyim, mahalliy dorilar, kosmetika, xina), quruq teri dermatiti, «id» reaksiya, aplikatsion sinama, nummulyar ekzema, dishidrotik ekzema, oq temiratki, oddiy surunkali lixen, yuvenil plantar dermatoz, lab yalash dermatiti, perioral dermatit, og'iz atrofidagi kontakt eshakemidan farqlash, davo va oldini olishОткрыть
- 6Infantil gemangioma va boshqa qon tomir o'smalariUZISSVA tasnifi tamoyili (o'sma va malformatsiya), infantil gemangioma: tarqalishi, xavf omillari, patogenezi va GLUT-1, o'sish va qaytish muddatlari, yuzaki, chuqur, aralash, minimal o'sishli, lokal, segmentar va ko'p o'choqli shakllar, xavfli joylashuvlar (ko'z atrofi, soqol taqsimoti va nafas yo'li, lab, burun, quloq, quloq oldi, oraliq, dumg'aza), PHACE va LUMBAR sindromlari, ko'p o'choqli va jigar gemangiomasi, tashxis va qo'shimcha tekshiruvga ko'rsatmalar, farqlash, faol kuzatuv va erta yo'llash, propranolol (ko'rsatma, qarshi ko'rsatma, oldingi tekshiruv, doza, kuzatuv, to'xtatish, qaytar o'sish), atenolol, timolol, glyukokortikoid va ikkinchi qator davo, lazer, jarrohlik, yara parvarishi; tug'ma gemangioma (tez qaytuvchi, qisman qaytuvchi, qaytmaydigan), piogen granulema, kaposiform gemangioendotelioma, tutamsimon angioma va Kazabax–Merritt fenomeni, so'galsimon, duksimon hujayrali va epitelioid gemangioma, o'rgimchaksimon angioma, angiosarkomaОткрыть
- 7Qon tomir malformatsiyalariUZmalformatsiya va o'sma tamoyili, sekin va tez oqimli malformatsiyalar, somatik va irsiy mutatsiyalar (GNAQ, TEK, PIK3CA, RASA1, EPHB4, KRAS, ENG, ACVRL1, AKT1, PTEN), kapillyar malformatsiyaning naqshlari (oddiy nevus, olovli nevus, to'rsimon, geografik), Sterj–Veber sindromi (xavf sohasi, Roach shkalasi, MRT va oftalmolog skriningi), megalensefaliya–kapillyar malformatsiya, kapillyar malformatsiya–arteriovenoz malformatsiya sindromi, tug'ma telangiektatik marmar teri, pigment-qon tomir fakomatozi, venoz malformatsiya (glomuvenoz, so'galsimon, ko'k rezina pufakchali nevus sindromi), mahalliy tomir ichi qon ivishi, limfatik malformatsiya (makrokistali, mikrokistali, magistral), arteriovenoz malformatsiya va Shobinger bosqichlari, Klippel–Trenone va Parks Veber sindromlari, PIK3CA bilan bog'liq ortiqcha o'sish spektri, CLOVES, Proteus, PTEN gamartoma sindromi, fibroz-yog'li qon tomir anomaliyasi, irsiy gemorragik telangiektaziya, ataksiya-telangiektaziya, angiokeratomalar (chegaralangan, Fabri kasalligi), tekshiruv (UTT va dopplerografiya, MRT, KT, angiografiya, laboratoriya, biopsiya va genetik tekshiruv), Vilms o'smasi skriningi, impulsli bo'yoqli lazer, kompressiya, past molekulyar geparin, skleroterapiya, embolizatsiya, jarrohlik, sirolimus, alpelisib, trametinib, ko'p tarmoqli kuzatuvОткрыть
- 8Melanotsitar nevuslar va melanomaUZnevus hujayralarining kelib chiqishi va joylashuvi (chegaraviy, murakkab, dermal, ko'k nevus), orttirilgan nevuslar soni va quyosh, klonal va tutilish nevuslari, displastik (atipik) nevus va oilaviy sindrom, tug'ma melanotsitar nevus (o'lchami bo'yicha tasnif, hisoblash koeffitsiyentlari, NRAS va BRAF, melanoma va sarkoma xavfi, yo'ldosh nevuslar), neyroteri melanozi va MRT, galo nevus, Spits nevusi va atipik Spits o'smasi, ko'k nevus, dog'li nevus, bolalarda melanoma (epidemiologiya, turlari, amelanotik ko'rinish), ABCDE va bolalar mezonlari, shubhali o'zgarishlar, dermatoskopiya va gistologiya, farqlash (silliq mushak gamartomasi), dermatologga yo'llash va olib tashlash ko'rsatmalari, gigant nevus jarrohligi va kuzatuvi, kesish chegarasi va signal limfa tuguni biopsiyasi, prognoz, quyoshdan himoyaОткрыть
- 9GiperpigmentatsiyaUZtug'ma dermal melanotsitoz («mo'g'ul dog'i»), «sutli qahva» dog'lari va 1-tip neyrofibromatoz mezonlari, sepkil va lentigolar, Ota va Ito nevuslari, Bekker nevusi, pigment inkontinensiyasi, yallig'lanishdan keyingi giperpigmentatsiya, qora akantoz, dori va tizimli kasallik bilan bog'liq giperpigmentatsiyaОткрыть
- 10Gipopigmentatsiya: vitiligo, albinizm va boshqa holatlarUZvitiligo (patogenez, shakllari, hamroh autoimmun kasalliklar, davo), tuberoz sklerozdagi gipopigment dog'lar, depigmentlangan nevus, anemik nevus, piebaldizm, okulokutan albinizm, Ito gipomelanozi, yallig'lanishdan keyingi gipopigmentatsiya, Vud lampasi bilan farqlashОткрыть
- 11PsoriazUZtarqalish, genetika va qo'zg'atuvchilar (streptokokk infeksiyasi), oddiy, tomchisimon, pustulyoz, eritrodermik va yo'rgak sohasi psoriazi, bosh terisi va tirnoq zararlanishi, Kyobner hodisasi, hamroh holatlar (semizlik, metabolik xavf, ruhiy holat), og'irlikni baholash, tashqi davo, fototerapiya, tizimli va biologik davoОткрыть
- 12Boshqa papula-skvamoz kasalliklar: pushti temiratki, yassi lixen va likenoid dermatozlarUZpushti temiratki (Jiber), yassi lixen, yaltiroq lixen, chiziqli lixen, likenoid pitiriaz (o'tkir va surunkali shakl), qizil tukli pitiriaz, Janotti–Krosti sindromi, ikkilamchi zaxm bilan farqlash, davoОткрыть
- 13Keratinizatsiya buzilishlari va ektodermal displaziyalarUZixtiozlar (oddiy, X-birikkan, lamellyar, tug'ma ixtiozsimon eritrodermiya, epidermolitik, arlekin ixtiozi, Nezerton kasalligi), kollodiy chaqaloq va uni parvarishlash, follikulyar keratoz, kaft-taboq keratodermiyasi, Darye kasalligi, ektodermal displaziyalar (gipogidrotik shakl), emolient va keratolitik davo, genetik tasdiqlashОткрыть
- 14Bullyoz epidermoliz va boshqa pufakli kasalliklarUZpufak hosil bo'lish darajasi va farqlash yondashuvi, bullyoz epidermoliz (oddiy, chegaraviy, distrofik, Kindler sindromi; asoratlar, yara parvarishi, ovqatlanish, ko'p tarmoqli yordam; milliy protokol), ko'p shaklli eritema, bolalikdagi chiziqli IgA dermatozi, bullyoz pemfigoid, pemfigus, gerpetiform dermatit va seliakiya, Nikolskiy belgisi, biopsiya va immunoflyuoressensiyaОткрыть
- 15Fotosensibilizatsiya, quyosh kuyishi va fotodermatozlarUZultrabinafsha nurlarning teriga ta'siri, quyosh kuyishi va uning oldini olish, quyoshdan himoya vositalari va bolalar uchun tavsiyalar, fototoksik va fotoallergik reaksiyalar (dori, fitofotodermatit), polimorf yorug'lik toshmasi, yuvenil bahorgi toshma, gidroa vaksiniforme, aktinik prurigo, kolloid milium, eritropoetik va X-birikkan protoporfiriya, tug'ma eritropoetik porfiriya va boshqa teri porfiriyalari, psevdoporfiriya, pigmentli kseroderma, Kokeyn va Rotmund–Tomson sindromlariОткрыть
- 16Dermis va teri osti yog' to'qimasi kasalliklariUZkeloid va gipertrofik chandiq, cho'zilish striyalari va glyukokortikoid atrofiyasi, halqasimon granulema, lipoid nekrobioz, skleroatrofik lixen (jinsiy a'zo sohasi, zo'ravonlikdan farqlash), anetodermiya, psevdoksantoma elastikum va perforatsiyalovchi dermatozlar, skleredema, tugunli eritema (sabablari, tekshiruv), sovuq pannikuliti va pernioz, boshqa pannikulitlar (glyukokortikoiddan keyingi, chuqur qizil yuguruk, α1-antitripsin tanqisligi, pankreatik, sun'iy), lipodistrofiya va lipoatrofiyaОткрыть
- 17Soch kasalliklariUZsoch o'sish sikli, alopetsiyaga yondashuv (chandiqli va chandiqsiz), o'choqli alopetsiya (davo, prognoz), telogen to'kilish, tortilish alopetsiyasi, trixotillomaniya bilan farqlash, anagen soch bo'shashishi sindromi, soch tolasi nuqsonlari, tug'ma alopetsiyalar, gipertrixozОткрыть
- 18Tirnoq va ter bezlari kasalliklariUZbolalarda tirnoqning o'ziga xosligi, o'tkir va surunkali paronixiya, o'sib kirgan tirnoq, tirnoq psoriazi va lixeni, Bo chiziqlari va onixomadez, koylonixiya, yigirma tirnoq distrofiyasi, tug'ma tirnoq anomaliyalari, tirnoq jarohati; birlamchi va ikkilamchi giperhidroz, bromhidroz, Foks–Fordays kasalligiОткрыть
- 19Akne va unga yaqin kasalliklarUZpatogenez, akne turlari va og'irligi, go'daklik aknesi, tashqi retinoidlar, benzoil peroksid, tashqi va tizimli antibiotiklar va rezistentlik, kombinatsiyalangan og'iz kontratseptivlari, izotretinoin (ko'rsatma, monitoring, teratogenlik, ruhiy holat), dori bilan bog'liq akne, fulminant akne, akne chandig'i, ruhiy ta'sir; rozatsea, yiringli gidradenitОткрыть
- 20Bakterial teri infeksiyalariUZimpetigo (bullyozsiz va bullyoz), ektima, follikulit, chipqon va karbunkul, absess (drenaj, metitsillinga chidamli stafilokokk), sellyulit va saramas, perianal streptokokk dermatiti, distal bullyoz daktilit, qaytalanuvchi stafilokokk infeksiyasida dekolonizatsiya, eritrazma, chuqurchali keratoliz, psevdomonas follikuliti, tashqi va tizimli antibiotik tanloviОткрыть
- 21DermatofitiyalarUZqo'zg'atuvchilar va yuqish yo'llari (antropofil, zoofil, geofil), bosh terisi temiratkisi (mikrosporiya va trixofitiya, kerion, favus, id-reaksiya), tana, yuz, chov va oyoq temiratkisi, onixomikoz, «inkognito» temiratki, Vud lampasi, KOH bilan mikroskopiya, ekma, tizimli va tashqi antimikotiklar, maktabga qaytish va oilada tekshiruvОткрыть
- 22Teri kandidozi va Malassezia infeksiyalariUZteri va burma kandidozi, intertrigo, kandidali paronixiya, kandidali yo'rgak dermatiti bilan bog'liqlik, surunkali teri-shilliq kandidozining belgilari, ko'p rangli temiratki, Malassezia follikuliti, tashxis va davoОткрыть
- 23Virusli teri infeksiyalari: so'gallar va kontagioz mollyuskUZodam papillomavirusi, so'gal turlari (oddiy, yassi, oyoq kafti, ipsimon, anogenital), bolada anogenital so'gal va jinsiy zo'ravonlik masalasi, davo usullari (salitsil kislota, krioterapiya, kantaridin, imikvimod), kontagioz mollyusk (kechishi, yallig'lanish reaksiyasi, davo yoki kuzatish), orf va sog'uvchilar tuguni, yon ko'krakning bir tomonlama ekzantemasiОткрыть
- 24Qo'tir va pedikulyozUZqo'tir: qo'zg'atuvchi, yuqishi, klassik, go'daklik, tugunli va qatqaloqli (norveg) shakllar, hayvon qo'tiri, qo'tirdan keyingi tugun va pustulyoz, tashxis (qo'tir yo'li, siyoh sinamasi, dermatoskopiya, qirindi), permetrin, ivermektin, benzil benzoat va boshqa vositalar, kontakt shaxslar va muhitga ishlov, davodan keyingi qichishish; bosh, tana va qov pedikulyozi, sirkalarni olib tashlash, pedikulitsidlar va chidamlilik, bolalar jamoasiga qaytishОткрыть
- 25Bo'g'imoyoqlilar chaqishiga teri reaksiyalari va teri lichinka migratsiyasiUZpapulyoz eshakem (strofulyus) va sezuvchanlik bosqichlari, chivin, burga, to'shak qandalasi, trombikula, hayvon va qush kanalari, pashsha, o'rgimchak va kana chaqishi, Laym kasalligining teri belgilari (ko'chuvchi eritema, borrelioz limfotsitomasi), tukli qurt dermatiti, teri lichinka migratsiyasi, kanani olib tashlash, oldini olish va repellentlar, qichishish davosiОткрыть
- 26Teri leyshmanioziUZqo'zg'atuvchilar (zoonoz va antroponoz shakllar), tashuvchi iskabtopar, endemik hududlar, klinik bosqichlar va shakllar, tashxis (surtma, polimeraza zanjir reaksiyasi), farqlash, mahalliy va tizimli davo, oldini olish, kala-azardan keyingi teri leyshmanioziОткрыть
- 27Teri o'smalari va o'smasimon hosilalarUZepidermoid va dermoid kistalar, o'rta chiziq hosilalari va yashirin disrafiyaning teri belgilari, pilomatrikoma, yuvenil ksantogranuloma, epidermal nevus va yog' bezi nevusi, dermatofibroma, bazal hujayrali nevoid sindrom, teri leykozi, Langergans hujayrali gistiotsitozning teri belgilari, mastotsitoma, biopsiya va olib tashlash ko'rsatmalariОткрыть
- 28Ovqatlanish bilan bog'liq dermatozlar va tizimli kasalliklarning teridagi belgilariUZrux tanqisligi va enteropatik akrodermatit, kvashiorkor, pellagra, singa, biotin va almashtirib bo'lmaydigan yog' kislotalari tanqisligi; qandli diabet, jigar va buyrak kasalliklari, ichak yallig'lanish kasalliklari (tugunli eritema, gangrenoz piodermiya), seliakiya, endokrin kasalliklar, vaskulitlarning teri belgilari, neyroteri sindromlarining teri belgilari jadvaliОткрыть
- 29Bolaga zo'ravonlikning teridagi belgilari va ularga o'xshash dermatologik holatlarUZko'karishlarni baholash (joylashuv, yosh, naqsh), naqshli jarohat, kuyish va tishlash izlari, ularga o'xshash holatlar: tug'ma dermal melanotsitoz, xalq usullari (banka, tanga bilan ishqalash), fitofotodermatit, qon ivishi buzilishlari, bullyoz epidermoliz, impetigo, skleroatrofik lixen, vaskulitlar; hujjatlashtirish va sud-tibbiy fotosuratОткрыть
22 · Детская гинекология
- 1Qiz bola jinsiy a'zolarining yoshga xos anatomiyasi va fiziologiyasiUZembriologiya qisqacha (Myuller va Volf yo'llari, siydik-jinsiy sinus), yangi tug'ilgan qizda ona estrogeni ta'siri (qindan oq va qonli ajralma, jinsiy lablar shishi), prepubertat davr (yupqa qizil shilliq, ishqoriy muhit, bachadon bo'yni ↔ tana nisbati), balog'atdagi o'zgarishlar (estrogenlashgan shilliq, laktobatsillalar, fiziologik leykoreya), qizlik pardasining me'yoriy shakllari va yosh bilan o'zgarishi, tuxumdon va bachadonning yoshga xos o'lchamiОткрыть
- 2Ginekologik anamnez va ko'rik: yangi tug'ilgandan o'smirgachaUZyoshga mos anamnez (ota-ona va bola bilan alohida), ko'rikka tayyorlash, holatlar (qurbaqa holati, tizza-ko'krak holati, ona tizzasida), jinsiy lablarni ajratish va tortish usuli, qin ajralmasidan namuna olish (namlangan tampon, kateter usuli), kuzatuvchi xodim, mahalliy og'riqsizlantiruvchi krem, o'smirda ko'zgu bilan ko'rik va ikki qo'llab tekshirish ko'rsatmalari, narkoz ostida ko'rik va vaginoskopiya ko'rsatmalari, sitologik tekshiruvОткрыть
- 3Hayz sikli va hayz gigiyenasi: hayz «hayotiy belgi» sifatidaUZgipotalamus–gipofiz–tuxumdon o'qi, follikulyar va lyutein faza, menarxe yoshi va unga ta'sir qiluvchi omillar, birinchi yillardagi anovulyator sikllar, o'smirda me'yoriy sikl chegaralari (davomiylik, sikl uzunligi, yo'qotilgan qon), hayz kundaligi, ogohlantiruvchi belgilar, hayz gigiyenasi vositalari (prokladka, tampon, hayz kosachasi), tampon bilan bog'liq toksik shok sindromi, hayz va maktabОткрыть
- 4Bolalar ginekologiyasida vizualizatsiya usullari: UTT me'yorlari va topilmalar talqiniUZqorin orqali, transperineal va qin orqali UTT ko'rsatmalari, siydik pufagi to'liqligi, bachadon va tuxumdonning yoshga xos o'lchami va shakli (neonatal, prepubertat, pubertat), follikulalar, endometriy qalinligi, MRT ko'rsatmalari (anomaliyalar, hosilalar), KT cheklovlari, rentgen, vaginoskopiya va laparoskopiya tasviri bilan bog'lashОткрыть
- 5Prepubertat qizlarda vulvovaginit va qindagi yot jismUZnospetsifik vulvovaginit (gigiyena, anatomik omillar), spetsifik vulvovaginit (A guruh streptokokki, Shigella, gemofil tayoqcha, ostritsa, kandida — qachon shubha qilinadi), qindagi yot jism (hojatxona qog'ozi), qin ajralmasini tekshirish, davo va gigiyena maslahati, qaytalanuvchi vulvovaginit, prepubertat qizda jinsiy yo'l infeksiyasi topilsa (zo'ravonlik)Открыть
- 6Jinsiy lablar kasalliklari: labial sinexiya, gipertrofiya va Bartolin bezi kasalliklariUZlabial sinexiya (sababi, klinikasi, estrogenli va steroidli krem, qo'lda ajratish ko'rsatmalari, qaytalanish), kichik jinsiy lablar gipertrofiyasi va asimmetriyasi (me'yor varianti, labioplastika so'rovi va unga yondashuv), jinsiy lab shishi va gematomasi, Bartolin bezi kistasi va absessi (drenaj, marsupializatsiya, Word kateteri)Открыть
- 7Vulva dermatozlari va yaralariUZskleroatrofik lixen (klinika, kuchli steroid bilan davo, kuzatuv, zo'ravonlik bilan adashtirish), atopik va kontakt dermatit, psoriaz, Kron kasalligining vulvadagi belgilari, yiringli gidradenit, o'tkir vulva yarasi (Lipshyuts yarasi) va uning differensial tashxisi (gerpes, Behchet), yuqumli mollyusk, vulva gemangiomasi, kuyishОткрыть
- 8Prepubertat qizda qindan qon ketishUZyangi tug'ilgan qizdagi fiziologik qon ketish, sabablar (yot jism, uretra prolapsi, jarohat va zo'ravonlik, vulvovaginit — Shigella va streptokokk, skleroatrofik lixen, gemangioma, erta balog'at va ekzogen estrogen, tuxumdonning gormon ishlab chiqaruvchi kistasi va o'smasi, qin va bachadon bo'yni o'smalari — botrioid rabdomiosarkoma), yondashuv algoritmi, vaginoskopiya ko'rsatmasiОткрыть
- 9Qiz bolalarda jinsiy a'zolar jarohatiUZjarohat mexanizmlari (otga minib urilish — to'mtoq jarohat, penetratsion jarohat, cho'zilish), vulva gematomasi, qin yorilishi, jarohatni baholash (qachon narkoz ostida ko'rik), davo (sovuq, siydik chiqarish, jarrohlik ko'rsatmalari), tasodifiy jarohatni zo'ravonlikdan farqlash belgilari, ayol jinsiy a'zolarini kesish (asoratlari, xalqaro amaliyot) qisqachaОткрыть
- 10Qizlik pardasi va qin anomaliyalari: obstruktiv nuqsonlarUZteshiksiz qizlik pardasi (yangi tug'ilganda gidrokolpos, o'smirda gematokolpos — davriy og'riq, amenoreya, siydik tutilishi), mikroperforatsiyali va to'siqli qizlik pardasi, ko'ndalang qin to'sig'i, bo'ylama qin to'sig'i, tashxis va jarrohlik vaqti, asoratlarОткрыть
- 11Bachadon anomaliyalari: Myuller yo'llari qo'shilishi nuqsonlariUZtasnif (ASRM/ESHRE tamoyili), ikki shoxli, to'siqli, ikki bachadon, bir shoxli bachadon va funksional rudimentar shox, obstruktiv gemivagina va bir tomonlama buyrak agenezi, siydik yo'li anomaliyalari bilan birga kelishi, belgilari (davriy og'riq, dismenoreya), tashxis (UTT, MRT), jarrohlik tamoyillari, reproduktiv prognozОткрыть
- 12Qin va bachadon agenezi (Mayer–Rokitanskiy–Kyuster–Xauzer sindromi)UZta'rif va tasnif (I va II tip), birlamchi amenoreya bilan murojaat, androgen nosezuvchanligidan farqlash, birga keladigan anomaliyalar (buyrak, skelet, eshitish), tashxis haqida xabar berish va psixologik yordam, qin dilatatsiyasi (birinchi qator), vaginoplastika usullari, fertillik imkoniyatlariОткрыть
- 13Androgen nosezuvchanligi va Terner sindromi: ginekologik kuzatuvUZto'liq va qisman androgen nosezuvchanligi — balog'atda murojaat, gonadektomiya vaqti va o'sma xavfi, qin yetarliligi, gormon o'rnini bosish, tashxisni ochiq aytish; Terner sindromi — tuxumdon yetishmovchiligi, balog'atni induksiya qilish, homiladorlik va yurak xavfi, Y xromosoma bo'lagi bo'lsa gonadektomiya; boshqa jinsiy rivojlanish farqlarida ginekologik masalalarОткрыть
- 14Amenoreya: birlamchi va ikkilamchiUZta'riflar (15 yosh, telarxedan 3 yil, 90 kun), tekshiruv algoritmi (homiladorlik testi, FSG, LG, prolaktin, TTG, androgenlar, UTT), funksional gipotalamik amenoreya (ovqatlanish, sport, stress — sportchi qizlar triadasi va sportdagi energiya yetishmovchiligi), giperprolaktinemiya va galaktoreya, qalqonsimon bez kasalliklari, oligomenoreya, gestagen sinamasi, davo tamoyillariОткрыть
- 15O'smirlarda bachadondan anomal qon ketishUZta'rif va PALM-COEIN tasnifi, anovulyator qon ketish (eng ko'p sababi), qon ivish buzilishini qachon tekshirish, kuchli qon ketishda shoshilinch yordam (gemodinamika, gemoglobin, yuqori dozali kombinatsiyalangan gormonal davo, traneksam kislota, temir), surunkali davo (kombinatsiyalangan va gestagenli usullar, levonorgestrelli bachadon ichi vositasi), kuzatuvОткрыть
- 16Dismenoreya: birlamchi va ikkilamchiUZprostaglandin mexanizmi, birlamchi dismenoreya klinikasi, ikkilamchi dismenoreya belgilari va sabablari (endometrioz, obstruktiv anomaliya), nosteroid yallig'lanishga qarshi vositalar (vaqti, dozasi), kombinatsiyalangan gormonal davo, nomedikamentoz usullar (issiqlik, jismoniy faollik), davoga javob bo'lmasa yo'nalish, maktabdan qolishОткрыть
- 17Premenstrual sindrom va premenstrual disforik buzilishUZta'riflar va farqi, tashxis mezonlari (prospektiv kundalik), patogenezi (jinsiy steroidlarga sezgirlik, serotonin), differensial tashxis (depressiya, xavotir, hayz bilan kuchayuvchi kasalliklar), davo (turmush tarzi, kognitiv-xulqiy terapiya, SSRI, ovulyatsiyani bostirish)Открыть
- 18O'smirlarda endometriozUZtarqalishi va o'smirdagi o'ziga xosligi (qizil va shaffof o'choqlar), patogenez nazariyalari (retrograd hayz, obstruktiv anomaliya bilan bog'liqligi), klinikasi (dismenoreya, asiklik og'riq, ichak va siydik belgilari), tashxis (klinik tashxis, laparoskopiya), empirik davo (NYaQV, gestagenlar, kombinatsiyalangan kontratseptivlar), jarrohlik, GnRG agonistlari va qo'shimcha davo, uzoq muddatli kuzatuv, fertillikОткрыть
- 19Qizlarda surunkali chanoq og'rig'iUZta'rif, sabablar guruhi (ginekologik — endometrioz, obstruktiv anomaliya, tuxumdon kistasi; ichak — ta'sirlangan ichak sindromi, qabziyat; siydik yo'li — og'riqli siydik pufagi; muskul-skelet — qorin devori nervi qisilishi, tos tubi disfunksiyasi; psixososial omillar va zo'ravonlik), anamnez va ko'rik (Karnett belgisi), tekshiruv bosqichlari, multidisiplinar davoОткрыть
- 20O'smirlarda polikistoz tuxumdon sindromiUZpatogenez (giperandrogeniya, insulinrezistentlik, LG pulsatsiyasi), o'smir uchun tashxis mezonlari (menarxedan keyingi vaqt, UTT o'smirda tashxis mezoni emasligi), «xavf ostidagi» o'smir tushunchasi, differensial tashxis, metabolik va ruhiy xavf (semizlik, 2-tip qandli diabet, depressiya), davo (turmush tarzi, kombinatsiyalangan kontratseptivlar, metformin, giperandrogeniya belgilariga davo)Открыть
- 21Girsutizm va giperandrogeniyaUZgirsutizm va gipertrixozning farqi, Ferriman–Gallwey shkalasi, sabablari (polikistoz tuxumdon sindromi, buyrak usti bezi po'stlog'ining noklassik tug'ma disfunksiyasi, androgen ishlab chiqaruvchi o'sma — tez boshlanish va virilizatsiya, Kushing sindromi, dorilar, idiopatik), laborator tekshiruv (testosteron, 17-gidroksiprogesteron, DGEA-S), davo (kosmetik usullar, kombinatsiyalangan kontratseptivlar, spironolakton)Открыть
- 22Erta tuxumdon yetishmovchiligiUZta'rif (40 yoshgacha, o'smirda), sabablari (Terner va boshqa xromosoma anomaliyalari, mo'rt X premutatsiyasi, autoimmun, kimyo va nur terapiyasi, galaktozemiya), klinika (birlamchi yoki ikkilamchi amenoreya), tashxis (FSG ikki marta, AMG), gormon o'rnini bosish va suyak salomatligi, fertillik va psixologik yordamОткрыть
- 23Tuxumdon kistalari: yangi tug'ilgandan o'smirgachaUZhomila va yangi tug'ilgan qizdagi tuxumdon kistasi (oddiy va murakkab, buralish xavfi, kuzatuv yoki aspiratsiya), prepubertat kistalar (gormon ishlab chiqaruvchi kista — MakKyun–Olbrayt sindromi), o'smirda funksional kistalar (follikulyar, sariq tana kistasi, gemorragik kista), yorilish va qon ketish, UTT bilan kuzatuv muddati, qachon jarrohlikОткрыть
- 24Tuxumdon va bachadon ortiqlari hosilalari: xavfsiz va xavfli o'smani farqlashUZyoshga ko'ra tarqalishi, yetuk teratoma (dermoid kista) eng ko'p xavfsiz o'sma sifatida, epitelial o'smalar, jinsiy tizimcha-stroma o'smalari, UTT belgilari (xavf belgilari), o'sma markerlari (AFP, XG-beta, LDG, ingibin, CA-125), tuxumdonni saqlovchi jarrohlik tamoyili, paraovarial va nay kistalari, bachadon nayi gidrosalpinksi, bachadon bo'yni va bachadon hosilalari qisqachaОткрыть
- 25Bachadon ortiqlari burilishiUZmexanizm (normal tuxumdon prepubertat yoshda ham buraladi), klinika (to'satdan og'riq, ko'ngil aynish), differensial tashxis (appenditsit, kista yorilishi, bachadondan tashqari homiladorlik), UTT (Doppler oqimi borligi buralishni inkor etmaydi), shoshilinch laparoskopiya va detorsiya, ko'karib ketgan tuxumdonni olib tashlamaslik, ooforopeksiya bahsi, qaytalanishОткрыть
- 26Hayzni boshqarish va maxsus ehtiyojli qizlar reproduktiv salomatligiUZrivojlanishi kechikkan va nogironligi bor qizlarda hayz bilan bog'liq muammolar (gigiyena, xulq o'zgarishi, epilepsiyaning hayz bilan kuchayishi), hayzni bostirish usullari (uzluksiz kombinatsiyalangan kontratseptiv, gestagenlar, depo-medroksiprogesteron va suyak zichligi, levonorgestrelli bachadon ichi vositasi, GnRG agonistlari), qon ivishiga ta'sir qiluvchi dori olayotgan qizlar, sterilizatsiya va gisterektomiya so'rovining etik tomoni, ginekologik ko'rikni moslashОткрыть
- 27Onkologik kasal qizlarda ginekologik masalalar va fertillikni saqlashUZkimyo va nur terapiyasining tuxumdonga ta'siri (gonadotoksik dorilar, xavf darajasi), davo paytida hayzni bostirish (trombotsitopeniyada qon ketishning oldini olish), fertillikni saqlash usullari (tuxumdon to'qimasini muzlatish — prepubertat qizda yagona usul, ootsitlarni muzlatish, ooforopeksiya — nur maydonidan chiqarish, GnRG agonistlari bahsi), oila bilan maslahat, davodan keyingi kuzatuv (erta tuxumdon yetishmovchiligi, odam papillomavirusi skriningi, transplantatsiyadan keyingi vulvovaginal «transplantat qarshi xo'jayin» reaksiyasi)Открыть
23 · Детская оториноларингология
- 1LOR a'zolarining yosh anatomiyasi va fiziologiyasiUZquloq, burun va burun yondosh bo'shliqlari, halqum va hiqildoqning bolada farqi: eshituv nayining kalta, keng va gorizontal joylashuvi va otitga moyillik, burun yo'llarining torligi va chaqaloqning burun bilan nafas olishi, yondosh bo'shliqlarning shakllanish yoshi, halqum limfoid halqasi (Pirogov–Valdeyer) va murtaklarning yosh dinamikasi, hiqildoqning baland joylashuvi va burma osti sohasining torligi, eshitish va muvozanat a'zosining rivojlanishi, LOR a'zolarining immun himoyasiОткрыть
- 2LOR ko'rigi va tekshiruv usullariUZLOR anamnezi, bolani ko'rikda ushlab turish, otoskopiya va pnevmatik otoskopiya, oldingi rinoskopiya, faringoskopiya, bo'yinni paypaslash, egiluvchan burun-halqum-hiqildoq endoskopiyasi, kamerton sinamalari (Rinne, Veber), timpanometriya asoslari, laboratoriya (surtma, ekma, tezkor testlar), vizualizatsiya usullarini tanlash (rentgen, KT, MRT — ko'rsatma va nurlanish), qachon LOR shifokoriga yo'llanadiОткрыть
- 3Eshitishni tekshirish: chaqaloq skriningi va yoshga mos audiometriyaUZeshitish skriningining maqsadi va «1–3–6» tamoyili, otoakustik emissiya va miya ustuni eshitish chaqiruv potensiallari, ikki bosqichli skrining, eshitish pasayishining xavf omillari va kechikib boshlanuvchi eshitish pasayishini kuzatish, xulq audiometriyasi (ko'rish bilan mustahkamlangan audiometriya, o'yinli audiometriya), tonal va nutq audiometriyasi, timpanogramma turlari, akustik refleks, eshitish pasayishi darajalari, maktab yoshida skriningОткрыть
- 4Bolalarda eshitish pasayishi: tasnifi, sabablari va tekshiruvUZkonduktiv, neyrosensor va aralash eshitish pasayishi, auditor neyropatiya spektri, tug'ma va orttirilgan sabablar, nosindromal genetik shakllar (GJB2, GJB6, STRC, OTOF, mitoxondrial — aminoglikozid sezuvchanligi), sindromal shakllar (Usher, Pendred, Vaardenburg, Jervell va Lange-Nielsen, branxio-oto-renal sindrom, Alport — havola), tug'ma sitomegalovirus va boshqa infeksiyalar, ototoksik dorilar, shovqin, meningitdan keyingi eshitish yo'qotilishi, to'satdan neyrosensor eshitish pasayishi, bir tomonlama eshitish pasayishi, etiologik tekshiruv tartibi (genetik test, CMV, KT va MRT, EKG, siydik), milliy protokolОткрыть
- 5Eshitish pasayishi bo'lgan bolani reabilitatsiya qilish: eshitish apparati, koxlear implant va suyak o'tkazuvchanligi moslamalariUZerta aralashuvning nutq uchun ahamiyati, eshitish apparati (tanlash, sozlash, kiyib yurish), koxlear implantatsiya (ko'rsatmalar, yoshi, ikki tomonlama implant, meningitdan keyin labirint suyaklanishi sababli shoshilinch implant, natijalar), suyak o'tkazuvchanligi implantlari va boshqa moslamalar, auditor neyropatiyada reabilitatsiya, bir tomonlama eshitish yo'qotilishi, miya ustuniga eshitish implanti qo'yish qisqacha, koxlear implantdan keyingi infeksiyalar va pnevmokokk emlash, ota-onaning roli, imo-ishora tili va ta'lim shakllari, gen terapiyasi istiqboli, milliy protokolОткрыть
- 6Quloqning tug'ma nuqsonlari: quloq suprasi deformatsiyalari, mikrotiya, eshituv yo'li atreziyasi va ichki quloq anomaliyalariUZquloq suprasi deformatsiyalari (chiqiq quloq, burilgan quloq — erta qolip bilan tuzatish muddati), mikrotiya va tashqi eshituv yo'li atreziyasi (eshitish reabilitatsiyasi, jarrohlik yoshi), quloq oldi sinusi va qo'shimcha quloq do'mbog'i (yiringlash, buyrak tekshiruvi qachon kerak), o'rta quloqning tug'ma nuqsonlari, ichki quloq anomaliyalari (Mondini deformatsiyasi, kengaygan vestibulyar suv yo'li — bosh jarohatidan saqlanish), sindromlar (Treacher Collins, Goldenxar, CHARGE, branxio-oto-renal), milliy protokolОткрыть
- 7Tashqi quloq kasalliklari va quloq jarohatlariUZtarqoq tashqi otit (suzuvchi qulog'i: qo'zg'atuvchi, tomchi bilan davo, quloqni quruq saqlash), chegaralangan tashqi otit (furunkul), otomikoz, quloq suprasi perixondriti, quloq kiri tiqini va uni xavfsiz tozalash (paxtali tayoqcha zarari), quloq suprasi gematomasi va «karam quloq», nog'ora pardaning jarohatdan teshilishi (shapaloq, tayoqcha, portlash), barotravma, chakka suyagi sinishi (otolikvoreya, yuz nervi falaji, eshitish pasayishi), shovqindan eshitish pasayishi va uning oldini olishОткрыть
- 8O'tkir o'rta otitUZta'rif, tarqalishi va xavf omillari, patogenez (eshituv nayi, virus va bakteriya), qo'zg'atuvchilar va pnevmokokk emlashdan keyingi o'zgarish, klinika yosh bo'yicha, tashxis mezonlari (nog'ora pardaning bo'rtishi, pnevmatik otoskopiya), ekssudativ otit va tashqi otitdan farqlash, og'riqsizlantirish, antibiotik yoki kuzatish (kutish taktikasi) mezonlari yosh va og'irlik bo'yicha, amoksitsillin dozasi va davo muddati, samarasizlikda keyingi dori, perforatsiya bilan kechgan otit, go'dakdagi otit, timpanotsentez ko'rsatmasi, keraksiz davolar (dekongestant, antigistamin, quloq tomchilari)Открыть
- 9Qaytalanuvchi o'tkir o'rta otit va timpanostomiya naychalariUZta'rif (6 oyda 3 yoki yilda 4 epizod), xavf omillari (bog'cha, so'rg'ich, passiv chekish, sun'iy ovqatlantirish, tanglay yorig'i, Daun sindromi, immunodefitsit), oldini olish (pnevmokokk va gripp emlash, emizish, xavf omillarini kamaytirish), antibiotik profilaktikasining o'rni, timpanostomiya naychalari (ko'rsatmalar, operatsiya, naycha bilan kechadigan otoreya va uning tomchi bilan davosi, suzish va suv, naychaning tushishi va qolib ketishi, kuzatuv), adenoidektomiyaning qo'shimcha o'rni, qachon immun tekshiruvОткрыть
- 10Ekssudativ o'rta otitUZta'rif va tarqalishi, o'tkir otitdan keyin va mustaqil kelib chiqishi, tabiiy kechishi va o'z-o'zidan tuzalishi, eshitish, nutq va xulqqa ta'siri, xavf guruhidagi bolalar (Daun sindromi, tanglay yorig'i, autizm, ko'rishi zaif bola), tashxis (pnevmatik otoskopiya, timpanometriya, audiometriya), 3 oylik kuzatish taktikasi, samarasiz davolar (dekongestant, antigistamin, glyukokortikoid, antibiotik), autoinflyatsiya, timpanostomiya naychasi va adenoidektomiya ko'rsatmalari, eshitish apparati muqobili, milliy protokolОткрыть
- 11Surunkali yiringli o'rta otit va xolesteatomaUZnog'ora parda perforatsiyasi va surunkali otoreya, tubotimpanal va epitimpanal shakllar, ototopik antibiotik (ftorxinolon tomchilari, ototoksik tomchilar xavfi), quloqni quruq saqlash, timpanoplastika ko'rsatmasi va yoshi, nog'ora parda retraksiyasi va retraksion cho'ntak, tug'ma va orttirilgan xolesteatoma (belgilar, KT va MRT, jarrohlik, qoldiq va qaytalanuvchi xolesteatoma, uzoq kuzatuv), milliy protokolОткрыть
- 12O'rta otit asoratlari: mastoidit, labirintit, yuz nervi falaji va intrakranial asoratlarUZo'tkir mastoidit (klinika — quloq suprasining oldinga turtib chiqishi, subperiostal absess, KT ko'rsatmasi, antibiotik va jarrohlik), niqoblangan mastoidit, petrozit (Gradenigo triadasi), Bezold absessi, labirintit (seroz va yiringli), otogen yuz nervi falaji, sigmasimon sinus trombozi, otogen meningit, epidural va subdural absess, bosh miya absessi, otogen gidrotsefaliya, shoshilinch belgilar va yo'llashОткрыть
- 13Bosh aylanishi va muvozanat buzilishlariUZbolada bosh aylanishiga yondashuv (vertigo va boshqa «bosh aylanishi» shikoyatlari, yosh bo'yicha sabablar), bolalikning xavfsiz paroksizmal bosh aylanishi va vestibulyar migren, vestibulyar nevrit va labirintit, o'rta otit va ekssudativ otitda muvozanat buzilishi, perilimfa oqmasi va jarohat, xavfsiz paroksizmal pozitsion bosh aylanishi, ototoksiklik va vestibulyar zararlanish, vestibulyar tekshiruv (nistagmni baholash, pozitsion sinamalar), markaziy sabab belgilari (qizil bayroqlar), vestibulyar reabilitatsiya, ichki quloq nuqsonida rivojlanishning kechikishiОткрыть
- 14Burunning tug'ma nuqsonlari: xoana atreziyasi, noksimon teshik stenozi va o'rta chiziq hosilalariUZchaqaloqda burun bilan majburiy nafas olish, xoana atreziyasi (ikki tomonlama — shoshilinch, bir tomonlama — kech tashxis, CHARGE sindromi, kateter sinamasi, KT, jarrohlik), burun bo'shlig'i noksimon teshigining tug'ma torayishi (markaziy kesuvchi tish va gipofiz bilan bog'liqligi), burun dermoidi, gliomasi va ensefalotselesi (biopsiya qilinmasligi, MRT), burun-ko'z yosh yo'li kistasi, tug'ma burun to'sig'i qiyshiqligi, burun aplaziyasi qisqachaОткрыть
- 15Burun bitishi, rinoreya va o'tkir rinit (shamollash)UZyosh bo'yicha burun bitishi sabablari (chaqaloq riniti, adenoid, allergik rinit, yot jism, polip, xoana atreziyasi), bir tomonlama yiringli va badbo'y ajralma — yot jism, shamollash (qo'zg'atuvchilar, kechishi, davomiyligi), simptomatik davo, burunni tuzli eritma bilan yuvish, tomir toraytiruvchi tomchilar xavfi va yosh cheklovi, medikamentoz rinit, kichik yoshda yo'tal va shamollash dorilarining zarari, antibiotik kerak emasligi, allergik bo'lmagan rinitlar, hid bilishning buzilishiОткрыть
- 16O'tkir rinosinusit va uning asoratlariUZburun yondosh bo'shliqlarining rivojlanishi va qaysi yoshda qaysi sinusit uchraydi, virusli va bakterial rinosinusitni farqlash (10 kundan uzoq, ikkinchi to'lqin, og'ir boshlanish), vizualizatsiya usullarining asoratsiz sinusitda ko'rsatilmasligi, antibiotik tanlovi va muddati, burunni yuvish va intranazal glyukokortikoid, qaytalanuvchi o'tkir rinosinusit, asoratlar: orbital (havola), intrakranial (epidural va subdural empiema, bosh miya absessi, g'orsimon sinus trombozi), Pott shishgan o'smasi (peshona suyagi osteomiyeliti), KT va MRT ko'rsatmasi, shoshilinch jarrohlikОткрыть
- 17Surunkali rinosinusit, burun poliplari va tizimli kasalliklarda sinonasal zararlanishUZta'rif (12 haftadan uzoq), bolada surunkali rinosinusitning kattalarnikidan farqi, adenoidning roli va adenoidektomiya — birinchi bosqich, allergiya, astma va reflyuks bilan bog'liqligi, immunodefitsit, mukovistsidoz va birlamchi silliq diskineziyada sinonasal zararlanish, bolada burun polipi — mukovistsidozni tekshirish belgisi, antroxoanal polip, uzoq muddatli burun yuvish va intranazal glyukokortikoid, antibiotikning o'rni, adenoidektomiya va sinus yuvish, ballon sinuplastika va endoskopik sinus jarrohligi ko'rsatmalariОткрыть
- 18Burundan qon ketishiUZburun to'sig'ining oldingi qismi (Kiesselbax sohasi) va qon bilan ta'minlanishi, bolada sabablar (barmoq bilan titish, quruq havo, yallig'lanish, allergik rinit, yot jism, jarohat), birinchi yordam (boshni oldinga egish, 10–15 daqiqa bosish), kuydirish (kimyoviy va elektr), tamponada, qachon qon ivish tizimi tekshiriladi (Villebrand kasalligi, trombotsitopeniya), o'smir o'g'il bolada bir tomonlama takroriy qon ketish — yuvenil burunhalqum angiofibromasi, irsiy gemorragik teleangiektaziya, qachon shoshilinch yo'llanadiОткрыть
- 19Burun jarohatlari va burun to'sig'i deformatsiyasiUZburun suyaklari sinishi (shish qaytgach ko'rish, joyiga solish muddati), burun to'sig'i gematomasi va absessi (shoshilinch drenaj, egarsimon burun xavfi), burun jarohatida likvoreya, burun to'sig'i deformatsiyasi (sabablari, burun bilan nafas olishga ta'siri, septoplastika yoshi va yuz o'sishi), pastki burun chig'anoqlari gipertrofiyasi va ularni kichraytirish, milliy protokolОткрыть
- 20Tomoq og'rig'i: o'tkir faringotonzillitga yondashuvUZtomoq og'rig'ining sabablari yosh bo'yicha, virusli faringit va tonzillit (adenovirus, Epshteyn–Barr virusi, Koksaki — gerpangina, qo'l-oyoq-og'iz kasalligi), virusli va bakterial faringotonzillitni klinik farqlash (havola), tezkor test va ekma kimga kerak, antibiotik tanlovi va muddati, keraksiz antibiotik zarari, og'riqsizlantirish, o'tkir tonzillit asoratlari va shoshilinch belgilar (so'lak oqishi, trizm, bo'yin qotishi), difteriya va mononukleozni o'tkazib yubormaslik, milliy protokolОткрыть
- 21Surunkali va qaytalanuvchi tonzillit, PFAPA sindromiUZqaytalanuvchi tonzillit ta'rifi va Paradayz mezonlari, «surunkali tonzillit» tushunchasi va milliy protokoldagi shakllari, streptokokk tashuvchanligi va uni davolash kerak emasligi, tanglay murtaklari gipertrofiyasi darajalari (Brodski), PFAPA sindromi (davriy isitma, aftoz stomatit, faringit va bo'yin adeniti: mezonlar, boshqa davriy isitmalardan farqlash, bir martalik glyukokortikoid, tonzillektomiya), tonzillektomiya va kuzatish natijalarini taqqoslashОткрыть
- 22Halqum murtagi (adenoid) gipertrofiyasi va adenoiditUZhalqum murtagining yosh dinamikasi, adenoid gipertrofiyasi belgilari (og'iz bilan nafas olish, xurrak, «adenoid yuz», burun ovozi), adenoidit (o'tkir va surunkali), adenoidning otit va rinosinusit bilan bog'liqligi, tashxis (endoskopiya va yon rentgenogramma, darajalar), intranazal glyukokortikoid va burun yuvish, adenoidektomiya ko'rsatmalari, ruscha maktabdagi «adenoid vegetatsiyalari» tasnifi, xurrakka LOR yondashuviОткрыть
- 23Tonzillektomiya va adenoidektomiya: ko'rsatmalar, operatsiyaga tayyorlash va asoratlarUZtonzillektomiya va adenoidektomiyaning hozirgi ko'rsatmalari (uyquda nafas buzilishi, qaytalanuvchi infeksiya, boshqa), tonzillotomiya (qisman olib tashlash) va to'liq tonzillektomiya, operatsiyadan oldingi baholash (uyqu apnoesi og'irligi, qon ketish anamnezi, Daun sindromi), yuqori xavfli bolalar va statsionarda kuzatish, og'riqsizlantirish (ibuprofen xavfsizligi, kodein va tramadol taqiqlanganligi), operatsiyadan keyingi qon ketish (birlamchi va ikkilamchi — shoshilinch holat), suvsizlanish, velofaringeal yetishmovchilik, natijalarОткрыть
- 24Paratonzillyar, halqum orti va parafaringeal absesslar, chuqur bo'yin infeksiyalariUZparatonzillit va paratonzillyar absess (trizm, tilchaning siljishi, «kartoshka og'izdagi ovoz», punksiya va ochish, absess tonzillektomiyasi), halqum orti absessi (go'dak va kichik yosh, bo'yin harakatining cheklanishi, yon rentgenogramma va KT, drenaj), parafaringeal absess, Lemyer sindromi, Lyudvig anginasi va odontogen infeksiyalar, tilcha yallig'lanishi, bo'yinning tug'ma hosilalari infeksiyalanishi, havo yo'lini himoya qilish, antibiotik tanloviОткрыть
- 25Og'iz va halqumning tug'ma holatlari: til yuganchasining kaltaligi, lab va tanglay yorig'i, Pyer Roben ketma-ketligiUZtil yuganchasining kaltaligi (emizishga ta'siri, frenotomiya ko'rsatmasi va ortiqcha frenotomiya), lab va tanglay yorig'ining LOR tomoni (ekssudativ o'rta otit va timpanostomiya, nutq, burun ovozi, velofaringeal yetishmovchilik), shilliq osti tanglay yorig'i (ikkiga bo'lingan tilcha), Pyer Roben ketma-ketligi (havo yo'li obstruksiyasi, yuztuban yotqizish, burun-halqum havo yo'li, pastki jag'ni cho'zish, Stikler sindromi), makroglossiya, til ildizi qalqonsimon bezi, ranulaОткрыть
- 26So'lak bezlari kasalliklari va so'lak oqishiUZchaqaloqning o'tkir yiringli parotiti, bolalikning qaytalanuvchi parotiti (UTT, sialoendoskopiya), virusli parotitlar (havola), so'lak toshi, submandibulyar bez yallig'lanishi, atipik mikobakteriyalar va so'lak bezi, so'lak bezlari o'smalari (havola), so'lak oqishi (serebral falaj va nevrologik kasalliklarda — baholash, glikopirroniy, botulinik toksin, jarrohlik)Открыть
- 27Hiqildoq va traxeyaning tug'ma nuqsonlari: LOR tomoniUZegiluvchan va qattiq endoskopiya (qachon va qanday), laringomalyatsiya (og'irlik darajalari, reflyuks bilan bog'liqligi, supraglottoplastika ko'rsatmalari), ovoz burmalari falaji (tug'ma, yurak operatsiyasidan keyin, Arnold–Kiari malformatsiyasi), tug'ma burma osti stenozi, hiqildoq pardasi (22q11 delesiyasi bilan bog'liqligi), laringotraxeal yoriq, burma osti gemangiomasi (propranolol), vallekula kistasi, traxeya torayishi qisqachaОткрыть
- 28Orttirilgan burma osti stenozi va traxeostomiyaUZintubatsiyadan keyingi hiqildoq shikasti va burma osti stenozi (Myer–Cotton tasnifi, endoskopik davo, laringotraxeal rekonstruksiya), qaytalanuvchi krupda endoskopiya ko'rsatmasi, traxeostomiya (ko'rsatmalar, naycha tanlash, parvarish, aspiratsiya, naychani almashtirish, tiqilish va chiqib ketish — shoshilinch harakat tartibi, uyda parvarishga o'rgatish, nutq, dekanyulyatsiya), og'ir havo yo'li jamoasiОткрыть
- 29Ovoz buzilishi (disfoniya) va qaytalanuvchi respirator papillomatozUZbolada ovoz xirillashining sabablari, ovoz burmalari tugunchalari (qichqiruvchi bola, ovoz gigiyenasi, logoped bilan ovoz terapiyasi), ovoz burmalari kistasi, reflyuks va disfoniya, ovoz burmalari falaji (havola), qaytalanuvchi respirator papillomatoz (odam papillomavirusi 6 va 11, onadan yuqishi, qayta-qayta operatsiya, traxeostomiyadan qochish, qo'shimcha davo, HPV vaksinasi), uzoq davom etgan disfoniyada laringoskopiya ko'rsatmasi, psixogen disfoniya, mutatsion ovoz buzilishiОткрыть
- 30LOR yot jismlari: quloq, burun, halqum va nafas yo'liUZquloq yot jismlari va hasharot (olib tashlash usullari, qachon LOR shifokori), burun yot jismlari (ota-onaning «og'izdan puflash» usuli, musbat bosim, tugmasimon batareya va magnit — shoshilinch), halqumdagi baliq suyagi, qizilo'ngachda tugmasimon batareya (asal va sukralfat, shoshilinch endoskopiya), nafas yo'li yot jismining kech belgilari (bir tomonlama xirillash, qaytalanuvchi pnevmoniya), bronxoskopiya ko'rsatmalari, yot jism sabab bo'lgan infeksiyalar, oldini olishОткрыть
- 31Tez-tez kasallanuvchi bola: qaytalanuvchi LOR va respirator infeksiyalarga yondashuvUZyoshga xos me'yoriy kasallanish (yiliga necha marta), «tez-tez kasallanuvchi bolalar» tushunchasi va uning cheklovlari, bog'cha omili va passiv chekish, qaytalanuvchi infeksiyaning sabablari (anatomik — adenoid, sinusit, reflyuks; allergiya; immunodefitsit — ogohlantiruvchi belgilar), tekshiruv tartibi, emlash, mikrobiota va probiotiklarning o'rni, dalilsiz davolar (immunomodulyatorlar, bakterial lizatlar, vitamin va qo'shimchalarning chegarasi), ota-onaga tushuntirishОткрыть
- 32Alohida ehtiyojli bolada LOR muammolari: Daun sindromi, kraniofatsial sindromlar va surunkali kasalliklarUZDaun sindromida LOR kuzatuvi (tor eshituv yo'li, ekssudativ otit, eshitish skriningi muddati, uyqu apnoesi, burma osti stenozi, atlanto-aksial beqarorlik va operatsiya), kraniofatsial sindromlar (Treacher Collins, CHARGE, 22q11 delesiyasi, kraniosinostoz sindromlari), mukopolisaxaridozlarda havo yo'li va quloq, serebral falaj va nevrologik kasallikli bolada aspiratsiya va so'lak oqishi, autizm va rivojlanishi kechikkan bolada eshitishni tekshirish, immuniteti susaygan bolada LOR infeksiyalari, epidermoliz bulloza qisqachaОткрыть
24 · Детская офтальмология
- 1Ko'zning rivojlanishi, tuzilishi va ko'rishning shakllanishiUZko'z embriologiyasi (ko'z pufakchasi va kosachasi, koloboma kelib chiqishi, gavhar va shox parda), bolada ko'z olmasining o'sishi va refraksiyaning emmetropizatsiyasi, ko'z tuzilishi bo'limlar bo'yicha (qovoq, kon'yunktiva, shox parda, sklera, tomirli parda, gavhar, to'r parda, ko'ruv yo'li), ko'rishning rivojlanish bosqichlari va kritik davr, yosh bo'yicha ko'rish me'yorlariОткрыть
- 2Bolada ko'zni tekshirish usullariUZoftalmologik anamnez, yoshga mos ko'rish o'tkirligi (fiksatsiya va kuzatish, preferensial qarash, rasmli va harfli jadvallar), qizil refleks (Bryukner sinamasi), qorachiq, ko'z harakati, yopish sinamasi va Xirshberg sinamasi, ko'rish maydoni, oldingi segment, ko'z ichi bosimi, sikloplegik refraksiya, ko'z tubini ko'rish, ko'rish elektrofiziologiyasi (elektroretinogramma, ko'rish chaqiruv potensiallari), ko'z UTT va optik kogerent tomografiyaОткрыть
- 3Ko'rish skriningi: yosh bo'yicha dasturUZskriningning maqsadi (ambliopiya xavf omillari), chaqaloq va go'dak skriningi (qizil refleks), maktabgacha va maktab yoshidagi skrining, fotoskrining va avtorefraktometriya, yo'llash mezonlari, «o'qituvchi ko'rmayapti deydi» holati, skrining samaradorligi va ilmiy dalillarОткрыть
- 4Refraksiya anomaliyalari va ko'zoynakUZemmetropiya, gipermetropiya, miopiya, astigmatizm, anizometropiya, akkomodatsiya va uning buzilishlari, bolada ko'zoynak buyurish tamoyillari, miopiya tarqalishi va xavf omillari (ochiq havoda vaqt, yaqindan ishlash), miopiyaning rivojlanishini sekinlashtirish (past dozali atropin, maxsus linzalar), kontakt linza va refraktsion jarrohlik ko'rsatmasiОткрыть
- 5AmbliopiyaUZbinokulyar ko'rish asosi, ambliopiya ta'rifi va kritik davr, turlari (g'ilaylik, refraksion, anizometropik, deprivatsion), tashxis, davo (refraksiyani tuzatish, ko'zni yopish, atropin bilan penalizatsiya, binokulyar davo), davoga rioya qilishni oshirish, qaytalanish, davoning yosh chegarasiОткрыть
- 6G'ilaylik: asoslar, tekshiruv va psevdog'ilaylikUZko'z harakatlantiruvchi mushaklar anatomiyasi va ta'siri, binokulyar ko'rish, g'ilaylik turlari va atamalari (foriya, tropiya, komitant va nokomitant), tekshiruv (Xirshberg sinamasi, yopish va ochish sinamasi, prizma bilan o'lchash, harakatlar), psevdoezotropiya (epikantus), yo'llash muddatiОткрыть
- 7EzotropiyaUZinfantil ezotropiya, akkomodatsion ezotropiya (refraksion, AC/A nisbati yuqori), qisman akkomodatsion shakl, o'tkir komitant ezotropiya va uning xavf belgilari, miopiya bilan bog'liq ezotropiya, mikrotropiya, davo (ko'zoynak, jarrohlik muddati)Открыть
- 8Ekzotropiya, vertikal va naqshli g'ilaylik, anomal bosh holatiUZintermittent ekzotropiya (kechishi, nazorat darajasi, kuzatish yoki davo), tug'ma va ikkilamchi ekzotropiya, konvergensiya yetishmovchiligi, vertikal g'ilaylik (pastki qiyshiq mushak giperfunksiyasi, dissotsiatsiyalangan vertikal og'ish), A va V naqshlari, okulyar tortikollis va bosh holatining ko'zdan va bo'yindan kelib chiqqan sabablariОткрыть
- 9Paralitik g'ilaylik va tug'ma kranial innervatsiya buzilishlariUZIII, IV va VI nerv falaji bolada (tug'ma va orttirilgan, xavf belgilari, tekshiruv), Dueyn sindromi, Mebius sindromi, Braun sindromi, tug'ma tashqi oftalmoplegiya, miasteniyaning ko'z shakli, shoshilinch vizualizatsiyaga ko'rsatmaОткрыть
- 10G'ilaylik davosi: operatsiyasiz va jarrohlik usullariUZko'zoynak va prizma, ortoptik mashqlar, botulinik toksin, jarrohlik tamoyillari (mushakni bo'shatish va kuchaytirish, sozlanadigan choklar), operatsiya muddati va ko'rsatmasi, operatsiyadan keyingi parvarish, asoratlar (qayta og'ish, infeksiya, sklera teshilishi, ko'z-yurak refleksi)Открыть
- 11Nistagm va ko'z harakatining supranuklear buzilishlariUZgo'dak nistagmining turlari (infantil, sensor, latent), «chaqaloq ko'zlari qaltiraydi» holatiga yondashuv, nistagm sabablari (albinizm, ko'ruv nervi gipoplaziyasi, to'r parda distrofiyasi), orttirilgan nistagm va xavf belgilari (spasmus nutans, kiazma o'smasi), supranuklear buzilishlar (okulomotor apraksiya, qarash falaji), opsoklonus, davo (ko'zoynak, jarrohlik, dori)Открыть
- 12Ko'rmaydigan chaqaloq va ko'rishi zaif bolaUZbolalarda ko'rish yo'qotilishining tarqalishi va sabablari dunyoda, «chaqalog'im ko'rmayapti» holatiga yondashuv, serebral ko'rish buzilishi, ko'z olmasi va ko'ruv yo'li sabablari, kechikkan ko'rish yetilishi, ko'rishi zaif bolaga yordam (kattalashtiruvchi vositalar, ta'lim, erta aralashuv), ko'rish va eshitish birga yo'qolgan bola, oilaga og'ir xabarni yetkazishОткрыть
- 13Qovoq kasalliklariUZtug'ma anomaliyalar (koloboma, epiblefaron, entropion, distixiaz, blefarofimoz), tug'ma va orttirilgan ptoz (ambliopiya xavfi, Markus Gunn fenomeni, Horner sindromida ptoz), xalyazion va arpacha (gordeolum), blefarit va blefarokeratokon'yunktivit, qovoq o'smalari va gemangioma, qovoq jarohatiОткрыть
- 14Ko'z yosh tizimi kasalliklari va ko'z yoshlanishiUZko'z yosh tizimi anatomiyasi, burun-ko'z yosh yo'lining tug'ma tiqilishi (kechishi, massaj, zondlash muddati, intubatsiya), dakriotsistotsele, o'tkir va surunkali dakriotsistit, ko'z yosh bezi kasalliklari, yoshlanishning boshqa sabablari (glaukoma, keratit, kipriklarning ichkariga o'sishi), quruq ko'zОткрыть
- 15Yangi tug'ilganlar kon'yunktiviti va infeksion kon'yunktivitUZkon'yunktiva tuzilishi va himoyasi, yangi tug'ilganlar kon'yunktiviti (kimyoviy, gonokokk, xlamidiya, gerpes; boshlanish muddati, tashxis, tizimli davo), bakterial va virusli kon'yunktivit (adenovirus, faringokon'yunktival isitma), kon'yunktivit-otit sindromi, kontagioz mollyusk va boshqa kon'yunktivitlar, maktab va bog'chaga qaytish, milliy protokol UZ-141853Открыть
- 16Shox parda kasalliklariUZtug'ma shox parda anomaliyalari (mikro- va megalokorneya, sklerokorneya, tug'ma xiralik sabablari STUMPED), bakterial va zamburug' keratiti, gerpetik keratit, akantameba va kontakt linza keratiti, ekspozitsion keratopatiya, shox parda distrofiyalari, keratokonus, shox parda ko'chirib o'tkazish (keratoplastika) boladaОткрыть
- 17Old segment rivojlanish anomaliyalari, rangdor parda va qorachiqUZAxenfeld–Rieger va Peters anomaliyasi, aniridiya va WAGR sindromi (Vilms o'smasi xavfi), rangdor parda kolobomasi, rangdor parda rangi va geteroxromiya, rangdor parda kistalari va o'smalari, qorachiq: anizokoriya, Horner sindromi, Adi qorachig'i, III nerv qorachig'i, nurga sust reaksiya, farmakologik midriazОткрыть
- 18Bolalar kataraktasi va gavhar anomaliyalariUZgavhar tuzilishi va rivojlanishi, tug'ma va infantil katarakta (sabablari, tekshiruv rejasi, ikki tomonlama va bir tomonlama shakl), operatsiya muddati va ambliopiya, afakiya va ko'z ichi linzasi, operatsiyadan keyingi glaukoma, ko'z gavharining chiqishi — ectopia lentis (Marfan sindromi, gomotsistinuriya, sulfit oksidaza tanqisligi), mikrosferofakiyaОткрыть
- 19Bolalar glaukomasiUZko'z ichi suyuqligi aylanishi va burchak rivojlanishi, birlamchi tug'ma glaukoma (uchlik belgi: yoshlanish, nurdan qo'rqish, blefarospazm; shox parda kattalashishi va Xaab chiziqlari), ikkilamchi glaukoma (aniridiya, Sterj–Veber, katarakta operatsiyasidan keyin, uveit, steroid), tekshiruv, jarrohlik davo (goniotomiya, trabekulotomiya) va dori davosi, uzoq kuzatuvОткрыть
- 20Uveit va endoftalmitUZuvea tuzilishi, SUN tasnifi qisqacha, bolada uveit sabablari (YuIA dan tashqari: toksoplazmoz, toksokaroz, tuberkulyoz, gerpes, Kavasaki, sarkoidoz, ko'p sklerozda oraliq uveit), intrauterin infeksiyalarning ko'z belgilari (toksoplazmoz, sitomegalovirus, qizilcha, sifilis), endoftalmit (ekzogen va endogen), tekshiruv rejasi, mahalliy va tizimli davo tamoyiliОткрыть
- 21Qizil ko'z, ko'z og'rig'i va yorug'likdan qo'rqishga yondashuvUZqizil ko'zning anatomik sabablari, xavf belgilari (ko'rish pasayishi, kuchli og'riq, yorug'likdan qo'rqish, shox parda xiraligi, perikorneal qizarish, qorachiq o'zgarishi), kon'yunktivit, keratit, uveit, glaukoma, episklerit va sklerit, kon'yunktiva ostiga qon quyilishi, jarohat va begona jismni farqlash, ko'z qisish va tez-tez pirpiratish, yorug'likdan qo'rqish sabablari, pediatr bosqichidagi birlamchi davo va yo'llash shoshilinchligiОткрыть
- 22Leykokoriya va retinoblastomaUZleykokoriya sabablari (retinoblastoma, katarakta, Kouts kasalligi, homila tomir tizimining saqlanib qolishi, toksokaroz, retinopatiya), retinoblastoma: RB1 geni, irsiy va irsiy bo'lmagan shakllar, klinika, tashxis (narkoz ostida ko'rik, UTT, MRT; biopsiya qilinmaydi), xalqaro tasnif, davo (enukleatsiya, tomir ichiga va arteriya ichiga kimyoterapiya, mahalliy usullar), qarindoshlar skriningi, ikkinchi o'sma xavfi, prognozОткрыть
- 23To'r parda va shishasimon tana kasalliklariUZshishasimon tana rivojlanishi va homila tomir tizimining saqlanib qolishi, Koats kasalligi, oilaviy ekssudativ vitreoretinopatiya, yuvenil X-birikkan retinoshizis, to'r parda ko'chishi bolada (sabablari, Stikler sindromi, jarohat, retinopatiyadan keyin), to'r pardaning tug'ma pigment va tomir anomaliyalari, gemoglobinopatiya va qon kasalliklarida to'r parda, quyosh va lazer nuri shikastiОткрыть
- 24Irsiy to'r parda distrofiyalari va albinizmUZko'z kasalliklari genetikasi va genetik tekshiruv tamoyili, Leber tug'ma amavrozi, rod-konus distrofiyalari (pigmentli retinit), konus distrofiyalari va axromatopsiya, statsionar tungi ko'rlik, Shtargardt kasalligi va boshqa makula distrofiyalari, siliopatiyalar (Usher, Bardet–Bidl, Alstrem), albinizm (okulokutan va ko'z shakli, foveal gipoplaziya, nistagm), gen terapiyasi (voretigen), elektroretinogrammaning o'rniОткрыть
- 25Ko'ruv nervi kasalliklariUZko'ruv nervi diskining tug'ma anomaliyalari (gipoplaziya va septo-optik displaziya — gipofiz yetishmovchiligi xavfi, «ertalab ko'rinish» anomaliyasi, koloboma, druza), ko'ruv nervi diski shishi va psevdoshishi (farqlash), ko'ruv nervi nevriti (demielinizatsiya, NMOSD va MOGAD, infeksiya), irsiy optik neyropatiyalar (Leber, dominant atrofiya), ko'ruv nervi atrofiyasi sabablari, kiazma va ko'ruv yo'li zararlanishi (kraniofaringioma, glioma)Открыть
- 26Preseptal va orbital sellyulitUZko'z kosasi to'sig'i anatomiyasi, preseptal va orbital sellyulitni ajratish (Chandler bosqichlari), sabablari (sinusit, teri jarohati, dakriotsistit), qo'zg'atuvchilar, KT ko'rsatmasi, statsionarga yotqizish mezonlari, antibiotik tanlovi, subperiostal absessni drenajlash ko'rsatmasi, asoratlar (ko'rish yo'qotilishi, kavernoz sinus trombozi, bosh miya absessi)Открыть
- 27Ko'z kosasi kasalliklari va proptozUZproptozga yosh bo'yicha yondashuv, dermoid va epidermoid kistalar, ko'z kosasi atrofidagi infantil gemangioma va limfatik malformatsiya, rabdomiosarkoma (shoshilinch biopsiya), neyroblastoma metastazi va leykemik infiltrat, ko'ruv nervi gliomasi va pleksiform neyrofibroma, Langerhans hujayrali gistiotsitoz, idiopatik orbital yallig'lanish, endokrin orbitopatiya, kraniofasial anomaliyalarning ko'z tomoni (gipertelorizm, sayoz ko'z kosasi, ko'z ochilmasligi xavfi)Открыть
- 28Ko'z jarohatlari va zo'ravonlikdagi ko'z belgilariUZbolalarda ko'z jarohatining tarqalishi va oldini olish, shox parda eroziyasi va begona jism, kimyoviy kuyish (birinchi daqiqalarda yuvish), gifema (o'roqsimon hujayrali kasallikda xavf), ochiq ko'z olmasi jarohati (belgilar, himoya qalqoni, nima qilinmaydi), ko'z kosasi sinishi va mushak qisilishi (ko'z-yurak refleksi), qovoq va ko'z yosh kanalchasi yaralanishi, travmatik optik neyropatiya, pirotexnika va o'yinchoq qurollar, zo'ravonlik oqibatidagi bosh jarohatida to'r parda qon quyilishi (tasnif, farqlash, hujjatlash)Открыть
- 29Tizimli va neyrometabolik kasalliklarda ko'z belgilariUZqandli diabetda retinopatiya skriningi, Marfan va biriktiruvchi to'qima kasalliklari, mukopolisaxaridozlar va lizosomal kasalliklar (shox parda xiraligi, olcha danagi dog'i), mitoxondrial kasalliklar, leykemiyaning ko'z belgilari, neyroteri sindromlarining ko'z belgilari (Lish tugunchalari, Sterj–Veber, tuberoz skleroz, fon Hippel–Lindau), Kavasaki va boshqa tizimli yallig'lanishlar, dori toksikligi (gidroksixlorokin, steroid, vigabatrin), qachon oftalmolog kuzatuvi rejalanadiОткрыть
- 30Ko'zdan tashqari sabablar: bosh og'rig'i, disleksiya va funksional ko'rish buzilishlariUZbolada bosh og'rig'i va ko'z (refraksiya mifi va haqiqiy sabablar), intrakranial bosim oshishining ko'z belgilari, disleksiya va o'qish qiyinchiliklari (ko'z mashqlari va rangli linzalarning samarasizligi), funksional (konversion) ko'rish yo'qotilishi va uni tekshirish usullari, «g'alati narsalarni ko'ryapti» holati (migren aurasi, Charlz Bonne, tutqanoq), ekran vaqti va ko'z charchashiОткрыть
25 · Детская стоматология
- 1Tish va og'iz bo'shlig'ining rivojlanishi, sut va doimiy tishlar tuzilishiUZodontogenez bosqichlari (kurtak, qalpoqcha, qo'ng'iroq, mineralizatsiya), emal, dentin, pulpa, sement va periodont tuzilishi, sut va doimiy tishlarning anatomik farqlari va klinik ahamiyati, tish formulasi va belgilash tizimlari, tishlov davrlari (sut, aralash, doimiy)Открыть
- 2Tish chiqishi va uning buzilishlariUZsut tishlari chiqishining mahalliy va umumiy belgilari, tish chiqish sindromi (milliy tavsiya bo'yicha tashxis va davo, nima tish chiqishiga bog'lanmasligi kerak), tug'ma va neonatal tishlar, tish chiqish kistasi va gematomasi, Epshteyn marvaridlari va Bon tugunchalari, kechikkan va erta chiqish, ektopik chiqish, sut tishining saqlanib qolishi, ankilozОткрыть
- 3Bolani stomatologik ko'rik: birinchi tashrif, pediatr va stomatolog hamkorligiUZbirinchi tashrif muddati, «stomatologik uy» tushunchasi, anamnez (ovqatlanish, gigiyena, ftor, odatlar, tibbiy holat), tizzama-tizza ko'rik, og'iz ko'rigi tartibi, pediatr ko'rigida qo'yiladigan savollar va yo'llash mezonlari, tish vizualizatsiya usullari (prikus, panoram, periapikal rentgen, konusli nurli KT) — ko'rsatma va nur yuklamasiОткрыть
- 4Tishlarning rivojlanish anomaliyalari va kariessiz zararlanishlariUZsoni (gipodontiya, ortiqcha tishlar), kattaligi va shakli, emal gipoplaziyasi, irsiy emal va dentin nuqsonlari, molyar-kesuvchi tish gipomineralizatsiyasi, flyuoroz, tetratsiklin va boshqa rang o'zgarishlari (ichki va tashqi), eroziya va abraziya, davo va kuzatuvОткрыть
- 5Og'iz gigiyenasi va kariesning oldini olishUZtish tozalash yoshi va texnikasi, ftorli pasta miqdori yoshga qarab, ftorli lak, ftor qo'shimchalari va ichimlik suvidagi ftor, flyuoroz xavfi, fissura germetigi, qand iste'moli va ovqatlanish tartibi, shishacha va so'rg'ich, ona-bola yuqishi, jamoat profilaktikasiОткрыть
- 6Karies: etiologiya, patogenez, tasnif va xavfni baholashUZkaries tarqalishi (dunyo va MDH ma'lumotlari), mikrob biofilmi, demineralizatsiya va remineralizatsiya muvozanati, so'lak omillari, kariesning bosqichlari va tasnifi (joylashuvi, chuqurligi, faolligi, ICDAS, MDH klinik tasnifi), sut tishi kariesining kechish xususiyatlari, karies xavfini baholash vositalariОткрыть
- 7Erta bolalik kariesiUZta'rif va og'ir shakli, tarqalishi, xavf omillari (tunda ko'krak va shishacha, shirin ichimlik, ijtimoiy omillar), joylashuv naqshi, asoratlari (og'riq, infeksiya, ovqatlanish va o'sishga ta'siri), kumush diamin ftorid bilan to'xtatish, vaqtinchalik davolovchi plomba, umumiy narkoz ostida davo ko'rsatmasi, qaytalanishning oldini olishОткрыть
- 8Kariesni davolash: minimal aralashuv, plomba va tojUZminimal aralashuv tamoyillari, boshlang'ich zararlanishni remineralizatsiya, tanlab karies olib tashlash, plomba materiallari (shisha ionomer sement, kompozit, kompomer) va tanlov, sut tishiga zanglamas po'lat toj (Holl usuli), oldingi tishlarga strip va zirkoniy toj, MDH darsligidagi davo bosqichlariОткрыть
- 9Sut tishlarida pulpit va apikal periodontitUZpulpa tuzilishining yosh xususiyatlari, pulpit va apikal periodontit tasnifi, klinik va rentgen tashxisi, bilvosita pulpa davosi, pulpotomiya (dorilar va mineral trioksid agregat), pulpektomiya va ildiz kanalini to'ldirish, sug'urish ko'rsatmalari, doimiy tish kurtagiga ta'sirОткрыть
- 10Ildizi shakllanmagan doimiy tish: pulpa davosiUZildiz shakllanishi bosqichlari, qisman pulpotomiya, apeksogenez, apeksifikatsiya (kalsiy gidroksid va mineral trioksid agregat), revaskulyarizatsiya (regenerativ endodontiya), natija va kuzatuvОткрыть
- 11Tish jarohati: tasnif, ko'rik va birinchi yordamUZtarqalishi va xavf omillari, Andreasen va Xalqaro tish jarohati assotsiatsiyasi tasnifi, anamnez va ko'rik, sut yoki doimiy tishni ajratish, rentgen va konusli nurli KT ko'rsatmasi, pediatr va shoshilinch bo'lim uchun birinchi yordam, yo'llash shoshilinchligi, qoqshol profilaktikasi, jarohatning oldini olish (kapa)Открыть
- 12Sut tishlari jarohati va oqibatlariUZtoj va ildiz sinishi, kontuziya, subluksatsiya, lateral lyuksatsiya, intruziya, ekstruziya, avulsiya (replantatsiya qilinmaydi), har turning davosi va kuzatuvi, rang o'zgarishi, pulpa nekrozi, doimiy tish kurtagiga ta'sirОткрыть
- 13Doimiy tishlar jarohati: sinish, lyuksatsiya va avulsiyaUZasoratsiz va asoratli toj sinishi, toj-ildiz va ildiz sinishi, lyuksatsiya turlari va shina, avulsiya: joyida replantatsiya, saqlash muhiti, quruq vaqt, shina muddati, antibiotik, oqibatlar (ildiz rezorbsiyasi, ankiloz, pulpa nekrozi, kanal obliteratsiyasi) va kuzatuv jadvaliОткрыть
- 14Og'iz-yuz sohasi jarohati va yumshoq to'qima shikastiUZlab, til, milk va tanglay jarohati, yuz suyaklari sinishiga shubha belgilari, tikish ko'rsatmalari, tanglayning teshib kiruvchi jarohati, elektr kuyishi, og'iz bo'shlig'idagi zo'ravonlik va e'tiborsizlik belgilari, hujjatlashОткрыть
- 15Odontogen infeksiyalarUZtish absessi va periapikal infeksiya tarqalish yo'llari, yuz yumshoq to'qimasi yallig'lanishi va flegmona, jag' osteomiyeliti, xavfli belgilar (ko'z atrofi, og'iz tubi, yutish va nafas qiyinligi), drenaj va sabab tishni bartaraf etish, antibiotik ko'rsatmasi va tanlovi, og'riqsizlantirishОткрыть
- 16Periodont kasalliklari: gingivit va periodontitUZperiodont tuzilishining yosh xususiyatlari, tish karashi bilan bog'liq gingivit, balog'at va gormonal gingivit, dori sababli milk giperplaziyasi, o'tkir nekrozli yarali gingivit, agressiv periodontit va uning tizimli sabablari (neytropeniya, leykotsit adgeziyasi nuqsoni, Papiyon–Lefevr sindromi, qandli diabet), davo va profilaktikaОткрыть
- 17Og'iz shilliq qavatining infeksion kasalliklari: stomatologik davoUZo'tkir gerpetik gingivostomatit (og'irlik darajasi, mahalliy va antivirus davo, suyuqlik), qaytalanuvchi gerpes, og'iz kandidozi (shakllari, davo), enterovirusli enantema, boshqa bakterial va virusli zararlanishlar, differensial tashxisОткрыть
- 18Og'iz shilliq qavatining yuqumli bo'lmagan kasalliklariUZqaytalanuvchi aftoz stomatit, travmatik zararlanishlar (Bednar aftasi, Riga–Fede yarasi, kimyoviy va termik kuyish), allergik va dori sababli zararlanishlar, ko'p shaklli ekssudativ eritema va og'izdagi Stivens–Jonson ko'rinishi, xeylitlar, til kasalliklari (geografik til, burmali til), tizimli kasallikdagi belgilarОткрыть
- 19Og'iz yumshoq to'qimasi va jag'ning o'smasimon hosilalari, yuganchalar va so'lak bezlariUZmukotsele va ranula, papilloma va so'gal, fibroma, piogen granuloma va epulis, gemangioma va limfangioma, jag' kistalari (follikulyar va boshqalar), odontogen o'smalar haqida tushuncha, til va lab yuganchasi (ankiloglossiya, frenotomiya ko'rsatmasi), so'lak bezi kasalliklarining stomatologik tomoniОткрыть
- 20Tizimli kasallikli bola: og'izdagi belgilar va stomatologik ehtiyot choralariUZtug'ma yurak nuqsoni va endokardit profilaktikasi, gemofiliya va qon ketish, o'tkir leykoz va kimyoterapiyada mukozit, transplantatsiyadan keyingi bola, qandli diabet, astma va ingalyatsion dori, mukovistsidoz, Kron kasalligi va seliakiyaning og'izdagi belgilari, og'izda belgisi bor sindromlarОткрыть
- 21Okkluziya rivojlanishi va malokkluziyaUZsut va aralash tishlar davrida okkluziya, malokkluziya tasnifi (Angl sinflari, kesishgan tishlov, ochiq va chuqur tishlov), ortodontik baholash va hujjatlash, sut tishining erta yo'qotilishi va bo'shliq saqlagich, erta ortodontik aralashuv ko'rsatmalari, uyquda nafas buzilishi bilan aloqasiОткрыть
- 22Og'iz sohasidagi zararli odatlarUZbarmoq va so'rg'ich so'rish (yosh chegarasi, oqibatlari, odatdan chiqarish usullari va moslamalar), til itarish, og'iz orqali nafas olish, bruksizm, tirnoq va lab tishlash, og'izda teshik (pirsing)Открыть
- 23Lab va tanglay yorig'i: stomatologik va ortodontik olib borishUZembriologiya, tarqalishi va tasnifi, prenatal tashxis, chaqaloqni ovqatlantirish, jamoaviy yondashuv va operatsiya muddatlari, operatsiyadan oldingi burun-alveolyar shakllantirish, tish anomaliyalari va karies xavfi, alveolyar suyak payvandi, ortodontik davo bosqichlariОткрыть
- 24Nogironligi bor bolaga stomatologik yordamUZDaun sindromi, bolalar serebral falaji, autizm spektri buzilishi, diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromi, epilepsiya va aqliy zaiflik, o'roqsimon hujayrali anemiya, gigiyena va parhezni moslashtirish, ota-ona bilan hamkorlik, umumiy narkoz ko'rsatmasiОткрыть
- 25Stomatologiyada bolaning xulq-atvorini boshqarish, og'riqsizlantirish va sedatsiyaUZbola xavotiri va uni baholash, nofarmakologik usullar («ayt-ko'rsat-bajar», ijobiy rag'bat, ota-onaning ishtiroki), mahalliy og'riqsizlantirish va eng yuqori doza hisobi, azot oksidi bilan sedatsiya, dori bilan sedatsiya, umumiy narkoz ko'rsatmasi va xavfsizligi, nafas yo'li asoratlari va allergik reaksiya, muolajadan keyingi og'riq davosiОткрыть
26 · Детская хирургия
- 1Jarrohlik bemori: bolaning yosh xususiyatlari va operatsiyaga tayyorlashUZbola organizmining jarrohlik uchun ahamiyatli xususiyatlari (suyuqlik hajmi, issiqlik yo'qotish, nafas zaxirasi), operatsiya oldi baholash va xavf, ovqatsiz davr, suyuqlik va elektrolit, qon hajmi va qon komponentlarini quyish, anemiya, tomir yo'li (periferik, markaziy, port), antibiotik profilaktikasi, rozilik, minimal invaziv jarrohlikning bolalardagi xususiyatiОткрыть
- 2Bolalarda anesteziya va operatsiyadan keyingi og'riqsizlantirishUZanesteziya oldi ko'rik, premedikatsiya, umumiy anesteziyaning bolalardagi xususiyati, nafas yo'li, regionar anesteziya (kaudal, epidural, nerv blokadasi), operatsiyadan keyingi og'riqni baholash va davolash, opioidlar va opioidsiz analgeziya, operatsiyadan keyingi ko'ngil aynishi va qusish, chaqaloq va chala tug'ilganda anesteziya xavfi, chiqarish mezonlariОткрыть
- 3Jarrohlik chaqalog'i: prenatal tashxis, tashish va barqarorlashtirishUZjarrohlik nuqsonlarining tarqalishi va prenatal aniqlanishi, homila jarrohligi va oilaga maslahat, tug'ruq joyi va muddati, chaqaloqni tashish (issiqlik, nafas, oshqozon zondi, suyuqlik), neonatal jarrohlikda suyuqlik, ovqatlanish va sepsis, etik masalalarОткрыть
- 4Yumshoq to'qimalarning yiringli jarrohlik infeksiyalariUZabsess va flegmona, chaqaloqning nekrotik flegmonasi, panaritsiy va paronixiya, tirnoqning o'sib kirishi, pilonidal kista, yiringli gidradenit, operatsiyadan keyingi jarohat infeksiyasi, kesish va drenajlash, antibiotik tanlash va metitsillinga chidamli stafilokokkОткрыть
- 5Bo'yinning tug'ma kistalari va oqmalari, bo'yin limfadenitiUZtireoglossal yo'l kistasi (Sistrunk operatsiyasi), jabra kistalari, oqmalari va sinuslari, dermoid kista, bo'yin o'rta chizig'i hosilalari, o'tkir va surunkali bo'yin limfadeniti (yiringlash, atipik mikobakteriyalar, mushuk tirnashi kasalligi), qachon biopsiya va qachon kuzatuvОткрыть
- 6Limfatik malformatsiyalar va qon tomir anomaliyalarining jarrohlik davosiUZlimfatik malformatsiyalar (makrokistoz va mikrokistoz, bo'yin va qo'ltiq, nafas yo'li xavfi), skleroterapiya (OK-432, doksisiklin, bleomitsin), jarrohlik olib tashlash va asoratlari, sirolimus, infantil gemangioma va tomir malformatsiyasida jarrohlik, lazer va emboliyaga ko'rsatmaОткрыть
- 7Ko'krak qafasi deformatsiyalariUZvoronkasimon ko'krak (sabablari, og'irlik indekslari, yurak va o'pkaga ta'siri, kuzatuv, vakuum qo'ng'irog'i, Nuss usuli, ochiq tuzatish), kilsimon ko'krak (tashqi korset, jarrohlik), Poland sindromi, to'sh suyagi yoriqlari, operatsiyadan keyingi og'riq va asoratlarОткрыть
- 8Tug'ma diafragma churrasi va diafragma eventratsiyasiUZBoxdalek va Morganyi churralari, o'pka gipoplaziyasi va o'pka gipertenziyasi, prenatal og'irlik ko'rsatkichlari (o'pka/bosh nisbati, jigar holati), FETO, tug'ruq zalida yordam (intubatsiya, niqob bilan ventilyatsiya qilmaslik), «yumshoq» ventilyatsiya, EKMO, operatsiya muddati va usuli (ochiq, torakoskopik, yamoq), qaytalanish va uzoq kuzatuv, diafragma eventratsiyasi va plikatsiyasiОткрыть
- 9O'pka nuqsonlari, ko'ks oralig'i hosilalari va plevra empiyemasining jarrohligiUZtug'ma o'pka yo'llari malformatsiyasi, o'pka sekvestratsiyasi, tug'ma lobar emfizema va bronxogen kistaning operatsiya ko'rsatmasi va muddati, torakoskopik lobektomiya, ko'ks oralig'i hosilalari (old, o'rta, orqa bo'lim bo'yicha), empiyemada torakoskopik tozalash va dekortikatsiya, xilotoraks, o'pka absessining jarrohligiОткрыть
- 10Qizilo'ngach atreziyasi va traxeoezofageal oqmaUZembriologiya va turlari (Gross, Vogt), hamroh nuqsonlar (VACTERL), tug'ilgandan keyingi tashxis (zond sinamasi), operatsiyagacha parvarish (Replogle zondi), birlamchi anastomoz, uzun bo'shliqli atreziya va kechiktirilgan anastomoz, ajratilgan traxeoezofageal oqma, asoratlar (anastomoz sizishi, striktura, oqma qaytalanishi, traxeomalyatsiya, reflyuks), uzoq kuzatuvОткрыть
- 11Qizilo'ngach strikturasi, perforatsiyasi va axalaziyaning jarrohlik davosiUZkimyoviy kuyishdan keyingi striktura (bujlash, ballon dilatatsiya, stent), qizilo'ngach perforatsiyasi (sabablari, belgilari, konservativ va jarrohlik davo), qizilo'ngachni almashtirish (oshqozon, yo'g'on ichak, ingichka ichak), axalaziyada Geller kardiomiotomiyasi va POEM, begona jismni jarrohlik yo'li bilan olib tashlashОткрыть
- 12Antireflyuks jarrohligi, gastrostomiya va enteral kirish yo'llariUZgastroezofageal reflyuksda operatsiya ko'rsatmasi (nevrologik bola, aspiratsiya, qizilo'ngach atreziyasidan keyin), Nissen va qisman fundoplikatsiya, laparoskopik usul, asoratlar va qaytalanish, gastrostomiya (endoskopik, laparoskopik, ochiq), gastrostomik naycha parvarishi va asoratlari, yeyunostomiya va gastroyeyunal naychaОткрыть
- 13Gipertrofik pilorostenoz va o'n ikki barmoq ichak tutilishiUZpilorostenozda operatsiyagacha suyuqlik va alkalozni tuzatish, piloromiotomiya (ochiq va laparoskopik), asoratlar (shilliq qavat teshilishi, to'liq bo'lmagan piloromiotomiya), operatsiyadan keyingi ovqatlantirish; duodenal atreziya va stenoz, halqasimon oshqozon osti bezi, duodenal to'siq, Daun sindromi bilan bog'liqlik, duodenoduodenostomiya, yuqori mezenterial arteriya sindromiОткрыть
- 14Ichak malrotatsiyasi va o'rta ichak burilishiUZichak aylanishi embriologiyasi va aylanish anomaliyalari, o'rta ichak burilishining klinikasi (yashil qusish), yuqori kontrastli tekshiruv, shoshilinch Ledd operatsiyasi, ichak nekrozida «ikkinchi qarash» operatsiyasi, belgisiz malrotatsiyada taktika, geterotaksiya, uzoq oqibatОткрыть
- 15Och va yonbosh ichak atreziyasi, mekoniy ileusi va mekoniy peritonitiUZatreziya turlari (I–IV, «olma po'stlog'i»), sabablari, klinika va rentgen, operatsiya (rezeksiya, anastomoz, kengaygan bo'lakni toraytirish), ko'p atreziyalar, mekoniy ileusi (mukovistsidoz bilan bog'liqligi, oddiy va asoratlangan shakl, giperosmolyar klizma, operatsiya), mekoniy peritoniti, yo'g'on ichak atreziyasiОткрыть
- 16Hazm yo'li duplikatsiyalari, mezenterial kistalar va kindik-ichak yo'li qoldiqlariUZhazm yo'li duplikatsiyalari (joylashuvi, kistoz va naysimon shakl, belgilari, olib tashlash), mezenterial va charvi kistalari, Mekkel divertikuli (qon ketish, ichak tutilishi, divertikulit, olib tashlash, tasodifan topilganda taktika), kindik-ichak yo'li oqmasi, kindik granulyomasi va polipiОткрыть
- 17Nekrozlovchi enterokolit va qisqa ichak sindromining jarrohligiUZnekrozlovchi enterokolitda operatsiya ko'rsatmasi (pnevmoperitoneum, klinik yomonlashuv), laparotomiya va peritoneal drenaj, rezeksiya va stoma, ichak strikturasi, chaqaloqning alohida ichak perforatsiyasi, qisqa ichak sindromida autolog ichak rekonstruksiyasi (STEP, Bianki), stoma parvarishi va yopishОткрыть
- 18Girshprung kasalligining jarrohlik davosiUZaganglioz va o'tish zonasi, uzun segmentli va to'liq yo'g'on ichak agangliozi, operatsiyagacha ichakni yuvish, tortib tushirish amallari (Swenson, Duhamel, Soave, transanal va laparoskopik yordamli), bir bosqichli va stomali usul, Girshprung enterokoliti, operatsiyadan keyingi qabziyat va najas tutolmaslik, qayta operatsiya, uzoq kuzatuv, kattalarda kech aniqlangan kasallik (RF kattalar tavsiyasi)Открыть
- 19Anorektal malformatsiyalarUZtasnif (Krikenbek, jins bo'yicha turlar), hamroh nuqsonlar (VACTERL, Kurarino triadasi, tortilgan orqa miya), chaqaloqda birinchi 24 soat (oqma qidirish, kolostomiya yoki birlamchi tuzatish qarori), orqa sagittal anorektoplastika, kloaka, operatsiyadan keyingi bujlash, najas tutolmaslik va ichakni boshqarish dasturiОткрыть
- 20Anal kanal va to'g'ri ichak kasalliklariUZto'g'ri ichak tushishi (sabablari, mukovistsidoz, qo'lda kiritish, skleroterapiya, operatsiya), anal yoriq, perianal absess va paraproktit, anal oqma (chaqaloq va katta bola), gemorroy, perianal streptokokk dermatiti bilan farqlash, yuvenil polipni olib tashlashОткрыть
- 21O'tkir appenditsitUZappendiksning yosh xususiyatlari, klinikasi yosh bo'yicha (emizikli va maktabgacha bolada kech tashxis), appenditsit shkalalari, laboratoriya va UTT, morfologik shakllar, appendektomiya (laparoskopik va ochiq), oddiy appenditsitda faqat antibiotik bilan davolash, appendikulyar infiltrat va absess, operatsiyadan keyingi asoratlarОткрыть
- 22Peritonit va qorin bo'shlig'i absesslariUZikkilamchi (appendikulyar, perforativ) va uchlamchi peritonit, bolalarda peritonitning xususiyatlari, operatsiyagacha tayyorlov, manba nazorati, qorin bo'shlig'ini yuvish va drenaj, antibiotik davo va muddati, qorin ichi va chanoq absesslari (teri orqali drenaj), qorin kompartment sindromi, qiz bolalarda pelvioperitonitОткрыть
- 23InvaginatsiyaUZturlari (idiopatik, yetakchi nuqtali, ingichka ichak), yoshi va sabablari, klinika (xuruj og'riq, qon va shilliq, qorindagi hosila), UTT, havo yoki suyuqlik bilan to'g'rilash va uning qarshi ko'rsatmalari, takroriy urinish, jarrohlik to'g'rilash va rezeksiya, qaytalanish, operatsiyadan keyingi ingichka ichak invaginatsiyasiОткрыть
- 24Orttirilgan ichak tutilishi: bitishmali, burilish va ichki churralarUZichak tutilishining turlari va patofiziologiyasi, bitishmali ichak tutilishi (konservativ davo, suvda eruvchan kontrast, operatsiya ko'rsatmasi, laparoskopik bitishmalarni ajratish), yopiq halqali tutilish va ichak strangulyatsiyasi belgilari, ichak va sigmasimon ichak burilishi, ichki churralar, bezoar va askaridalar to'pi, dinamik (paralitik) ichak tutilishiОткрыть
- 25Omfalotsele va gastroshizisUZembriologiya va farqi, hamroh nuqsonlar (Bekvit–Videman sindromi, xromosoma anomaliyalari), prenatal kuzatuv va tug'ruq, tug'ruq zalida ichakni himoya qilish, birlamchi yopish va bosqichli yopish (silos), choksiz yopish, ulkan omfalotseleda «bo'yab davolash», murakkab gastroshizis (atreziya, nekroz), ovqatlanish, uzoq oqibatОткрыть
- 26Kindik va qorin oldingi devori churralariUZkindik churrasi (tabiiy bitish, operatsiya yoshi va ko'rsatmasi, qisilish), epigastral churra, son churrasi (chov churrasidan farqlash), Spigel va lyumbal churralar, operatsiyadan keyingi churra, qisilgan churraga yondashuvОткрыть
- 27O't yo'llari atreziyasi va xoledox kistasining jarrohligiUZo't yo'llari atreziyasi turlari, Kasai gepatoportoenterostomiyasi (texnika, operatsiyadan keyingi xolangit, glyukokortikoid, natija va jigar transplantatsiyasiga o'tish), xoledox kistasi (Todani tasnifi, pankreatobiliar qo'shilish anomaliyasi, kista olib tashlash va gepatikoyeyunostomiya, malignizatsiya xavfi, laparoskopik usul), o't yo'llarining spontan teshilishiОткрыть
- 28Jigar kistalari, absessi va portal gipertenziyaning jarrohlik davosiUZjigarning oddiy va parazitar kistalari (exinokokkoz — PAIR, jarrohlik), piogen va amyobali jigar absessi (teri orqali drenaj), portal gipertenziyada jarrohlik (mezo-Reks shunti, portosistem shuntlar, devaskulyarizatsiya, taloq arteriyasi emboliyasi), jigar transplantatsiyasiga ko'rsatmaОткрыть
- 29O't pufagi, oshqozon osti bezi va taloq jarrohligiUZo't tosh kasalligida xolesistektomiya ko'rsatmasi (gemolitik anemiya, belgili toshlar), laparoskopik xolesistektomiya, xoledoxolitiaz, pankreatit asoratlari (psevdokista, nekroz) va ularning drenaji, oshqozon osti bezi jarohati, taloq kasalliklari (sferotsitoz, o'roqsimon hujayrali anemiya, immun trombotsitopeniya, kista), splenektomiya va qisman splenektomiya, splenektomiyadan keyingi infeksiyaning oldini olishОткрыть
- 30Ko'krak va qorin jarohatlarining jarrohlik davosiUZbola ko'krak qafasi va qorin jarohatining mexanizmi, taloq va jigar jarohatining darajasi va operatsiyasiz davo (to'shak rejimi, kuzatuv muddati), operatsiya ko'rsatmasi, ichi bo'sh a'zo jarohati, oshqozon osti bezi va o'n ikki barmoq ichak jarohati, xavfsizlik kamari belgisi, gemotoraks va drenaj, o'tkir jarohatdan keyingi torakotomiya, diafragma yorilishiОткрыть
- 31Kuyishning jarrohlik davosi va teri plastikasiUZkuyish jarohatining chuqurligini qayta baholash, jarohat parvarishi va bog'lamlar, eskarotomiya va fastsiotomiya, erta kesib olish va teri ko'chirib o'tkazish, teri o'rnini bosuvchilar, donor joy, infeksiya, kuyishdan keyingi chandiq va kontrakturalar, gipertrofik chandiqni davolash, reabilitatsiya bosqichiga o'tish, RF klinik tavsiyasiОткрыть
27 · Детская ортопедия и травматология
- 1Tayanch-harakat tizimining o'sishi, o'sish plastinkasi va me'yoriy variantlarUZskeletning embrional rivojlanishi qisqacha, suyaklanish (enxondral va pardasimon), o'sish plastinkasining qavatlari va qon bilan ta'minlanishi, epifiz, metafiz, diafiz va apofiz, bolalar suyagining kattalarnikidan farqi (periost, egiluvchanlik, qayta qurilish), yosh bo'yicha oyoq o'qi va aylanish o'zgarishi, motor rivojlanish va yurishning shakllanishi, ortopedik atamalar (valgus, varus, deformatsiya turlari), «me'yoriy variant» tushunchasi va ota-ona xavotiriОткрыть
- 2Ortopedik anamnez, ko'rik va tekshiruv usullariUZbolada ortopedik anamnez, ko'rik tartibi (kuzatish, paypaslash, harakat hajmi, o'lchovlar), yurish tahlili, aylanish profili, oyoq uzunligi va o'qini o'lchash, bo'g'imlarni ko'rish (chanoq-son, tizza, oyoq panjasi, yelka, tirsak, qo'l panjasi), umurtqa va Adams sinamasi, nevrologik skrining, bo'g'im bo'shligi va Beyton mezonlari, vizualizatsiya usulini tanlash (rentgen, UTT, MRT, KT, sintigrafiya — ko'rsatma va nurlanish), laborator tekshiruvlar (yallig'lanish ko'rsatkichlari, bo'g'im suyuqligi), qachon ortopedga yo'llanadiОткрыть
- 3Oqsoqlanayotgan bola, oyoq uchida yurish va o'tkinchi sinovitUZoqsoqlanish turlari (og'riqli, Trendelenburg, kalta oyoq, spastik), yosh bo'yicha sabablar (1–3, 4–10, 11–16 yosh), «qizil bayroqlar» (isitma, tunggi og'riq, oyoqqa tayana olmaslik, umumiy belgilar), tekshiruv tartibi, o'tkinchi sinovit (klinika, Kocher mezonlari bilan septik artritdan farqlash, davo, kuzatuv), yashirin sinish va «bola yura boshlagan davr sinishi», odatiy (idiopatik) oyoq uchida yurish, uning neyrogen va miogen sabablardan farqi, davo (kuzatish, gips, cho'zish, jarrohlik)Открыть
- 4Aylanma deformatsiyalar: oyoq uchini ichkariga va tashqariga burib yurishUZaylanish profili (Staheli bo'yicha: oyoq panjasi progress burchagi, son aylanishi, son-oyoq panjasi burchagi, tovon-oyoq panjasi o'qi), son suyagi bo'ynining oldinga burilishi (antetorsiya), katta boldir suyagining ichki va tashqi burilishi, metatarzus adduktusning aylanishga hissasi, tabiiy kechish va o'z-o'zidan tuzalish, ortez, maxsus poyabzal va tunggi moslamalarning samarasizligi, jarrohlik (derotatsion osteotomiya) ko'rsatmasi, patologik aylanishni (serebral falaj, chanoq-son bo'g'imi displaziyasi) farqlashОткрыть
- 5Burchakli deformatsiyalar: O-simon va X-simon oyoq, Blaunt kasalligiUZoyoq o'qining yosh bo'yicha o'zgarishi (Salenius egri chizig'i), fiziologik O-simon va X-simon oyoq, patologik qiyshiqlik belgilari (bir tomonlama, og'ir, bo'y pastligi, yoshdan tashqari), Blaunt kasalligi (infantil va o'smirlik shakli, metafiz-diafiz burchagi, ortez, osteotomiya, o'sishni boshqarish), raxitdagi qiyshiqlik, skelet displaziyalari, shikastdan keyingi qiyshiqlik (Kozen sinishi), katta boldir suyagining tug'ma qiyshiqligi (oldinga-lateral — soxta bo'g'im xavfi, orqaga-medial)Открыть
- 6Oyoqlar uzunligi farqi va tug'ma oyoq kamtaraqqiyligiUZfarqning sabablari (tug'ma, o'sish plastinkasi shikasti, infeksiya, gemigipertrofiya — Bekvit–Videman va Klippel–Trenone sindromlarida o'sma skriningi), o'lchash usullari (bloklar, rentgen), farqning oqibatlari, yakuniy farqni bashorat qilish (ko'paytiruvchi usul), davo darajalari (poyabzal ichi qo'yilma, epifiziodez, uzaytirish, protez), tug'ma kamtaraqqiylik turlari (kichik boldir suyagi gemimeliyasi, son suyagining tug'ma kaltaligi, katta boldir suyagi yetishmovchiligi), amniotik tasma sindromiОткрыть
- 7Tug'ma maymoqlik va Ponseti usuliUZta'rif va tarqalishi, sabablari (idiopatik, sindromli, neyrogen), holat (pozitsion) maymoqlikdan farqi, tug'ruqdan oldin UTT da aniqlanishi, deformatsiya qismlari (kavus, adduktus, varus, ekvinus), og'irlik shkalalari (Pirani, Dimeglio), Ponseti usuli (gips bosqichlari, Axill payini teri orqali kesish, ortez va unga rioya qilish), qaytalanish va uning davosi, qiyin (atipik) maymoqlik, kech kelgan bola, jarrohlik o'rni, uzoq natijalar, milliy protokolОткрыть
- 8Chaqaloqdagi oyoq panjasi va tizza deformatsiyalariUZmetatarzus adduktus (egiluvchanlik darajalari, cho'zish, gips, kuzatish), tovon-valgus oyoq (katta boldir suyagining orqaga-medial qiyshiqligi bilan bog'liqligi), tug'ma vertikal qadam suyagi (farqlash, teskari Ponseti usuli, sindrom va nerv-mushak kasalliklari bilan bog'liqligi), «qiyshiq» oyoq panjasi (skewfoot), tug'ma barmoq deformatsiyalari (bukilgan barmoq, ustma-ust barmoq, ko'p barmoqlilik va barmoqlar bitishi), tug'ma tizza chiqishi va giperekstenziyasiОткрыть
- 9Yassi oyoqlik va tarsal koalitsiyaUZoyoq gumbazining rivojlanishi, egiluvchan (fiziologik) yassi oyoq va uning tabiiy kechishi, egiluvchan yassi oyoqda davo kerak emasligi (ortopedik poyabzal va qo'yilma mifi), qachon og'riqli yoki qattiq yassi oyoq kasallik belgisi bo'ladi, qisqa Axill payi bilan yassi oyoq, qo'shimcha qayiqsimon suyak, tarsal koalitsiya (tovon-qayiqsimon va qadam-tovon turi, peroneal spazm, vizualizatsiya, davo), jarrohlik ko'rsatmalari (artroerez, kalkaneusni uzaytirish)Открыть
- 10Kavus oyoq, barmoq deformatsiyalari va oyoq panjasi og'rig'iUZkavus va kavovarus oyoq (nevrologik sabab izlash — Sharko–Mari–Tut, orqa miya anomaliyalari; Koulman blok sinamasi), o'smirlik bosh barmoq valgusi (halluks valgus), barmoq deformatsiyalari, oyoq panjasi og'rig'iga yosh bo'yicha yondashuv, osteoxondrozlar va apofizitlar (Sever, Kyoler, Friberg kasalliklari), qayiqsimon suyakning qo'shimcha suyagida og'riq, zo'riqish sinishlari, oyoq panjasining yumshoq to'qima kasalliklari (botgan tirnoqdan tashqari)Открыть
- 11Chanoq-son bo'g'imi displaziyasiUZta'rif va spektr (displaziya, chala chiqish, chiqish, teratologik shakl), xavf omillari (qorinda dumba bilan yotish, oilaviy, qiz bola, birinchi homila, mahkam yo'rgaklash), chaqaloq skriningi (Ortolani va Barlou sinamalari, katta yoshda abduksiya cheklanishi, Galeatsi belgisi, Trendelenburg yurishi), UTT (Graf usuli) va rentgen ko'rsatmasi va muddati, davo yosh bo'yicha (Pavlik moslamasi, yopiq va ochiq joyiga solish, osteotomiya), asoratlari (son suyagi boshchasining avaskulyar nekrozi), kech tashxis, yo'rgaklash va profilaktika, milliy protokol va RF tavsiyasiОткрыть
- 12Legg–Kalve–Pertes kasalligiUZta'rif va tarqalishi, xavf omillari va patogenez (son suyagi boshchasining ishemik nekrozi), bosqichlar (Uoldenstrem), klinika (og'riqsiz oqsoqlanish, tizzaga uzatiladigan og'riq), rentgen va MRT, tasniflar (lateral ustun — Herring, Katterall), prognoz omillari (yosh, harakat hajmi, boshchaning qamralishi), davo (kuzatish, jismoniy faollikni cheklash, «qamrab olish» davosi, osteotomiya), oqibat va erta artroz, ikki tomonlama Pertes va skelet displaziyasini farqlash, milliy protokolОткрыть
- 13Son suyagi boshchasi epifizining siljishi va o'smirda son og'rig'iUZepifizning siljishi (yuvenil epifizeoliz): xavf omillari (semizlik, endokrin kasalliklar — gipotireoz, o'sish gormoni, buyrak osteodistrofiyasi), barqaror va beqaror shakl (Loder), klinika (tizza og'rig'i tuzog'i, oyoqning tashqariga burilishi, Dreman belgisi), rentgen (yon ko'rinish, Klyayn chizig'i), shoshilinchlik, davo (joyida vint bilan mahkamlash), asoratlari (avaskulyar nekroz, xondroliz), qarama-qarshi tomonni profilaktik mahkamlash; o'smirda boshqa son og'riqlari — son-quymich kosasi to'qnashuvi (femoroatsetabulyar impinjment), «chertiladigan» son, apofizning uzilib sinishiОткрыть
- 14Tizza og'rig'i: patellofemoral og'riq, Osgud–Shlatter kasalligi va osteoxondritis dissekansUZtizza og'rig'iga yosh bo'yicha yondashuv (chanoq-son bo'g'imidan uzatilgan og'riq tuzog'i), patellofemoral og'riq sindromi, Osgud–Shlatter va Sinding-Larsen–Yohansson kasalliklari, osteoxondritis dissekans (barqaror va beqaror o'choq, davo), disksimon (diskoid) menisk, Beyker (taqim) kistasi, tizza qopqog'ining beqarorligi va surunkali chiqishi, tizza qopqog'ining qo'shimcha (bo'lingan) suyagiОткрыть
- 15Tizza jarohatlari: tizza qopqog'i chiqishi, menisk va xochsimon boylam shikastiUZo'tkir gemartroz va uning sabablari bolada, tizza qopqog'ining o'tkir chiqishi (joyiga solish, takrorlanish xavfi, osteoxondral sinish), oldingi xochsimon boylam uzilishi (mexanizm, sinamalar — Laxman, o'sish plastinkasini saqlaydigan rekonstruksiya, kechiktirishning menisk uchun xavfi), katta boldir suyagi do'ngligining uzilib sinishi, menisk yirtilishi, yon boylamlar shikasti, oldini olish dasturlariОткрыть
- 16SkoliozUZta'rif, tasnif (idiopatik — infantil, yuvenil, o'smirlik; tug'ma; nerv-mushak; sindromli), skrining (Adams sinamasi, skoliometr), rentgen (Kobb burchagi, Risser belgisi), «qizil bayroqlar» (og'riq, chap ko'krak egriligi, nevrologik belgi — MRT ko'rsatmasi), rivojlanish xavfi, davo (kuzatish, korset turlari va rejimi, jarrohlik ko'rsatmasi, erta boshlangan skoliozda o'suvchi tizimlar), tug'ma skolioz (umurtqa nuqsonlari, buyrak va yurak skriningi), oqibat va o'pka funksiyasi, milliy protokolОткрыть
- 17Kifoz va Shoyerman kasalligiUZsagittal balans va me'yoriy kifoz, qomat kifozi va Shoyerman kifozini farqlash, Shoyerman kasalligi (mezonlar, Shmorl tugunlari, og'riq, korset, jarrohlik ko'rsatmasi), tug'ma kifoz (paraplegiya xavfi), skelet displaziyalarida kifoz (axondroplaziyada torakolumbal kifoz), RF klinik tavsiyasiОткрыть
- 18Bolada bel og'rig'i, spondiloliz va spondilolistezUZbel og'rig'i bolada kattalardan farqi, yondashuv va «qizil bayroqlar» (yosh 4 dan kichik, tunggi og'riq, isitma, nevrologik belgilar, vazn yo'qotish), mexanik sabablar (mushak zo'riqishi, spondiloliz — sportchi o'smirda, spondilolistez — darajalar va siljish xavfi, disk churrasi va apofiz halqasining ajralishi), yallig'lanish va infeksiya, o'sma, vizualizatsiya usullarini tanlash, davo (faollikni cheklash, korset, jismoniy terapiya, jarrohlik ko'rsatmasi)Открыть
- 19Bo'yin: tug'ma mushak tortikollisi, atlanto-aksial rotatsion fiksatsiya va bo'yin umurtqalari anomaliyalariUZtortikollisga yosh bo'yicha yondashuv (mushak, suyak, ko'z, nevrologik va yallig'lanish sabablari), tug'ma mushak tortikollisi (to'sh-o'mrov-so'rg'ichsimon mushak tuguni, UTT, cho'zish davosi, chanoq-son bo'g'imi displaziyasi bilan birga uchrashi, jarrohlik ko'rsatmasi), atlanto-aksial rotatsion chala chiqish (Grisel sindromi, davo muddati), Klippel–Feyl sindromi, bo'yin umurtqasining tug'ma anomaliyalari, bolalarda bo'yin umurtqasi jarohatiga shubha va immobilizatsiya, psevdosubluksatsiya tuzog'i, Shprengel deformatsiyasi bilan bog'liqligiОткрыть
- 20Yuqori qo'lning tug'ma anomaliyalari va yelka nerv chigali shikastining oqibatlariUZShprengel deformatsiyasi, o'mrov suyagining tug'ma soxta bo'g'imi, bilak-tirsak sinostozi, bilak suyagi boshchasining tug'ma chiqishi, radial kamtaraqqiylik («qiyshiq qo'l» va TAR, Fankoni, VACTERL bilan bog'liqligi — gematologik va yurak skriningi), ko'p barmoqlilik va barmoqlar bitishi, «chertiladigan» bosh barmoq, yuqori qo'l kamtaraqqiyligi va protezlash, yelka nerv chigali tug'ruq shikastining tiklanishi va kuzatuvi (Mallet shkalasi, yelka bo'g'imi displaziyasi, nerv jarrohligi va ikkilamchi operatsiyalar muddati)Открыть
- 21Bolalar sinishlari: xususiyatlari, bitishi va o'sish plastinkasi shikastlariUZbolalar suyagining sinishdagi xususiyati (egilish sinishi, «yashil novda», burtma sinish, to'liq sinish), qayta qurilish imkoniyati va uning chegaralari (aylanish qayta qurilmaydi), sinish bitishining bosqichlari va muddati yosh bo'yicha, o'sish plastinkasi shikastlari (Salter–Xarris tasnifi, o'sishning to'xtashi va burchakli deformatsiya, kuzatuv muddati), sinishga birlamchi yordam, og'riqsizlantirish, joyiga solish tamoyillari, ochiq sinish (antibiotik va qoqshol profilaktikasi), operatsiya ko'rsatmalari, sinishdan keyin oyoqning o'sib ketishiОткрыть
- 22Yuqori qo'l sinishlari va bilak suyagi boshchasining yarim chiqishiUZo'mrov suyagi sinishi, yelka suyagi proksimal qismining sinishi, suprakondilyar sinish (Gartland tasnifi, tomir va nerv shikasti, shoshilinchlik, «pushti va tomirsiz qo'l»), yelka suyagi lateral kondilining sinishi (siljish xavfi), medial epikondil sinishi, tirsak chiqishi, Montedji sinishi (o'tkazib yuboriladigan sinish), bilak suyaklari sinishlari (distal metafiz, burtma sinish va uning soddalashtirilgan davosi), qayiqsimon suyak sinishi, qo'l panjasi va barmoq sinishlari (aylanish nuqsoni, barmoq uchi ezilishi), bilak suyagi boshchasining yarim chiqishi (mexanizm, joyiga solish usullari — supinatsiya-bukish va giperpronatsiya)Открыть
- 23Pastki qo'l sinishlari va to'piq jarohatlariUZchanoq va apofiz uzilishlari qisqacha, son suyagi sinishi yosh bo'yicha (Pavlik gipsi, spika gips, elastik intramedullyar sterjen, zo'ravonlik ehtimoli yurmaydigan bolada), tizza atrofidagi o'sish plastinkasi sinishlari, katta boldir suyagi sinishi, «bola yura boshlagan davr sinishi», katta boldir suyagi proksimal metafizining sinishi (Kozen valgusi), to'piq sinishlari (Tillo sinishi, uch tekislikli sinish), to'piq boylamlari cho'zilishi (Ottava qoidalari bolada), oyoq panjasi sinishlari va Lisfrank shikastiОткрыть
- 24Gips va longeta, kompartment sindromi va yashirin sinishlarUZimmobilizatsiya turlari (gips, sintetik bog'lam, longeta, ortez), qo'yish tamoyillari va bolada xavfsizlik, gips parvarishi bo'yicha ota-onaga yo'riqnoma, gips asoratlari (bosim yarasi, kuyish, teri muammolari, bo'g'im qotishi), kompartment sindromi (bolada «uch A» — og'riqsizlantirishga ehtiyojning oshishi, bezovtalik, xavotir; bosim o'lchash, fassiotomiya muddati), Folkmann ishemik kontrakturasi, yashirin sinishlar (rentgenda ko'rinmaydigan, takroriy rentgen va MRT), gipsni olish va faollikka qaytishОткрыть
- 25Sinishga moyil bola va zo'ravonlik sinishlariUZtakroriy sinishli bolaga yondashuv, suyak mo'rtligining sabablari (nomukammal osteogenez, idiopatik yuvenil osteoporoz, ikkilamchi osteoporoz — glyukokortikoid, harakatsizlik, nerv-mushak kasalliklari, ovqatlanish), suyak sog'lig'ini baholash (D vitamini, kalsiy, DXA va uning bolalarda talqini), bifosfonatlar ko'rsatmasi, patologik sinish (suyak kistasi, o'sma), zo'ravonlik sinishlarining ortopedik belgilari (yurmaydigan bolada sinish, metafiz shikasti, orqa qovurg'a, turli bitish bosqichidagi sinishlar, anamnez va mexanizm nomuvofiqligi), nomukammal osteogenez bilan farqlash, ortopedning vazifasiОткрыть
- 26Sportga ruxsat ko'rigi va sportchi bolaning salomatligiUZsportga ruxsat ko'rigining maqsadi va tarkibi (anamnez, yurak — to'satdan o'lim xavfi belgilari, tayanch-harakat tizimi skriningi), sportga ruxsat berish va cheklash mezonlari, yosh bo'yicha sport tanlash va ixtisoslashuv xavfi, kuch mashqlari bolalarda, sportchi qizlarda energiya tanqisligi (ovqatlanish buzilishi, amenoreya, suyak zichligi), sportchining ovqatlanishi va suyuqlik, nogironligi bor bola va sport, chayqalishdan keyin sportga qaytish tamoyili, doping va samarani oshiruvchi vositalarОткрыть
- 27Sport shikastlari: cho'zilish, chiqish, mushak shikastlari va ortiqcha yuklamaUZboylam cho'zilishi va mushak zo'riqishi darajalari, dastlabki davo tamoyillari, yelka chiqishi va takroriy beqarorlik, mushak kontuziyasi va suyaklashuvchi miozit, apofizning uzilib sinishi (chanoq apofizlari), ortiqcha yuklama shikastlarining mexanizmi va xavf omillari (o'sish sakrashi, mashg'ulot hajmi), apofizitlar, zo'riqish sinishlari (xavfi yuqori joylar), «yosh beysbolchi tirsagi va yelkasi», gimnastchi bilagi, oldini olish (mashg'ulot hajmini cheklash, dam olish), sportga qaytish mezonlariОткрыть
- 28Suyak-mushak infeksiyalarining ortopedik tomoni: subakut va surunkali osteomiyelit, diskit va piomiozitUZo'tkir osteomiyelitning asoratlari va jarrohlik davosi (subperiostal absess drenaji, sekvestr, patologik sinish, o'sish plastinkasi shikasti, chuqur vena trombozi), subakut osteomiyelit (Brodi absessi), surunkali osteomiyelit, chaqaloq osteomiyeliti va septik artritining oqibatlari, diskit va umurtqa osteomiyeliti, piomiozit va chanoq mushaklari absessi, oyoq panjasi teshib o'tuvchi jarohatidan keyingi osteomiyelit (psevdomonas), silning suyak-bo'g'im shakli qisqacha, surunkali bakterial bo'lmagan osteomiyelitni farqlashОткрыть
- 29Nerv-mushak kasalliklarida ortopedik muammolarUZserebral falajda ortopedik kuzatuv (chanoq-son bo'g'imi skriningi va migratsiya foizi, spastiklik davosi — botulinik toksin, ortez, ko'p darajali jarrohlik, selektiv dorsal rizotomiya, skolioz), sonning patologik chiqishi (milliy protokol), orqa miya churrasida ortopedik muammolar (sath bo'yicha harakat imkoniyati, oyoq panjasi deformatsiyasi, skolioz, lateks allergiyasi), spinal mushak atrofiyasi va Dyushen mushak distrofiyasida skolioz va kontrakturalar, Sharko–Mari–Tut kasalligida kavovarus oyoq, Fridreyx ataksiyasi, artrogripozning ortopedik davosi (amioplaziya, distal artrogripoz, Larsen sindromi)Открыть
- 30Skelet displaziyalari va tizimli kasalliklarda ortopedik muammolarUZskelet displaziyasiga shubha qilish va tekshirish (qisqa bo'y nisbatlari, skelet rentgen tekshiruvi), axondroplaziya (umurtqa kanali torligi, katta teshik stenozi, torakolumbal kifoz, oyoq qiyshiqligi, vosoritid), boshqa osteoxondrodisplaziyalar (spondiloepifizar, ko'p epifizar displaziya), nomukammal osteogenez (turlari, sinish davosi, intramedullyar sterjen, bifosfonat; milliy protokol), raxit va metabolik suyak kasalliklarida deformatsiya, Daun sindromi (atlanto-aksial beqarorlik va sportga ruxsat, chanoq-son bo'g'imi va tizza qopqog'ining beqarorligi), 1-tip neyrofibromatoz (skolioz, katta boldir suyagining soxta bo'g'imi), Marfan va Elers–Danlos sindromlari, mukopolisaxaridozlar, gemofilik artropatiyaОткрыть
28 · Детская реанимация и неотложные состояния
- 1Og'ir kasal bolani dastlabki baholashUZpediatrik baholash uchburchagi, ABCDE birlamchi ko'rik, ikkilamchi ko'rik (SAMPLE), yosh bo'yicha hayotiy ko'rsatkichlar, vaznni hisoblash va Broselow tasmasi, triaj tizimlari, erta ogohlantirish shkalalari (PEWS)Открыть
- 2Bolalarda qon aylanishining to'xtashi: sabablar va oldini olishUZkardiopulmonal to'xtash epidemiologiyasi, gipoksik va birlamchi yurak sabablari, «omon qolish zanjiri», qaytariladigan sabablar (6G · 4T), to'satdan go'dak o'limi sindromi, shifoxona ichidagi tezkor javob guruhiОткрыть
- 3Bazaviy reanimatsiya (BLS): chaqaloq va bolaUZholatni baholash, yordam chaqirish, yurakning bilvosita massaji texnikasi, chuqurlik va tezlik, nafas berish, 30:2 va 15:2 nisbati, avtomatik tashqi defibrillyator (ATD), tiklanish holatiОткрыть
- 4Kengaytirilgan reanimatsiya (PALS)UZdefibrillyatsiya qilinadigan va qilinmaydigan ritmlar, defibrillyatsiya energiyasi, adrenalin va amiodaron/lidokain, qaytuvchan sabablar, kapnografiya, reanimatsiyani to'xtatish, jamoa ishi va rollarОткрыть
- 5Reanimatsiyadan keyingi parvarish va prognozUZqon aylanishi o'z-o'zidan tiklangandan keyingi sindrom, oksigen va CO₂ maqsadlari, gemodinamika, harorat nazorati, tutqanoq, neyroprognoz, miya o'limi mezonlari, oila bilan muloqotОткрыть
- 6Yuqori nafas yo'li obstruksiyasi va yot jismUZbo'g'ilish belgilari, chaqaloqda orqaga urish va ko'krak bosish, bolada Geymlix usuli, stridorning shoshilinch sabablari, kurup va epiglottitning shoshilinch jihatiОткрыть
- 7Nafas yo'lini ta'minlash va intubatsiyaUZbola nafas yo'lining anatomik xususiyatlari, kislorod berish usullari, maska-qopcha bilan ventilyatsiya, havo yo'li moslamalari, tez ketma-ket intubatsiya, naycha o'lchami, qiyin nafas yo'li, krikotireotomiyaОткрыть
- 8Tomir ichi va suyak ichi yo'liUZperiferik va markaziy vena, suyak ichi yo'li joylari va texnikasi, asoratlar, UTT nazoratida kirish, dori va suyuqlik yuborishОткрыть
- 9Shok: tanish va birinchi soat davosiUZshok turlari (gipovolemik, taqsimlovchi, kardiogen, obstruktiv), kompensatsiyalangan va dekompensatsiyalangan shok, suyuqlik bolyusi va uning xavfi, vazoaktiv dorilar, monitoringОткрыть
- 10AnafilaksiyaUZta'rif va mezonlar, sabablar, klinika, mushak ichiga adrenalin, ikkinchi qator davo, ikki fazali reaksiya, kuzatuv muddati, avtoinjektor va chiqarish rejasiОткрыть
- 11Shoshilinch aritmiyalar: taxikardiya va bradikardiyaUZtor va keng kompleksli taxikardiya, supraventrikulyar taxikardiya (vagus sinamalari, adenozin, kardioversiya), bradikardiya algoritmi, atropin va adrenalin, kardiostimulyatsiyaОткрыть
- 12Ong buzilishi va komaUZong darajasini baholash (AVPU, Glazgo shkalasi va uning bolalar varianti), sabablar (tuzilma va metabolik), shoshilinch tekshiruv, boshlang'ich davo, gipoglikemiyani istisno qilishОткрыть
- 13Tutqanoq va epileptik statusUZtutqanoq xurujiga birinchi yordam, epileptik status ta'rifi va vaqt nuqtalari, benzodiazepinlar, ikkinchi qator dorilar, refrakter status, isitmali tutqanoqОткрыть
- 14Intrakranial gipertenziya va miya churrasiUZMonro–Kelli tamoyili, belgilar, Kushing triadasi, churra sindromlari, giperosmolyar davo, neyroproteksiya tamoyillariОткрыть
- 15Suyuqlik va natriy buzilishlari: shoshilinch tuzatishUZdegidratatsiya darajasi, parvarish va tiklash suyuqligi, izotonik eritma, giponatriyemiya va gipernatriyemiya, osmotik demiyelinizatsiya xavfi, NAGS va miya tuz yo'qotish sindromiОткрыть
- 16Kaliy, kalsiy va magniy buzilishlariUZgiperkaliyemiya (EKG belgilari, bosqichli davo), gipokaliyemiya, gipokalsiyemiya va tetaniya, giperkalsiyemiya, magniyОткрыть
- 17Kislota-ishqor buzilishlariUZqon gazlari tahlili, anion oraliq, metabolik atsidoz va alkaloz, respirator buzilishlar, kompensatsiya formulalari, bikarbonatning o'rniОткрыть
- 18Endokrin va metabolik shoshilinch holatlarUZgipoglikemiya, buyrak usti bezi krizi, tireotoksik kriz, tug'ma metabolizm xatolarining o'tkir dekompensatsiyasi va giperammoniyemiyaОткрыть
- 19Gipertenziv krizUZta'rif (shoshilinch va xavfli ko'tarilish), sabablar, maqsadli organ shikastlanishi, bosimni bosqichli pasaytirish, dorilarОткрыть
- 20Zaharlanish: umumiy yondashuvUZepidemiologiya, anamnez, toksidromlar, laborator skrining, dekontaminatsiya (faollashtirilgan ko'mir, oshqozonni yuvish ko'rsatmalari), eliminatsiyani kuchaytirish, antidotlar jadvaliОткрыть
- 21Bolalardagi keng tarqalgan zaharlanishlarUZparatsetamol, temir, salitsilat, trisiklik antidepressantlar, opioid, uglerod oksidi, kuydiruvchi moddalar, uglevodorodlar, fosfororganik birikmalar, zaharli o'simlik va zamburug'Открыть
- 22Travma olgan bolaga birlamchi yordamUZtravma mexanizmi, birlamchi ko'rik (ABCDE bilan umurtqa himoyasi), massiv qon ketishni to'xtatish, travmada suyuqlik va qon, ikkilamchi ko'rik, FAST, vizualizatsiya usullari ko'rsatmalari, umurtqa-orqa miya jarohatiОткрыть
- 23Bosh miya jarohatiUZyengil jarohatda KT ko'rsatmalari (PECARN), chayqalish, og'ir jarohatda ikkilamchi shikastlanishning oldini olish, intrakranial gematomalarОткрыть
- 24Ko'krak qafasi va qorin jarohatiUZpnevmotoraks va gemotoraks, yurak tamponadasi, o'pka kontuziyasi, taloq va jigar jarohati, konservativ davo tamoyillari, bola qorin jarohatining xususiyatlariОткрыть
- 25Kuyish, elektr va nafas yo'li jarohatiUZkuyish chuqurligi va maydoni (Lund–Browder), suyuqlik formulalari, nafas yo'li kuyishi, uglerod oksidi va sianid, elektr va chaqmoq jarohati, kimyoviy kuyish, qachon kuyish markazigaОткрыть
- 26Cho'kishUZpatofiziologiya, joyida reanimatsiya, shifoxona davosi, prognoz omillari, profilaktikaОткрыть
- 27Issiqlik va sovuq jarohatiUZissiqlik urishi va issiqlik holsizligi, sovutish usullari, gipotermiya darajalari va isitish, sovuq urishiОткрыть
- 28Tishlash va chaqishUZit va mushuk tishlashi (yara parvarishi, quturish profilaktikasi), ilon chaqishi va zardob, chayon, qoraqurt, ari va boshqa hasharotlarОткрыть
- 29Og'riqsizlantirish va muolaja sedatsiyasiUZog'riqni yosh bo'yicha baholash, analgetik zinapoya, muolaja sedatsiyasi darajalari, ketamin, midazolam, propofol, fentanil, xavfsizlik va monitoring, xavfli gipertermiyaОткрыть
- 30Bolaga zo'ravonlik: shoshilinch bo'limda tanishUZjismoniy zo'ravonlik belgilari (ko'karish joylashuvi, kuyish shakli, sinishlar), chaqaloqni silkitish sindromi, jinsiy zo'ravonlik, beparvolik, hujjatlashtirish va xabar berishОткрыть
- 31Og'ir kasal bolani tashish va intensiv terapiyaga o'tkazishUZtashishdan oldin barqarorlashtirish, tashish jamoasi va jihozlar, SBAR bo'yicha topshirish, intensiv terapiya bo'limiga yotqizish mezonlari, oila bilan muloqotОткрыть
29 · Детская лучевая диагностика
- 1Bolalar nur diagnostikasining o'ziga xosligi va usul tanlashUZbola kattaning kichik nusxasi emasligi, yoshga qarab o'zgaradigan tasvir va differensial qator, hamkorlik qila olmaydigan bola, ota-ona bilan muloqot, dalillarga asoslangan usul tanlash (sezgirlik, o'ziga xoslik, ehtimollik nisbati), resurs cheklangan sharoitОткрыть
- 2Vizualizatsiya usullari: rentgen, UTT, KT, MRT va radionuklid tekshiruvUZhar usulning tamoyili, bolada bajarish texnikasi, rentgenoskopiya va kontrastli tekshiruvlar, doppler, datchik tanlash, KT protokolini bolaga moslash, MRT ketma-ketliklari, sintigrafiya, har usulning kuchli va zaif tomoniОткрыть
- 3Nurlanish xavfsizligi, sedatsiya va kontrast moddalarUZionlovchi nurlanishga bolaning sezgirligi, doza birliklari va tekshiruvlar dozasi, ALARA tamoyili, dozani kamaytirish yo'llari, sedatsiya va anesteziyaga ko'rsatma, yodli va gadoliniyli kontrast, nefrogen tizimli fibroz, kontrast reaksiyasiОткрыть
- 4Yuqori nafas yo'llari o'tkir obstruksiyasi va traxeya anomaliyalariUZbo'yin yon va to'g'ri rentgenogrammasini o'qish, krup, epiglottit, bakterial traxeit, halqum orti flegmonasi va absessi, obstruktiv uyqu apnoesida vizualizatsiya, tug'ma traxeya torayishi va traxeomalyatsiyaОткрыть
- 5Nafas va hazm yo'llaridagi yot jismlarUZnafas yo'li yot jismi: bilvosita belgilar, nafas chiqarishdagi va yon yotgan holatdagi rentgenogramma, KT; yutilgan yot jism: tanga, tugmasimon batareya, magnitlar, o'tkir buyum, joylashuv va taktikaОткрыть
- 6Chaqaloq ko'krak qafasi: diffuz o'pka kasalliklari va reanimatsiya jihozlariUZchaqaloq rentgenogrammasini o'qish tartibi, surfaktant tanqisligi, tranzitor taxipnoe, mekoniy aspiratsiyasi, tug'ma zotiljam, turg'un o'pka gipertenziyasi, interstitsial emfizema, pnevmotoraks, bronx-o'pka displaziyasi, intubatsiya naychasi va kindik kateterlarining to'g'ri holatiОткрыть
- 7O'pkaning tug'ma o'choqli hosilalari va diafragma churrasiUZtug'ma lobar emfizema, tug'ma o'pka yo'llari malformatsiyasi, sekvestratsiya, bronxogen kista, tug'ma diafragma churrasi: prenatal va postnatal tasvir, differensial qatorОткрыть
- 8Zotiljam va uning asoratlari; o'pka siliUZrentgenogramma qachon kerak, virusli va bakterial manzara, yumaloq zotiljam, tuzalmayotgan zotiljam, parapnevmonik suyuqlik va empiyema (UTT, KT), nekrozlovchi zotiljam, absess, o'pka UTT, birlamchi sil majmuasiОткрыть
- 9Surunkali va qaytalanuvchi o'pka kasalliklari: yuqori aniqlikdagi KTUZyuqori aniqlikdagi KT texnikasi bolada, kistoz fibroz, bronxoektaz, surunkali aspiratsiya, bolalar interstitsial o'pka kasalliklari, immunitet tanqisligidagi zotiljam, o'roqsimon hujayrali anemiyada o'tkir ko'krak sindromiОткрыть
- 10Ko'ks oralig'i va ko'krak devori hosilalariUZme'yoriy timus va uning belgilari, oldingi, o'rta va orqa ko'ks oralig'i hosilalari, limfoma (bosqichlash, PET-KT), neyroblastoma, jinsiy hujayrali o'smalar, ko'krak devori hosilalariОткрыть
- 11Tug'ma yurak nuqsonlarida ko'krak rentgenogrammasi va usul tanlashUZo'pka tomir surati, yurak o'lchami, situs, aorta ravog'i tomoni, «ko'k/pushti» va qon oqimi bo'yicha guruhlash, har guruhdagi nuqsonlar manzarasi, exokardiografiya, KT va MRT o'rni, operatsiyadan keyingi tasvir, Kavasaki kasalligiОткрыть
- 12Aorta ravog'i anomaliyalari va tomir halqalariUZqo'sh aorta ravog'i, o'ng ravoq va aberrant o'mrov osti arteriyasi, o'pka arteriyasi «sirtmog'i», nomsiz arteriya bosishi, qizilo'ngach kontrasti va KT/MRT angiografiya, aorta koarktatsiyasiОткрыть
- 13Chaqaloqda yuqori ichak tutilishi va malrotatsiyaUZqorin rentgenogrammasini chaqaloqda o'qish, qizilo'ngach atreziyasi va traxeoezofageal oqma, duodenal atreziya («ikki pufak»), stenoz va membrana, halqasimon oshqozon osti bezi, malrotatsiya va o'rta ichak burilishi, yuqori hazm yo'lini kontrastli tekshirish texnikasi, UTT o'rniОткрыть
- 14Chaqaloqda quyi ichak tutilishi va nekrozlovchi enterokolitUZyonbosh ichak atreziyasi, mekoniy ileusi, Girshprung kasalligi, mekoniy tiqini sindromi, kontrastli huqna texnikasi va mikrokolon, anorektal nuqsonlar; nekrozlovchi enterokolit: pnevmatoz, darvoza venasidagi havo, pnevmoperitoneum, UTTОткрыть
- 15Qusayotgan emizikli bola: gipertrofik pilorostenozUZUTT texnikasi va o'lchov mezonlari, pilorospazm bilan farq, kontrastli tekshiruv belgilari, gastroezofageal reflyuksda vizualizatsiyaning o'rni, qusishning yoshga qarab differensial qatoriОткрыть
- 16Invaginatsiya: tashxis va tasvir nazoratida to'g'rilashUZUTT belgilari («nishon», «soxta buyrak»), rentgenogrammaning cheklovi, havo va suyuqlik bilan to'g'rilash texnikasi, qarshi ko'rsatmalar, muvaffaqiyat va qaytalanish, yetakchi nuqta, ingichka ichak invaginatsiyasiОткрыть
- 17O'tkir appenditsit va o'tkir qorin og'rig'iUZbosqichli siqish bilan UTT, KT va MRT o'rni, tekshiruv ketma-ketligi, perforatsiya belgilari, mezadenit, Mekkel divertikuli, duplikatsion kistalar, qizlarda chanoq sabablari bilan farqОткрыть
- 18Jigar va o't yo'llari: chaqaloq sariqligi va jigar hosilalariUZo't yo'llari atreziyasi va chaqaloq gepatiti farqi (UTT, sintigrafiya), xoledox kistasi, xoledoxolitiaz va endoskopik UTT, gepatoblastoma, jigar gemangiomalari, mezenximal gamartoma, taloq va oshqozon osti beziОткрыть
- 19Ichakning yallig'lanish kasalliklari va immuniteti susaygan bolada qorinUZKron kasalligi va yarali kolitda UTT, MR-enterografiya, KT; faollik va asorat belgilari; psevdomembranoz kolit va neytropenik enterokolit, transplantat xo'jayinga qarshi kasalligi, limfoproliferativ kasallik, mukovistsidozning qorindagi belgilariОткрыть
- 20Qorin va ko'krak qafasining to'mtoq travmasiUZKT ga ko'rsatma va qaror qoidalari, FAST ning bolada cheklovi, jigar, taloq, buyrak va oshqozon osti bezi shikastlari darajalari, ichak shikasti, gipoperfuziya majmuasi, qovurg'a sinishi va o'pka lat yeyishi, ko'ks oralig'i shikastiОткрыть
- 21Siydik yo'llari infeksiyasi va qovuq-siydik nayi reflyuksiUZbuyrak va siydik pufagi UTT texnikasi, miksion sistouretrografiya, radionuklid sistografiya va DMSA sintigrafiya, tekshiruv hajmi bo'yicha tavsiyalar, o'tkir va surunkali piyelonefrit, reflyuks darajalariОткрыть
- 22Siydik yo'llari kengayishi va tug'ma anomaliyalariUZprenatal gidronefrozni tug'ilgandan keyin tekshirish, kengayish tasnifi, piyeloureteral segment obstruksiyasi, megaureter, ureterotsele, orqa uretra klapani, buyrak ektopiyasi va qo'shilishi, ikkilangan yig'uvchi tizim, MR-urografiya, diuretik renografiyaОткрыть
- 23Buyrakning kistoz kasalliklari, siydik-tosh kasalligi va renovaskulyar gipertenziyaUZmultikistoz displaziya, autosom-retsessiv va autosom-dominant polikistoz, nefrokalsinoz, tosh: UTT va kam dozali KT, renovaskulyar gipertenziyada doppler va angiografiya, buyrak parenximasi kasalliklarining UTT belgilariОткрыть
- 24Buyrak va buyrak usti bezi o'smalariUZVilms o'smasi va nefroblastomatoz, mezoblastik nefroma, kistoz nefroma, boshqa buyrak o'smalari; neyroblastoma: bosqichlash va tasvirdagi xavf omillari, MIBG; chaqaloqda buyrak usti bezi qon quyilishiОткрыть
- 25Kichik chanoq va yorg'oqUZqizlarda chanoq UTT, tuxumdon kistasi va burilishi, tuxumdon o'smalari, gidrometrokolpos, chanoq rabdomiosarkomasi, dumg'aza-dum teratomasi; o'tkir yorg'oq: moyak burilishi, epididimit, gidatida burilishi, moyak o'smalari va mikrolitiazОткрыть
- 26O'sayotgan skelet: me'yoriy variantlar va bolalar sinishlariUZo'sish plastinkasi va suyaklanish yadrolari, adashtiradigan me'yoriy variantlar, bolaga xos sinish turlari (egilish, «yashil novda», burtma), o'sish plastinkasi shikastlari tasnifi, tirsak, bilak va to'piq sinishlari, yurayotgan bolaning sinishi, o'smirlarda uzilish sinishlariОткрыть
- 27Bolaga zo'ravonlikning nur diagnostikasiUZskelet tekshiruvi hajmi va takroriy tekshiruv, o'ziga xosligi yuqori sinishlar (klassik metafiz shikasti, orqa qovurg'a), sinish yoshini aniqlash, bosh miya shikasti (chaqaloqni silkitish sindromi), qorin shikasti, o'xshash holatlar (nomukammal osteogenez, raxit)Открыть
- 28Osteomiyelit, septik artrit va surunkali bakterial bo'lmagan osteomiyelitUZrentgenogramma, UTT, MRT va sintigrafiya o'rni va ketma-ketligi, erta va kech belgilar, subperiostal absess, o'tkinchi sinovit bilan farq, surunkali bakterial bo'lmagan osteomiyelitda butun tana MRT siОткрыть
- 29Chanoq-son bo'g'imi: displaziya, Pertes kasalligi va epifizeolizUZchanoq-son bo'g'imi UTT (Graf usuli), rentgenometrik chiziqlar, skrining muddati, Legg–Kalve–Pertes kasalligi bosqichlari, son suyagi boshchasi epifizeolizi belgilari, oqsayotgan bolada tekshiruv tartibiОткрыть
- 30Suyak o'smalari va o'smasimon hosilalarUZagressiv va noagressiv o'choq belgilari, periost reaksiyasi turlari, osteosarkoma, Yuing sarkomasi, osteoid osteoma, Langergans hujayrali gistiotsitoz, xavfsiz fibroz kortikal nuqson, stress sinishi, metastaz, bosqichlashda MRT va PETОткрыть
- 31Skelet displaziyalari va metabolik suyak kasalliklariUZraxit belgilari va tuzalish bosqichlari, nomukammal osteogenez, osteopetroz, axondroplaziya, mukopolisaxaridozlar, qo'rg'oshin chiziqlari, chaqaloqda periost reaksiyasi (tug'ma zaxm, qizilcha, Kaffi kasalligi), suyak yoshiОткрыть
- 32Neyrosonografiya va chala tug'ilgan bola miyasiUZkatta liqildoq orqali tekshirish texnikasi va kesimlar, germinal matriks va qorincha ichi qon quyilishi darajalari, periventrikulyar leykomalyatsiya, gemorragik infarkt, postgemorragik gidrotsefaliya, skrining muddatlari, ekstraaksial bo'shliqlarning xavfsiz kengayishiОткрыть
- 33Gipoksik-ishemik ensefalopatiya va miyelinizatsiyaUZto'liq muddatli chaqaloqda shikast naqshlari, MRT muddati va ketma-ketliklari (diffuziya, spektroskopiya), prognostik belgilar, me'yoriy miyelinizatsiya bosqichlari, chala tug'ilganlarda oq modda shikastiОткрыть
- 34Bosh miya va bosh suyagining tug'ma nuqsonlariUZKiari malformatsiyalari, goloprozensefaliya, qadoqsimon tana disgeneziyasi, orqa kalla chuqurchasi anomaliyalari, lissensefaliya, geterotopiya, shizensefaliya, polimikrogiriya, Galen venasi malformatsiyasi, homilada ventrikulomegaliya, kraniosinostozОткрыть
- 35Bosh miya o'smalariUZorqa kalla chuqurchasi o'smalari (medulloblastoma, pilotsitar astrotsitoma, ependimoma, miya ustuni gliomasi, atipik teratoid-rabdoid o'sma), supratentorial, qorincha ichi va turk egari sohasi o'smalari, MRT protokoli, diffuziya va spektroskopiya, tarqalishni baholashОткрыть
- 36Bosh miya va umurtqa travmasi; bosh og'rig'ida vizualizatsiyaUZbosh travmasida KT ga ko'rsatma va qaror qoidalari, bosh suyagi sinishi, epidural va subdural gematoma, diffuz akson shikasti, umurtqa bo'yin qismi: me'yoriy variantlar va shikastlar, bosh og'rig'ida «xavf belgilari» va usul tanlashОткрыть
- 37Markaziy nerv tizimi infeksiyalari, neyroteri sindromlari va metabolik kasalliklarUZtug'ma infeksiyalar (sitomegalovirus, toksoplazmoz), meningit asoratlari, ensefalit, absess; neyrofibromatoz, tuberoz skleroz, Sterj–Veber, fon Hippel–Lindau; leykodistrofiya va metabolik kasalliklar naqshlariОткрыть
- 38Umurtqa pog'onasi va orqa miyaUZchaqaloq orqa miyasi UTT texnikasi va ko'rsatmalari, ochiq va yopiq disrafizm, tortilgan orqa miya, dumg'aza chuqurchasi, skolioz rentgenometriyasi, spondiloliz, diskitОткрыть
- 39Homila vizualizatsiyasi: prenatal UTT va MRTUZprenatal UTT ko'rsatmalari va xavfsizligi, homila MRT ko'rsatmasi, muddati va xavfsizligi, tug'ma anomaliyalarga yondashuv, homilada ventrikulomegaliya va diafragma churrasida prognostik o'lchovlarОткрыть
30 · Детская фармакология
- 1Bolalar klinik farmakologiyasi: dori tartibga solinishi, bolalarda dori tadqiqotlari va ko'rsatmadan tashqari qo'llashUZfanning predmeti, bolalar «terapevtik yetim» sifatida, tarixiy saboqlar (xloramfenikol, talidomid), ko'rsatmadan tashqari va ro'yxatdan o'tmagan dori, ulushi va xavfi, bolalar uchun dori ishlab chiqishni rag'batlantiruvchi qonunlar, klinik tadqiqot fazalari, bolada rozilik va rozilik bildirish, dori yo'riqnomasini o'qish, ilg'or terapiya dori preparatlari qisqacha (sulfanilamid eliksiri va JSST bolalar uchun muhim dorilar ro'yxati — kitob bazasida faqat adabiyot nomi bor, prozali manba yo'q, 2026-11-12 tekshiruvida yozilmadi)Открыть
- 2Rivojlanish farmakokinetikasi: so'rilish va taqsimlanishUZfarmakokinetika tushunchalari (so'rilish, taqsimlanish, metabolizm, chiqarilish), oshqozon pH i va bo'shalishi, ichak harakati va o't kislotalari, teri orqali so'rilish (chaqaloqda teri orqali zaharlanish), mushak ichiga, rektal va burun orqali so'rilish, biologik o'zlashtirilish, tana suvi va yog' ulushi, taqsimlanish hajmi, oqsilga bog'lanish va bilirubinni siqib chiqarish, gematoensefalik to'siqОткрыть
- 3Rivojlanish farmakokinetikasi: metabolizm va chiqarilishUZI va II faza reaksiyalari, sitoxrom P450 izofermentlarining ontogenezi (CYP3A7 dan CYP3A4 ga, CYP1A2 va kofein, CYP2D6, CYP2C9), glyukuronidlanish va «kulrang chaqaloq» sindromi, sulfatlanish va paratsetamol, buyrak filtratsiyasi va kanalcha sekretsiyasining yetilishi, klirens, yarim chiqarilish davri, birinchi va nol tartibli kinetika, muvozanat konsentratsiyasi, yuklama doza, chaqaloqlikdan keyin tezlashgan metabolizmОткрыть
- 4Rivojlanish farmakodinamikasi va farmakogenomikaUZretseptor va nishon tizimlarining yoshga ko'ra o'zgarishi, bolalarda kutilmagan yoki teskari javob, farmakogenomika tushunchasi (metabolizator fenotiplari), CYP2D6 va kodein, tramadol, CYP2C19 va proton pompasi ingibitorlari, TPMT va NUDT15 va tiopurinlar, HLA-B*15:02 va karbamazepin, HLA-B*57:01 va abakavir, G6FD tanqisligida xavfli dorilar, mitoxondrial m.1555A>G va aminoglikozid ototoksikligi, farmakogenomik testning klinik qo'llanishiОткрыть
- 5Bolalarda dozani hisoblashUZvazn bo'yicha (mg/kg) va tana yuzasi bo'yicha doza, tana yuzasi nomogrammasi va formulasi, allometrik shkala, yoshga ko'ra eski qoidalar va ularning xatosi, kattalar dozasi chegarasi, semiz bolada dozalash (haqiqiy, ideal va moslashtirilgan vazn), chala tug'ilgan chaqaloqda gestatsion va postmenstrual yosh, suyuq dori konsentratsiyasidan millilitr hisoblash, sutkalik doza va interval, yuklama va ushlab turuvchi doza, doza hisobini tekshirishОткрыть
- 6Bolalar uchun dori shakllari va yuborish yo'llariUZyoshga mos dori shakli (suspenziya, sirop, tomchi, dispersiyalanuvchi tabletka, mini-tabletka), ta'm va qabul qilish, tabletkani bo'lish va maydalash, kapsulani ochish, yordamchi moddalar xavfi (benzil spirti va chaqaloqda «gasping» sindromi, propilenglikol, etanol, saxaroza, sorbit, bo'yoqlar), rektal, burun orqali, teri orqali, mushak ichiga yuborish, tomir ichiga yuborishda hajm va kateter o'lik bo'shlig'i, dori o'lchash vositalari (shprits, o'lchov qoshig'i) va ota-onaga o'rgatish, «pro infantibus» shakllarОткрыть
- 7Dori xatolari va bolalarda dori xavfsizligiUZbolalarda dori xatosining chastotasi va sabablari, o'n barobar xato va o'nlik nuqta, milligramm va millilitr chalkashligi, yuqori xavfli dorilar (insulin, opioidlar, kaliy xlorid, geparin, digoksin), bosqichlar bo'yicha xato (buyurish, tayyorlash, berish), xatoni kamaytirish (vazn faqat kilogrammda, standart konsentratsiya, ikki kishilik tekshiruv, elektron retsept), uyda xato va o'lchov vositasi, dorini uyda saqlash va bolaning yeta olmasligi, xato haqida xabar berish va xavfsizlik madaniyatiОткрыть
- 8Nojo'ya dori reaksiyalari, farmakonazorat va dorilarning o'zaro ta'siriUZnojo'ya reaksiya tasnifi (dozaga bog'liq va bog'liq bo'lmagan, kechikkan, uzoq muddatli), bolalarga xos nojo'ya ta'sirlar (tetratsiklin va tish, aspirin va Reye sindromi, seftriakson va kalsiy, prometazin va nafas susayishi, metoklopramid va ekstrapiramid buzilishlar, lamotrijin va teri reaksiyasi), sabab-oqibat bog'liqligini baholash, farmakonazorat va xabar berish tartibi, dorilarning o'zaro ta'siri mexanizmlari (CYP induksiyasi va ingibitsiyasi, oqsildan siqib chiqarish, P-glikoprotein, QT ni uzaytiruvchi dorilar), polipragmaziyaОткрыть
- 9Terapevtik dori monitoringi va og'ir kasal bolada dozalashUZterapevtik dori monitoringi ko'rsatmalari, terapevtik oraliq, cho'qqi va eng past konsentratsiya, namuna olish vaqti, muvozanatga erishish, vankomitsin (AUC ga yo'naltirilgan dozalash), aminoglikozidlar, digoksin, kofein, fenobarbital, fenitoin (erkin daraja), kalsinevrin ingibitorlari, og'ir kasallikda farmakokinetika o'zgarishi (kapillyar sizishi, gipoalbuminemiya, kuchaygan buyrak klirensi, jigar qon oqimi), ekstrakorporal membrana oksigenatsiyasi va terapevtik gipotermiyada dozalash, semizlikОткрыть
- 10Chaqaloq va chala tug'ilgan chaqaloq farmakologiyasiUZjuda kam vaznli chaqaloqda farmakologik tamoyil va xatolar, tomir ichiga kichik hajmlar, chaqaloq farmakokinetikasining xususiyati, homila davrida va tug'ruqda ona dorilarining chaqaloqqa ta'siri, neonatal amaliyotdagi dorilar va ularning o'ziga xos xavfi (gentamitsin, vankomitsin, kofein, indometatsin va ibuprofen, morfin va fentanil, seftriakson, xloramfenikol, sulfanilamidlar va yadro sariqligi), ko'rsatmadan tashqari qo'llashning neonatologiyadagi ulushiОткрыть
- 11Isitma tushiruvchi va nonarkotik analgetiklar: paratsetamol, ibuprofen va boshqa nosteroid yallig'lanishga qarshi dorilarUZisitma tushirishning maqsadi va ko'rsatmasi, paratsetamol (ta'sir mexanizmi, yoshga ko'ra doza, og'iz, rektal va tomir ichiga, sutkalik chegara, gepatotoksiklik xavf omillari), ibuprofen (doza, qarshi ko'rsatma — suvsizlanish, suvchechak), almashtirib yoki birga berishning dalili, metamizol va agranulotsitoz, atsetilsalitsil kislota (Reye sindromi; Kavasaki kasalligidagi ko'rsatma), nimesulid va bolalarda cheklov, ketorolak, selektiv COX-2 ingibitorlari qisqachaОткрыть
- 12Opioid analgetiklar, mahalliy anestetiklar va adyuvant analgetiklarUZanalgetik zinapoya va bolalarda ikki bosqichli yondashuv, opioid retseptorlari, morfin, fentanil, gidromorfon, oksikodon, metadon, kodein va tramadolning yoshga ko'ra taqiqi, yuborish yo'llari va bemor nazoratidagi analgeziya, nojo'ya ta'sirlar (nafas susayishi, qichishish, ich qotishi), nalokson, tolerantlik, jismoniy qaramlik va dorini kamaytirib to'xtatish, mahalliy anestetiklar (lidokain, EMLA krem, toksik doza), neyropatik og'riqda adyuvantlar (gabapentin, amitriptilin)Открыть
- 13Tizimli glyukokortikoidlar: ko'rsatma, ekvivalent dozalar va nojo'ya ta'sirlarUZta'sir mexanizmi, preparatlarning nisbiy kuchi va ekvivalent dozalari (gidrokortizon, prednizolon, metilprednizolon, deksametazon), qisqa kurs va puls-davo, nojo'ya ta'sirlar (o'sishning sekinlashishi, buyrak usti bezi supressiyasi, Kushing belgilari, giperglikemiya, gipertenziya, osteoporoz, katarakta va glaukoma, xulq, infeksiya xavfi va jonli vaksina), suyak himoyasi, stress dozasi va dorini kamaytirib to'xtatishОткрыть
- 14Antigistamin dorilar va semiz hujayra stabilizatorlariUZH1 antigistaminlar avlodlari (birinchi avlod — sedatsiya, antixolinergik ta'sir, kichik yoshda paradoksal qo'zg'alish va xavf; ikkinchi avlod), yoshga ko'ra ruxsat, tutqanoq chegarasiga ta'siri, kromonlar, H2 blokatorlar qisqacha, antigistaminni uxlatish yoki «allergiyaning oldini olish» uchun berishning xatosi, anafilaksiyada antigistaminning o'rniОткрыть
- 15Immunomodulyatorlar, interferonlar va interferon induktorlari: dalil darajasi va xavfsizlikUZ«immunostimulyator» tushunchasi va MDH amaliyotidagi o'rni, guruhlar (bakterial lizatlar, interferon preparatlari, interferon induktorlari, timus va sintetik preparatlar), ular haqidagi dalilning sifati, xalqaro qo'llanmalardagi o'rni, tez-tez kasallanadigan bolada ortiqcha davo, nojo'ya ta'sir va narx, ota-onaga tushuntirishОткрыть
- 16Beta-laktam antibiotiklarUZta'sir mexanizmi va vaqtga bog'liq o'ldirish, penitsillinlar (tabiiy, aminopenitsillinlar, beta-laktamaza ingibitori bilan, antistafilokokk), sefalosporinlar avlodlari (og'iz orqali va parenteral), karbapenemlar, monobaktam, bolalarda doza va shakl (suspenziya ta'mi, interval), o'tkazuvchanlik (likvor, o'rta quloq), nojo'ya ta'sirlar (diareya, seftriakson va o't qumi, chaqaloqda kalsiy bilan cho'kma), penitsillin allergiyasi va o'zaro reaksiyaОткрыть
- 17Makrolidlar, aminoglikozidlar, glikopeptidlar, linkozamidlar va oksazolidinonlarUZmakrolidlar (eritromitsin va chaqaloqda pilorostenoz, azitromitsin, klaritromitsin, o'zaro ta'sir va QT), aminoglikozidlar (konsentratsiyaga bog'liq o'ldirish, sutkada bir marta dozalash, nefro- va ototoksiklik), vankomitsin (infuziya reaksiyasi, monitoring), teykoplanin, klindamitsin (C. difficile), linezolid (miyelosupressiya), ko'rsatma va bolalardagi xususiyatОткрыть
- 18Ftorxinolonlar, tetratsiklinlar, sulfanilamidlar, nitrofuranlar, nitroimidazollar va xloramfenikol: bolalarda cheklovlarUZftorxinolonlar (bo'g'im va pay xavfi bo'yicha dalil, bolalardagi ko'rsatmalar), tetratsiklinlar va doksitsiklin (tish rangi, 8 yoshgacha qisqa kurs), ko-trimoksazol (chaqaloqda yadro sariqligi xavfi, profilaktik qo'llanish), nitrofurantoin va nitrofuranlar, metronidazol, xloramfenikol (kulrang chaqaloq sindromi, aplastik anemiya), fosfomitsin, polimiksinlar qisqachaОткрыть
- 19Virusga qarshi dorilarUZgerpesviruslarga qarshi dorilar (atsiklovir, valatsiklovir, gansiklovir, valgansiklovir; buyrak va suyak iligi toksikligi), grippga qarshi dorilar (neyraminidaza ingibitorlari, baloksavir, ko'rsatma va boshlash muddati), RSV ga qarshi monoklonal antitanalar, gepatit B va C ga qarshi dorilar qisqacha, antiretrovirus dorilar guruhlari qisqacha, COVID-19 ga qarshi dorilar, MDH da keng tarqalgan dalili kam «antivirus» preparatlarОткрыть
- 20Zamburug'ga qarshi dorilarUZpolienlar (amfoteritsin B va uning lipid shakllari, nistatin), azollar (flukonazol, itrakonazol, vorikonazol, pozakonazol; o'zaro ta'sir va monitoring), exinokandinlar, terbinafin va griseofulvin, tashqi zamburug'ga qarshi dorilar qisqacha, chaqaloqda va immuniteti susaygan bolada profilaktikaОткрыть
- 21Parazitlarga qarshi dorilarUZgijjaga qarshi dorilar (albendazol, mebendazol, pirantel, ivermektin, prazikvantel; yoshga ko'ra ruxsat), protozoylarga qarshi dorilar (metronidazol, tinidazol, nitazoksanid; bezgakka qarshi dorilar qisqacha), bit va qo'tirga qarshi vositalar (permetrin, ivermektin), ommaviy profilaktik davo va uyda «gijja haydash» amaliyotining xatosiОткрыть
- 22Yo'tal, burun bitishi va shamollash dorilari: bolalarda foyda va xavfUZyo'tal va shamollash dorilarining kichik yoshdagi dalili va xavfi, yo'talga qarshi markaziy dorilar (kodein, dekstrometorfan), mukolitik va balg'am ko'chiruvchi dorilar, kombinatsiyalangan preparatlar, tomir toraytiruvchi burun tomchilari (ksilometazolin, oksimetazolin, nafazolin — yoshga ko'ra, zaharlanish xavfi, dori bilan bog'liq rinit), psevdoefedrin, fiziologik eritma bilan burunni yuvish, asalОткрыть
- 23Bronxolitiklar va ingalyatsion davo: dorilar va yetkazish qurilmalariUZβ2-agonistlar (qisqa va uzoq ta'sirli, nojo'ya ta'sir — taxikardiya, gipokaliyemiya), ipratropiy, ingalyatsion glyukokortikoidlar (farmakologiya, o'sishga ta'sir, og'iz kandidozi), montelukast (neyropsixik ogohlantirish), teofillin (tor terapevtik oraliq), ingalyatsiya qurilmalari (dozalangan aerozol ingalyator, spenser va niqob, nebulayzer, kukunli ingalyator), yoshga ko'ra qurilma tanlash, texnika xatolari va o'rgatish, nebulayzerga bo'lgan ortiqcha ishonchОткрыть
- 24Hazm tizimi dorilari: qusishga qarshi, kislotani pasaytiruvchi, ich suruvchi va diareyaga qarshi dorilarUZqusishga qarshi dorilar (ondansetron va QT, metoklopramid va domperidonning bolalardagi cheklovi, prometazin), proton pompasi ingibitorlari va H2 blokatorlari (go'dakda ortiqcha buyurish, infeksiya va suyak xavfi), ich suruvchi dorilar (polietilenglikol, laktuloza, stimulyatorlar), diareyaga qarshi dorilar (loperamid — yoshga ko'ra taqiq, rasekadotril, smektit), probiotiklar dalili, spazmolitiklar va ferment preparatlari, simetikonОткрыть
- 25Yurak-qon tomir va siydik haydovchi dorilarUZdigoksin (tor terapevtik oraliq, toksiklik belgilari, o'zaro ta'sir), siydik haydovchi dorilar (furosemid — chaqaloqda ototoksiklik va nefrokalsinoz, tiazidlar, spironolakton, elektrolit nazorati), AAF ingibitorlari va angiotenzin retseptor blokatorlari, beta-blokatorlar (propranolol va gipoglikemiya), kalsiy kanali blokatorlari, vazoaktiv dorilar farmakologiyasi (adrenalin, noradrenalin, dopamin, dobutamin, milrinon), antiaritmik dorilar qisqacha (adenozin, amiodaron)Открыть
- 26Uyqu, tinchlantiruvchi va nootrop dorilarUZbolada uyqu buzilishiga dori berish ko'rsatmasi, melatonin, antigistaminlarni uxlatish uchun berish xavfi, benzodiazepinlar va chaqaloqda xususiyati, o'simlik tinchlantiruvchi vositalari, nootrop dorilar (piratsetam, gopantenat va boshqalar) va ularning dalili, «tomir» va «miya qon aylanishini yaxshilovchi» preparatlar, perinatal ensefalopatiya tashxisi bilan ortiqcha davo, ota-onaga tushuntirishОткрыть
- 27Fitoterapiya, gomeopatiya va biologik faol qo'shimchalar: xavfsizlik va dalilUZqo'shimcha va integrativ tibbiyotdan foydalanish ko'lami, ota-onadan so'rash, o'simlik vositalarining nojo'ya ta'siri va dori bilan o'zaro ta'siri (jigar shikasti, og'ir metallar, ifloslanish), gomeopatiyaning dalili va «bilvosita» xavfi (samarali davoning kechikishi), biologik faol qo'shimchalar va vitamin komplekslari, mahsulot sifati va ro'yxatdan o'tishi, ota-onaga dalil asosida tushuntirishОткрыть
31 · Детская реабилитация
- 1Bolalar reabilitatsiyasi asoslari: funksiyalash tasnifi, maqsad, jamoa va bosqichlarUZreabilitatsiya va abilitatsiya tushunchasi, maqsadi (funksiyani tiklash, o'rnini to'ldirish, ishtirok va hayot sifati), funksiyalash tasnifi va uning bolalar uchun qo'llanishi (organizm funksiyalari va tuzilmalari, faoliyat, ishtirok, muhit va shaxsiy omillar), bolada kattalardan farqi (o'sish, rivojlanish va plastiklik), ko'p mutaxassisli jamoa (reabilitolog, fizioterapevt, ergoterapevt, logoped, psixolog, ortopedik texnik, pedagog, ijtimoiy xodim), oilaga yo'naltirilgan yordam, funksional maqsad qo'yish va maqsadga erishish shkalasi, reabilitatsiya salohiyati, umumiy qarshi ko'rsatmalar, tibbiy reabilitatsiya bosqichlari (statsionar, ambulator, uy sharoiti) va milliy protokollardagi tashkil etish, reabilitatsiya markazlariОткрыть
- 2Reabilitatsiyaga muhtoj bolani funksional baholash: tasniflash tizimlari va o'lchov shkalalariUZfunksional anamnez (kundalik faoliyat, harakatlanish, muloqot, ovqatlanish, maktab), ko'rik (mushak tonusi, harakat hajmi va goniometriya, mushak kuchini qo'lda baholash, muvozanat, yurish), tonusni baholash (Ashvort va Tardye shkalalari, spastiklik, distoniya va rigidlikni farqlash), tasniflash tizimlari (GMFCS — yosh guruhlari bo'yicha, MACS, CFCS, EDACS), funksiya o'lchovlari (GMFM, kundalik mustaqillik o'lchovlari, olti daqiqalik yurish testi), yurishni kuzatish va yurish tahlili, natijani reabilitatsiya rejasiga aylantirishОткрыть
- 3Fizioterapiya: harakatni o'rgatish tamoyillari va dalilga asoslangan usullarUZfizioterapiyaning maqsadi va bosqichlari, harakat ko'nikmasini egallash va harakatni o'rgatish nazariyasi (vazifaga yo'naltirilgan mashq, takror, qiziqtirish), neyrorivojlanish davosi (Bobat usuli) va uning dalili, harakat hajmi va cho'zish mashqlari, kuch mashqlari va ularning xavfsizligi, chidamlilik mashqi, yugurish yo'lakchasida yurish mashqi va tana vaznini qisman ushlab yurish, muvozanat mashqi, holat berish, suvda mashq, robot yordamida va virtual reallik bilan mashq qisqacha, mashq soni va jadalligi, uyga topshiriqОткрыть
- 4Davolash jismoniy tarbiyasi: shakllari, yuklamani belgilash, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalarUZDJT ning vositalari (gimnastik, sport-amaliy, nafas mashqlari, o'yin) va shakllari (ertalabki gigiyenik gimnastika, davolash gimnastikasi mashg'uloti, mustaqil mashg'ulot), harakat rejimlari, mashg'ulot qismlari va yuklamani taqsimlash, yuklamaga javobni nazorat qilish (yurak urishi, nafas, charchoq belgilari), yoshga ko'ra xususiyat, o'yin usuli, nafas mashqlari, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalar, milliy protokollardagi DJT, uyda mashq qilishga ota-onani o'rgatishОткрыть
- 5Bolalar massaji: usullari, ta'siri, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalarUZbolalik davrida teri, mushak va nerv tizimining massajga oid xususiyatlari, massajning fiziologik ta'siri, asosiy usullar (silash, ishqalash, yo'g'irish, titratish) va ularning bolada qo'llanishi, tana sohalari massaji, davolash massajining turlari (tonusni pasaytiruvchi va oshiruvchi, nuqtali, drenaj massaji), seans davomiyligi va kurs, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalar, gigiyena va sharoit, massaj dalilining chegaralariОткрыть
- 6Go'dak massaji va gimnastikasi: sog'lom va chala tug'ilgan bolaUZgo'dak massaji va gimnastikasining ahamiyati, yoshga ko'ra majmualar (1–3, 3–4, 4–6, 6–9, 9–12 oy), tug'ma reflekslardan foydalanish, passiv, passiv-faol va faol mashqlar, fitbolda mashq, chala tug'ilgan chaqaloqda massaj va gimnastika (boshlash muddati, majmualar, ehtiyot choralari), mushak tonusi oshgan va pasaygan go'dakda massaj, kindik churrasida mashqlar, ota-onaga o'rgatish, qarshi ko'rsatmalarОткрыть
- 7Apparat fizioterapiyasi va suv bilan davolash: usullar, dalil va xavfsizlikUZbolada apparat fizioterapiyasining tamoyillari va dozalash xususiyati, elektr bilan davolash (galvanizatsiya, dori elektroforezi, impuls toklari, elektr stimulyatsiyasi, funksional elektr stimulyatsiyasi), yuqori chastotali va ultra yuqori chastotali davo, magnit bilan davolash, ultratovush, yorug'lik bilan davolash (ultrabinafsha, lazer), issiqlik bilan davolash (parafin, ozokerit), suv bilan davolash va suzish, ingalyatsiya qisqacha, umumiy va yoshga xos qarshi ko'rsatmalar, xalqaro dalilda o'rni bor va yo'q usullarОткрыть
- 8Ergoterapiya: kundalik faoliyat, qo'l funksiyasi va sezgilarni qayta ishlashUZergoterapiyaning predmeti va bola «mashg'uloti» (o'yin, o'zini parvarish qilish, maktab), mayda motorika va qo'l funksiyasini baholash va rivojlantirish, kundalik faoliyatga moslashtirish (ovqatlanish, kiyinish, gigiyena) va moslashtirilgan anjomlar, o'tirish holati va funksiya uchun holat berish, ko'rish idroki va ko'rish-harakat integratsiyasi, yozuv ko'nikmasi, sensor integratsiya va sensor ishlov berish qiyinchiliklari (usul va dalil darajasi), harakat koordinatsiyasining rivojlanish buzilishida yondashuv, maktabda ishtirok va muhitni moslashtirishОткрыть
- 9Nutq va muloqot reabilitatsiyasi: logopedik yordam, dizartriya va muqobil muloqotUZnutq, til va muloqot buzilishlarining reabilitatsiyaga oid turlari (dizartriya, nutq apraksiyasi, afaziya va orttirilgan nutq buzilishi, duduqlanish qisqacha), logopedik baholash va mashg'ulot tamoyillari, nevrologik kasal bolada nutq (serebral falaj, miya shikasti), muqobil va yordamchi muloqot (imo-ishora, rasmli tizimlar, nutq chiqaruvchi qurilmalar, ko'z bilan boshqarish), uni qachon boshlash va nutq rivojiga ta'siri haqidagi dalil, oila va maktabning roliОткрыть
- 10Ortezlar, reabilitatsiyaning texnik vositalari va harakatlanish vositalariUZortezlar tasnifi va maqsadi (statik va dinamik; boldir-panja, tizza-boldir-panja, son-tizza-boldir-panja ortezi, reciprok yurish ortezi, umurtqa korseti, qo'l va bilak shinasi), ortez tanlash, kiyish tartibi va teri nazorati, ketma-ket gipslash, harakatlanish vositalari (tayoq, qo'ltiq tayoq, yurgizgich, yurish trenajyori, nogironlik aravachasi — qo'lda va elektr bilan), o'tirish tizimi va holat berish, vertikalizator, protez (tug'ma oyoq-qo'l yetishmovchiligi va amputatsiya), uy va maktab muhitini moslashtirish, milliy protokollardagi reabilitatsiyaning texnik vositalari ro'yxatiОткрыть
- 11Yuqori xavfli chaqaloqni neyrorivojlanish kuzatuvi va erta aralashuvUZyuqori xavfli chaqaloq guruhlari (juda erta tug'ilish, gipoksik-ishemik ensefalopatiya, miya shikasti, tug'ma nuqsonlar), neonatal intensiv terapiyadan keyingi kuzatuv dasturi, tuzatilgan yosh, serebral falajni erta aniqlash (umumiy harakatlarni baholash, Hammersmit go'dak nevrologik ko'rigi, neyrovizualizatsiya), «serebral falaj xavfi yuqori» tashxisi, erta aralashuv tamoyillari (erta boshlash, oila ishtiroki, vazifaga yo'naltirilgan mashq, boyitilgan muhit), chaqaloq bo'limida rivojlanishni qo'llab-quvvatlovchi parvarish va holat berish, kuzatuvda ko'rish, eshitish va ovqatlanish, ota-onaga yordamОткрыть
- 12Spastiklikni baholash va kompleks boshqarishUZspastiklik va boshqa gipertoniya turlari, spastiklikning foydali va zararli tomoni, davolash maqsadini qo'yish, bosqichli yondashuv (cho'zish, holat berish, ortez va ketma-ket gipslash, og'iz orqali dorilar — baklofen, tizanidin, diazepam, dantrolen — nojo'ya ta'siri bilan qisqacha), botulin toksini (nishon mushak, takror yuborish, yuborishdan keyingi fizioterapiya va gips), intratekal baklofen nasosi (tanlash, sinama, nasos parvarishi, dozaning keskin to'xtashi va ortiqchaligi), selektiv dorsal rizotomiya va ortopedik jarrohlikka yo'llash mezonlari, distoniyada farqОткрыть
- 13Bolalar serebral falajida reabilitatsiya: harakat funksiyasi va GMFCS darajasiga ko'ra dasturUZreabilitatsiya maqsadining GMFCS darajasi va yoshga bog'liqligi (harakat rivojlanishi egri chiziqlari), erta yoshdagi dastur, yurishga o'rgatish, kuch va chidamlilik mashqi, gemiplegiyada sog'lom qo'lni cheklash terapiyasi va ikki qo'lli jadal mashq, qo'l funksiyasi va MACS, yurish yo'lakchasi va yurish trenajyori, ortez va texnik vositalar GMFCS bo'yicha, milliy protokoldagi reabilitatsiya dasturi, jadallik va davomiylik, dalil darajasi past usullarОткрыть
- 14Bolalar serebral falajida chanoq-son va umurtqa nazorati, o'tirish, uzoq muddatli kuzatuv va muqobil usullar daliliUZchanoq-son bo'g'imi chiqishining rivojlanishi va kuzatuv dasturi (GMFCS bo'yicha rentgen muddati, Reymers migratsiya indeksi chegaralari, milliy protokol), oldini olish (holat berish, o'tirish va turish tizimi, ortez), qachon ortopedga yo'llash, umurtqa deformatsiyasi va o'tirish muvozanati, og'riq manbalari, suyak salomatligi va osteopeniya, o'smirlikda funksiyaning pasayishi, MDH da tarqalgan usullar (Kozyavkin usuli, Voyta usuli, yuklamali kostyum va boshqalar) — manbada bor tavsif va dalil darajasi, ota-onaga tushuntirishОткрыть
- 15Yutish buzilishi va ovqatlantirish terapiyasiUZnevrologik kasal bolada yutish buzilishining sabablari va xavfi (aspiratsiya, ozib ketish, surunkali o'pka shikasti), skrining va klinik baholash, instrumental tekshiruvlar (videoflyuoroskopik yutish tekshiruvi, endoskopik baholash), ovqatlantirish terapiyasi (holat berish, ovqat va suyuqlik konsistensiyasini o'zgartirish, og'iz-harakat mashqlari, ovqatlantirish texnikasi va anjomlari), so'lak oqishi va uni boshqarish, oziqlanish holatini kuzatish, gastrostomaga o'tish mezonlari va oila bilan qaror, ovqatdan bosh tortish va xulq bilan bog'liq ovqatlanish muammolari qisqachaОткрыть
- 16Bosh miya jarohatidan keyingi reabilitatsiya: o'qishga va sportga qaytishUZog'irlik darajasini baholash (Glazgo shkalasi, ongning tiklanish darajalari), og'ir jarohatdan keyingi asoratlar (tutqanoq, harakat buzilishi va spastiklik, paroksizmal simpatik giperaktivlik, muloqot, kognitiv va xulq buzilishlari, gipotalamus-gipofiz yetishmovchiligi, kalla nervlari shikasti), o'tkir, subo'tkir va uzoq muddatli reabilitatsiya bosqichlari, kognitiv reabilitatsiya, rivojlanish nuqtai nazari (kech namoyon bo'luvchi muammolar), yengil jarohat va chayqalishdan keyin o'qishga bosqichma-bosqich qaytish va sportga bosqichma-bosqich qaytish, prognoz va natijaОткрыть
- 17Insult va boshqa orttirilgan miya shikastlaridan keyingi reabilitatsiyaUZbolada insultdan keyin tiklanish va kattalardan farqi (plastiklik va «ilk shikast» paradoksi), harakat tiklanishi va gemiparezda reabilitatsiya, qo'l funksiyasi, muloqot, kognitiv va xulq oqibatlari, gipoksik shikast (cho'kish, yurak to'xtashi) va ensefalitdan keyingi reabilitatsiya qisqacha, orqa kalla chuqurchasi o'smasi operatsiyasidan keyingi holat (manbada bo'lsa), maktabga qaytish, uzoq muddatli kuzatuvОткрыть
- 18Orqa miya shikasti va avtonom disrefleksiya: reabilitatsiyaUZbolalarda orqa miya shikastining sabablari va xususiyati (rentgenologik o'zgarishsiz shikast), shikast darajasi va to'liqligini baholash (xalqaro nevrologik tasnif, ASIA shkalasi), klinik sindromlar, shikast darajasiga ko'ra kutiladigan funksional mustaqillik, o'tkir davrdan keyingi reabilitatsiya, avtonom disrefleksiya (sabablari, belgilari, shoshilinch boshqarish, oilani o'rgatish), neyrogen siydik pufagi va ichak dasturi, bosim yarasi, ortostatik gipotenziya, harorat boshqaruvining buzilishi, chuqur vena trombozi, giperkalsiyemiya va osteoporoz, skolioz va chanoq-son, nafas, o'sish davridagi muammolarОткрыть
- 19Miyelomeningotseleda reabilitatsiya: harakatlanish, neyrogen siydik pufagi va ichak dasturi, mustaqillikUZnuqson darajasi va kutiladigan harakatlanish (uyda, jamiyatda, harakatlanmaydigan), ortez va harakatlanish vositalari darajaga ko'ra, oyoq deformatsiyalari va kontrakturalar, sezgisizlik va bosim yarasi, lateks allergiyasi, ichak dasturi va siydik tuta olishga erishishda reabilitatsiya jamoasining roli, semirish va jismoniy faollik, kognitiv va o'qish xususiyatlari, shunt va tortilgan orqa miya belgilarini kuzatish, o'z-o'ziga xizmat va mustaqillik, milliy protokoldagi reabilitatsiya tadbirlariОткрыть
- 20Nerv-mushak kasalliklarida reabilitatsiya: spinal mushak atrofiyasi, Dyushen mushak distrofiyasi va boshqalarUZfunksional holatga ko'ra reabilitatsiya (yotgan, o'tirgan va yuradigan bemor — milliy protokol bo'yicha), kontrakturaning oldini olish (cho'zish, tungi ortezlar, turish), mashqning xavfsiz chegarasi va ortiqcha zo'riqish xavfi, harakatlanishni saqlash va nogironlik aravachasiga o'tish, nafas fizioterapiyasi va yo'talga yordam, skolioz va o'tirish, suyak salomatligi, yurak kuzatuvi va DJT ga ta'siri, reabilitatsiyaning texnik vositalari, yangi davolar fonida funksiyani o'lchash, oila va maktabОткрыть
- 21Tug'ruqdagi yelka chigali falaji va periferik nerv shikastlarida reabilitatsiyaUZtug'ruqdagi yelka chigali shikastining turlari (Erb, Klumpke, to'liq falaj), xavf omillari, tiklanishni baholash va kuzatish muddatlari, erta davrda holat berish va passiv harakat mashqlari, kontraktura va yelka bo'g'imi deformatsiyasining oldini olish, shina va ortez, botulin toksini, mikrojarrohlik va ikkilamchi operatsiyaga yo'llash muddati, ota-onani uy mashqlariga o'rgatish, prognoz, boshqa periferik nerv shikastlari qisqachaОткрыть
- 22Nafas tizimi reabilitatsiyasi: nafas yo'llarini tozalash va nafas mashqlariUZnafas reabilitatsiyasining ko'rsatmalari (mukovistsidoz, bronxoektaziya, nerv-mushak kasalliklari, surunkali o'pka kasalliklari, operatsiyadan keyingi holat), nafas yo'llarini tozalash usullari (postural drenaj, ko'krak qafasini qo'lda urib titratish, faol nafas sikli, autogen drenaj, ijobiy ekspirator bosim va tebranuvchi qurilmalar, yuqori chastotali ko'krak tebranishi), yo'talga yordam va mexanik yo'tal yordamchisi, nafas mashqlari va nafas gimnastikasi, jismoniy mashq bilan nafas reabilitatsiyasi, astmada jismoniy faollik, MDH manbalaridagi reabilitatsiya bosqichlari, qarshi ko'rsatmalarОткрыть
- 23Yurak kasalliklarida reabilitatsiya va jismoniy faollikUZtug'ma yurak nuqsoni bilan bolada jismoniy faollikning foydasi va kamharakatlik xavfi, yuklama sinamasi va jismoniy tayyorgarlikni baholash, jismoniy faollikni xavf toifasiga ko'ra belgilash, yurak operatsiyasidan keyingi reabilitatsiya bosqichlari, yurak reabilitatsiyasi dasturlari tarkibi (aerob va kuch mashqi, psixologik yordam, ta'lim), Fontan qon aylanishida mashq, yurak ritmini va vegetativ boshqaruvni baholash (MDH manbalari), qarshi ko'rsatmalar va ogohlantiruvchi belgilarОткрыть
- 24Revmatologik kasalliklar, gemofiliya artropatiyasi va surunkali og'riqda reabilitatsiyaUZyuvenil idiopatik artritda fizioterapiya va ergoterapiya (yallig'lanish davriga ko'ra mashq, bo'g'im himoyasi, shina, harakat hajmini saqlash, mushak kuchi, jismoniy faollik va mashq dalili), boshqa revmatik kasalliklarda (dermatomiozit va b.) mashq, gemofiliyada bo'g'im himoyasi, qon quyilishidan keyingi reabilitatsiya va artropatiyada mashq, kompleks regionar og'riq sindromi va og'riq bilan bog'liq nogironlikda funksiyani tiklash (jadal fizioterapiya va kognitiv-xulqiy yondashuv), gipermobillikda mashqОткрыть
- 25Ortopedik holatlarda reabilitatsiya: qomat buzilishi, skolioz, tortikollis, chanoq-son displaziyasi va oyoq deformatsiyalariUZqomat buzilishi turlari va DJT, skoliozda mashqlar va korset kiyish tartibi (xalqaro va MDH manbalari farqi, dalil darajasi), tug'ma mushak tortikollisida cho'zish mashqlari va holat berish, chanoq-son displaziyasida massaj va gimnastika, ortopedik davodan keyingi reabilitatsiya, tug'ma maymoqlikda Ponseti usulidan keyingi ortez va mashqlar, yassi oyoqlikda mashqlar va ortopedik poyabzalning o'rni, ota-onaga uy mashqlarini o'rgatishОткрыть
- 26Sinish, operatsiya va sport shikastidan keyingi reabilitatsiya; sportga qaytishUZbolada immobilizatsiyadan keyingi tiklanishning xususiyati (tez tiklanish, bo'g'im qotishi kam), shikast va operatsiyadan keyingi reabilitatsiya bosqichlari (og'riq va shishni boshqarish, harakat hajmi, kuch, propriosepsiya va muvozanat, sportga xos mashq), funksional reabilitatsiya, sportga qaytish mezonlari, ortiqcha yuklama shikastida yuklamani o'zgartirish, qo'l panjasi shikastidan keyingi mashq, takroriy shikastning oldini olish dasturlariОткрыть
- 27Kuyishdan keyingi reabilitatsiya: chandiq, kontraktura va kompression kiyimUZkuyish reabilitatsiyasining erta boshlanishi va bosqichlari, holat berish va shinalash, harakat hajmi mashqlari, gipertrofik chandiqning shakllanishi va baholash, chandiqni boshqarish (kompression kiyim, silikon, massaj — dalil darajasi bilan), kontrakturaning oldini olish va davolash, o'sish davrida qayta tuzatish zarurati, qichishish va og'riq, ruhiy va ijtimoiy qo'llab-quvvatlash, maktabga qaytishОткрыть
- 28Intensiv terapiyadan keyingi sindrom va o'smadan keyingi reabilitatsiyaUZbolalarda intensiv terapiyadan keyingi sindrom (jismoniy, kognitiv, ruhiy va ijtimoiy soha; oilaga ta'siri), intensiv terapiyada erta faollashtirish, kasalxonadan keyingi kuzatuv, o'sma davosidan keyingi reabilitatsiya (charchoq, mushak kuchsizligi va neyropatiya, harakatlanish, amputatsiya va endoprotezdan keyin, neyrokognitiv oqibatlar), o'smadan omon qolgan bolada jismoniy faollik va to'siqlar, maktabga qaytishОткрыть
- 29Psixologik reabilitatsiya va oilani qo'llab-quvvatlash; uy dasturiUZsurunkali kasallik va nogironlikning bola va oila ruhiyatiga ta'siri, ota-onaning stressi va moslashuvi, qayg'u va qabul qilish bosqichlari, psixologik reabilitatsiyaning maqsad va usullari, bolaning xavotir va tushkunligida ergoterapiya va psixologik yordam, aka-uka va opa-singillar, ota-onani reabilitatsiya jamoasining a'zosi sifatida o'qitish, uy dasturini tuzish va bajarilishini kuzatish, charchoqning oldini olish, ota-onalar guruhlariОткрыть
- 30Nogironligi bor bolaning salomatligi, jismoniy faolligi va ijtimoiy ishtirokiUZnogironligi bor bolaning profilaktik tibbiy yordami (o'sish, ovqatlanish, emlash, tish, ruhiy salomatlik, balog'at), ikkilamchi holatlarning oldini olish (semirish, osteoporoz, og'riq), jismoniy faollik, moslashtirilgan sport va dam olish, ijtimoiy ishtirok va do'stlik, inklyuziv ta'lim va maktabda yordam, ijtimoiy reabilitatsiya, o'smirlik va kattalar xizmatiga o'tish, kasbga tayyorlash, ota-onaga manbalarОткрыть