O‘quv mavzular

Mavzular

Mavzular pediatriya yo‘nalishlari bo‘yicha tartiblangan.

Bo‘limlar

Mavzular

Mavzularni ko‘rish uchun bo‘limni tanlang.

  1. 01 · Umumiy pediatriya

    1. 1Pediatriya va bolalik davrlaripediatriyaning predmeti, yosh davrlariga bo'linish, har davrning anatomo-fiziologik va klinik xususiyati, davrga xos patologiyaOchish
    2. 2Anamnez va bolani ko'rikdan o'tkazishanamnez tuzilishi (hayot, oila, ovqatlanish, emlash), yoshga qarab ko'rik tartibi, bola va ota-ona bilan muloqot, kasallik tarixi sxemasiOchish
    3. 3Umumiy ahvol, hayotiy ko'rsatkichlar va umumiy xavf belgilariahvol og'irligi darajalari, puls, nafas soni, arterial bosim va harorat yosh me'yorlari, umumiy xavf belgilari va tezkor baholashOchish
    4. 4Nerv tizimi: yosh xususiyatlari va semiotikasibosh miya va reflekslarning yetilishi, yangi tug'ilganlik reflekslari, nevrologik ko'rik usuli, meningeal va gipertenzion sindromlarOchish
    5. 5Teri, uning ortiqlari va teri osti yog' kletchatkasiteri va teri osti yog' kletchatkasining yosh xususiyati, ko'zdan kechirish va paypaslash, toshma elementlari, rang o'zgarishi, shish, turgorOchish
    6. 6Limfa tizimi va limfa tugunlarilimfa tugunlari guruhlari va yoshga qarab hajmi, paypaslash usuli, limfadenopatiya semiotikasi, xavfli belgilarOchish
    7. 7Suyak-mushak tizimi va fosfor-kalsiy almashinuvisuyak va mushaklarning yosh xususiyati, liqildoqlar, tishlarning chiqishi, ko'rik usuli, raxit va displaziya belgilari semiotikasiOchish
    8. 8Nafas tiziminafas yo'llarining yosh xususiyati, nafas soni, perkussiya va auskultatsiya, qo'shimcha usullar, nafas yetishmovchiligi va obstruksiya sindromlariOchish
    9. 9Yurak-qon tomir tizimiqon aylanishining yosh xususiyati va fetal kommunikatsiyalar, puls va arterial bosim, yurak chegaralari, tonlar va shovqinlar, EKG yosh me'yoriOchish
    10. 10Hazm tizimiog'iz, oshqozon, ichak va jigarning yosh xususiyati, qorin ko'rigi, najas xususiyati yoshga qarab, qayt qilish, qorin og'rig'i va sariqlik semiotikasiOchish
    11. 11Siydik ajratish tizimibuyrak funksiyasining yetilishi, diurez va siydik chiqarish soni yoshga qarab, siydik tahlili me'yori, shish, siydik va gipertenziya sindromlariOchish
    12. 12Qon va qon yaratish tizimiqon yaratishning embrional va postnatal bosqichlari, qon tahlilining yosh me'yorlari, fiziologik kesishmalar, anemik va gemorragik sindromlarOchish
    13. 13Endokrin tizimbezlarning yosh bo'yicha faolligi, balog'atga yetish bosqichlari (Tanner), ko'rik usuli, o'sish buzilishi va gormon yetishmovchiligi semiotikasiOchish
    14. 14Immun tizimtug'ma va orttirilgan immunitetning shakllanishi, kritik davrlar, immunitetni baholash usullari, tez-tez kasallanadigan bola va immun tanqisligi belgilariOchish
    15. 15Suv-elektrolit va kislota-ishqor muvozanatibola tanasidagi suv ulushi yoshga qarab, sutkalik ehtiyoj, degidratatsiya darajasini baholash, suyuqlik miqdorini hisoblash, elektrolit va kislota-ishqor buzilishlariOchish
    16. 16Isitma va gipertermiyatermoregulyatsiyaning yosh xususiyati, isitma turlari, «qizil» va «oq» isitma, isitmali bolaga yondashuv, subfebrilitet, isitma tushiruvchi dori tanlash tamoyiliOchish
  2. 02 · Pediatriya yordamini tashkil etish

    1. 1Bolalar salomatligi ko'rsatkichlari va global holatdemografik ko'rsatkichlar, perinatal, neonatal, go'daklar va besh yoshgacha o'lim: ta'rifi va hisoblash formulasi; o'lim sabablari tuzilishi, kasallanish va nogironlik ko'rsatkichlari, dunyo bo'yicha holat va barqaror rivojlanish maqsadlariOchish
    2. 2Salomatlikning ijtimoiy determinantlari va tengsizlikijtimoiy determinantlar tushunchasi, kambag'allik, ta'lim, yashash muhiti, tengsizlikning o'lchovlari, og'ir bolalik tajribalari va ularning uzoq oqibati, shifokor va tizim darajasidagi choralarOchish
    3. 3Bolalarga tibbiy yordam tizimi va bolalar poliklinikasiyordam turlari va bosqichlari (birlamchi, ixtisoslashgan, yuqori texnologik), darajali model, bolalar poliklinikasining vazifalari, tuzilishi va bo'limlari, filtr va oqimlarni ajratish, sog'lom bola xonasi, kunduzgi statsionar, muassasalar orasidagi izchillikOchish
    4. 4Uchastka pediatri ishi: tarkibi, hujjatlari va ko'rsatkichlariuchastka tamoyili, profilaktik, davolash, epidemiyaga qarshi va tashkiliy ish ulushlari, ish jadvali, uyga chaqiruv, hamshira bilan ishlash, asosiy hisob shakllari (bola rivojlanish tarixi, dispanser kuzatuv kartasi), ish samaradorligi ko'rsatkichlari va ularni hisoblashOchish
    5. 5Antenatal profilaktika va chaqaloqni uyda kuzatishtug'ruqqacha patronajlar va ularning mazmuni, chaqaloqni birlamchi shifokor va hamshira patronaji, birinchi oydagi tashriflar jadvali, uydagi ko'rik sxemasi, onaga maslahat, xavf omillarini baholashOchish
    6. 6Sog'lom bolani profilaktik kuzatish: ko'riklar jadvali va maslahatprofilaktik ko'riklar davriyligi (Rossiya tartibi va AAP «Bright Futures» jadvali yonma-yon), har ko'rikning tarkibi, skrining tekshiruvlari ro'yxati, oldindan beriladigan maslahat mavzulari, mutaxassislar ko'rigiOchish
    7. 7Salomatlikni kompleks baholash va salomatlik guruhlarisalomatlikning olti mezoni, beshta salomatlik guruhi va ularning ta'rifi, chaqaloqlarning salomatlik guruhlari, rezistentlikni baholash, xulosa yozish va tavsiyalar, guruhni qayta ko'rib chiqishOchish
    8. 8Xavf guruhlaridagi bolalarni kuzatishchaqaloq va emizikli bolalarning xavf guruhlari (MNT shikastlanishi, infeksiya, anemiya, raxit, trofik buzilish, tug'ma nuqson, ijtimoiy xavf), har guruhda kuzatuv rejasi, chala tug'ilgan bolani uchastkada kuzatish, salomatlikni prognozlashOchish
    9. 9Chiniqtirish, jismoniy tarbiya va kun tartibichiniqtirish tamoyillari va usullari (havo, suv, quyosh), chiniqtirish guruhlari va qarshi ko'rsatmalar, yoshga mos kun tartibi, jismoniy tarbiya guruhlari (asosiy, tayyorlov, maxsus), jismoniy tarbiya darsining tibbiy nazoratiOchish
    10. 10Maktabgacha ta'lim tashkilotiga tayyorlash, moslashuv va tibbiy kuzatuvbolani bog'chaga tayyorlash, kirishdan oldingi tekshiruv, moslashuv davrlari va og'irlik darajalari, moslashuvni yengillashtirish, uyushmagan maktabgacha yoshdagi bolalar bilan ishlash, bog'chadagi tibbiy kuzatuv va kasallanishning oldini olishOchish
    11. 11Maktab tibbiyoti: maktabga tayyorlik va o'quvchilarni kuzatishmaktabga tibbiy tayyorlikni aniqlash, maktabga moslashuv, o'quvchilarning profilaktik ko'riklari, o'quv yuklamasi va ta'lim muhiti gigiyenasi, «maktab kasalliklari» profilaktikasi (ko'rish, qomat), kasbga yo'naltirishning tibbiy jihatiOchish
    12. 12Emlash ishini tashkil etishemlash xonasi va uning jihozi, emlashni rejalashtirish va hisobga olish, emlashdan oldingi ko'rik va saralash, vaksinani saqlash va tashish («sovuq zanjir»), xavfsiz inyeksiya, emlashdan keyingi kuzatuv va nojo'ya hodisani qayd etish tartibi, emlash qamrovi ko'rsatkichiOchish
    13. 13Uchastkada epidemiyaga qarshi ishyuqumli kasallikni aniqlash va shoshilinch xabarnoma, infeksiya o'chog'ida ko'riladigan choralar, ajratish va karantin muddatlari jadvali, muloqotda bo'lganlarni kuzatish, bolalar jamoasiga qaytarish mezonlari, uchastka shifokorining epidemiologik hisobotiOchish
    14. 14Kasal bolaga ambulator yordam: uyda davolash va shifoxonaga yuborishuyga chaqiruv va faol tashrif, «uydagi statsionar», kunduzgi statsionar, shifoxonaga yotqizish ko'rsatmalari va yo'llanma, poliklinikada shoshilinch yordamni tashkil qilish, shifoxonadan keyin izchillikOchish
    15. 15Bolalar kasalliklarini integrallashgan usulda olib borishJSST va YUNISEF strategiyasining maqsadi va uch tarkibiy qismi, umumiy xavf belgilari, asosiy belgilar bo'yicha baholash va rangli tasnif, yosh guruhlari (2 oygacha va 2 oydan 5 yoshgacha), yuborish, davolash va onaga maslahat, strategiyaning natijalari va chegaralariOchish
    16. 16Surunkali kasal bolalarni dispanser kuzatishdispanser kuzatuvi tamoyillari, hisobga olish va hisob shakli, kuzatuv rejasi (ko'rik davriyligi, tekshiruvlar, qaytalanishga qarshi davo), mutaxassislar bilan izchillik, hisobdan chiqarish mezonlari, dispanserizatsiya samaradorligini baholash, asosiy kasalliklar bo'yicha namunaviy jadvalOchish
    17. 17Alohida tibbiy ehtiyojli va nogironligi bor bola: ekspertizaalohida tibbiy ehtiyojli bolalar tushunchasi, «tibbiy uy» modeli, nogironlikni belgilash tamoyillari va hayot faoliyati cheklanishi toifalari, tibbiy-ijtimoiy ekspertizaga yuborish, individual reabilitatsiya dasturi, bolani parvarishlash bo'yicha vaqtincha mehnatga layoqatsizlik ekspertizasiOchish
    18. 18Sanatoriy-kurort davolash va sog'lomlashtirishkurort turlari va shifobaxsh omillar, bolalarni saralash tamoyillari, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalar, yuborish hujjatlari, sanatoriy davosi davrlari, mahalliy sanatoriy va sog'lomlashtirish oromgohlariOchish
    19. 19Tibbiy yordam sifati va bemor xavfsizligisifatning o'lchovlari, sifatni yaxshilash modeli va sikli, ko'rsatkichlar, tibbiy xato turlari va sabablari, dori xatolari, shifoxona ichi infeksiyasining oldini olish, xavfsizlik madaniyati, nojo'ya hodisani tahlil qilishOchish
    20. 20Pediatriyada etika, rozilik va oila bilan muloqotetik tamoyillar, ota-ona ruxsati va bolaning roziligi, o'smir maxfiyligi, davodan bosh tortish, shifokor–ota-ona–bola munosabati modellari, madaniy xususiyatlarni hisobga olish, sog'liq savodxonligi, yomon xabarni yetkazishOchish
    21. 21Bolalar palliativ yordamita'rif va tamoyillar, palliativ yordamga muhtoj holatlar toifalari, yordam rejasi va maqsadlarni muhokama qilish, belgilarni yengillashtirishning umumiy tamoyillari, hayot oxiridagi parvarish, oilani va tibbiyot xodimini qo'llab-quvvatlash, yordamni tashkil qilish shakllariOchish
    22. 22Jarohatlanishning oldini olishbolalar jarohatining epidemiologiyasi va yosh bo'yicha tuzilishi, profilaktika tamoyillari (faol va passiv himoya), yo'l-transport jarohati va avtokreslo, cho'kish, kuyish, zaharlanish, yiqilish, bo'g'ilish, o'qotar qurol, shifokor maslahatining o'rniOchish
    23. 23Ota-ona qaramog'isiz qolgan bolalar: farzandlikka olish va vasiylikfarzandlikka olingan bolani tibbiy baholash, vasiylik va patronat oiladagi bola salomatligining xususiyatlari, muassasada tarbiyalanayotgan bolalarning profilaktik ko'riklari va salomatlik ko'rsatkichlari, chet eldan kelgan bolani tekshirish, kuzatuv rejasiOchish
  3. 03 · Neonatologiya

    1. 1Yangi tug'ilgan chaqaloq: tasnif va anatomo-fiziologik xususiyatlargestatsion yosh va tana vazni bo'yicha tasnif (muddatida, chala, muddatidan o'tib; kam, juda kam, ekstremal kam vazn), gestatsion yoshga mos vazn, perinatal ko'rsatkichlar, a'zo tizimlarining neonatal xususiyatiOchish
    2. 2Tug'ruq zalida birlamchi yordam va reanimatsiyaissiqlik zanjiri, Apgar shkalasi, birinchi daqiqa algoritmi, ventilyatsiya, yurak massaji, adrenalin, chala tug'ilganni barqarorlashtirish, reanimatsiyani to'xtatish mezonlariOchish
    3. 3Yangi tug'ilgan chaqaloq ko'rigi va gestatsion yoshni baholashtug'ruqdan keyingi ko'rik tartibi, Ballard shkalasi, nevrologik ko'rik va neonatal reflekslar, kichik anomaliyalar, xavotirli topilmalarOchish
    4. 4Erta neonatal moslashuv va tranzitor holatlarqon aylanishi va nafasning moslashuvi, tana vaznining tranzitor kamayishi, tranzitor sariqlik, jinsiy kriz, toksik eritema, tranzitor isitma va gipotermiya, siydik va najasning tranzitor o'zgarishi, kasallikdan farqiOchish
    5. 5Sog'lom chaqaloqni parvarishlash va neonatal skriningteri-teriga aloqa, kindik parvarishi, vitamin K va ko'z profilaktikasi, onasi bilan birga yotish, uyga chiqarish mezonlari, patronaj, qon skriningi, eshitish skriningi, pulsoksimetriya skriningiOchish
    6. 6Chaqaloq termoregulyatsiyasi: gipotermiya va qizib ketishissiqlik hosil bo'lishi va yo'qotilishi yo'llari, qo'ng'ir yog', neytral harorat muhiti, inkubator va isitkich, gipotermiya darajalari, qizib ketish, qizdirish tartibiOchish
    7. 7Chala tug'ilgan chaqaloqchala tug'ilish sabablari, morfofunksional yetilmaganlik belgilari, juda kam va ekstremal kam vaznli chaqaloq, kenguru usuli, rivojlanishni qo'llab-quvvatlovchi parvarish, chala tug'ilganlik asoratlari xaritasiOchish
    8. 8Homila o'sishining kechikishi va boshqa xavf guruhlarigestatsion yoshga nisbatan kichik chaqaloq, simmetrik va asimmetrik shakl, muddatidan o'tib tug'ilgan chaqaloq, qandli diabetli onadan tug'ilgan chaqaloq (diabetik fetopatiya), ko'p homiladorlikdan tug'ilganlarOchish
    9. 9Kasal va chala tug'ilgan chaqaloqni ovqatlantirishenergiya va nutrient ehtiyoji, trofik ovqatlantirish, zond orqali ovqatlantirish, ona sutini boyituvchi qo'shimcha, chala tug'ilganlar uchun aralashma, parenteral ovqatlantirish va infuziya hisobiOchish
    10. 10Neonatal gipoglikemiya va metabolik buzilishlarglyukoza gomeostazi, gipoglikemiya xavf guruhlari va chegaralari, davo algoritmi, giperglikemiya, kalsiy, magniy va natriy buzilishlariOchish
    11. 11Perinatal asfiksiya va gipoksik-ishemik ensefalopatiyaasfiksiya mezonlari, a'zolarning gipoksik shikastlanishi, Sarnat bosqichlari, terapevtik gipotermiya ko'rsatmasi, amplitudali EEG, oqibatOchish
    12. 12Chaqaloqda nafas buzilishi (distress)Silverman–Downes baholash, respirator distress sindromi, tranzitor taxipnoe, mekoniy aspiratsiyasi, surfaktant, CPAP va ventilyatsiya tamoyillari, yuborish mezonlariOchish
    13. 13Tug'ma pnevmoniya, havo sizishi va o'pka gipertenziyasitug'ma va erta neonatal pnevmoniya, pnevmotoraks va pnevmomediastinum, persistirlovchi o'pka gipertenziyasi, apnoe, bronx-o'pka displaziyasiOchish
    14. 14Yangi tug'ilgan chaqaloqlarda shokshok turlari va neonatal xususiyati, perfuziya belgilari, suyuqlik bolyusi, inotrop va vazopressorlar, gemodinamik ahamiyatli ochiq arterial yo'l, hayot uchun xavfli tug'ma yurak nuqsonini gumon qilishOchish
    15. 15Neonatal sariqlik va giperbilirubinemiyabilirubin almashinuvi, fiziologik va patologik sariqlik, xavf nomogrammasi, fototerapiya va almashinuvchi qon quyish ko'rsatmasi, bilirubin ensefalopatiyasi, to'g'ri giperbilirubinemiya va xolestaz belgilariOchish
    16. 16Yangi tug'ilgan chaqaloqning gemolitik kasalligiRh va ABO nomuvofiqligi, patogenezi, shish, anemik va sariqlik shakllari, homila ichi tashxis va qon quyish, tug'ilgandan keyingi davo, profilaktikaOchish
    17. 17Chaqaloq qon kasalliklarichala tug'ilganlar anemiyasi, postgemorragik anemiya, politsitemiya, K vitamini tanqisligi bilan qon ketish, neonatal trombotsitopeniya, DVS, qon quyish ko'rsatmalariOchish
    18. 18Perinatal markaziy nerv tizimi shikastlanishi va neonatal tutqanoqqorincha ichiga qon quyilish darajalari, periventrikulyar leykomalyatsiya, neyrosonografiya, neonatal tutqanoq turlari va davosi, prognozOchish
    19. 19Tug'ruq jarohatlarikefalogematoma va subaponevrotik gematoma, bosh suyagi va o'mrov sinishi, yelka nerv chigalining tug'ruq jarohati, yuz nervi falaji, qorin a'zolari jarohatiOchish
    20. 20Homila ichi infeksiyalariTORCH tushunchasi, sitomegalovirus, gerpes, toksoplazmoz, qizilcha, tug'ma zaxm, OIV va gepatit B bilan tug'ilgan chaqaloq, tekshirish va kuzatishOchish
    21. 21Chaqaloq bakterial sepsisierta va kech sepsis, xavf omillari, B guruh streptokoki, klinik belgilar, laborator mezonlar, empirik antibiotik davosi, davo muddati, meningitOchish
    22. 22Chaqaloqning mahalliy infeksiyalariomfalit, vezikulopustulyoz va yangi tug'ilganlar pemfigusi, stafilokokk kuygan teri sindromi, mastit, paronixiya, og'iz va teri kandidozi, yangi tug'ilganlar kon'yunktivitiOchish
    23. 23Nekrozlovchi enterokolitxavf omillari, patogenezi, Bell bosqichlari, rentgen belgilari, konservativ davo, jarrohlik ko'rsatmasi, profilaktikaOchish
    24. 24Chaqaloqda hazm tizimi muammolariqayt qilish va gastroezofageal reflyuks, yashil qayt qilishning xavf belgisi, mekoniy ushlanishi, ichak dismotorikasi, ovqatlanishni ko'tara olmaslikOchish
    25. 25Chala tug'ilganlar retinopatiyasi va uzoq muddatli kuzatuvretinopatiya xavf omillari va skriningi, bosqichlari, davo muddati, chala tug'ilgan bolani dispanser kuzatish, tuzatilgan yosh, eshitish, nerv-psixik rivojlanishOchish
  4. 04 · Bolaning o'sib-rivojlanishi

    1. 1O'sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlario'sish va rivojlanish tushunchasi, o'sish tezligining davrlari, irsiy va muhit omillari, akseleratsiya va retardatsiya, kritik va sezgir davrlar, rivojlanish nazariyalari (Piaje, Erikson, bog'lanish nazariyasi)Ochish
    2. 2Homila o'sishi va rivojlanishiembrion va homila davri, organlar shakllanishi, homila o'sishini baholash (UTT biometriyasi), teratogen omillar, homila davri dasturlanishiOchish
    3. 3Antropometriya: o'lchash usullaribo'y, vazn, bosh va ko'krak aylanasi, yelka aylanasi, teri burmasi, jihozlar, xatolar manbalari, yoshga qarab hisoblash formulalariOchish
    4. 4Jismoniy rivojlanishni baholash: o'sish grafiklaripersentil va sigma usullari, z-ko'rsatkich, JSST standartlari (0–5 yosh) va ma'lumotnomalari (5–19 yosh), TVI, bo'y tezligi, o'rta ota-ona bo'yi, mintaqaviy jadvallar, garmoniklik va somatotipOchish
    5. 5Chala tug'ilgan bolaning o'sishi va rivojlanishituzatilgan yosh, Fenton va INTERGROWTH-21 grafiklari, «quvib yetish» o'sishi, chala tug'ilganlarda rivojlanish kechikishi xavfi va kuzatuv muddatlariOchish
    6. 6Birinchi yil: o'sish va nerv-psixik rivojlanishoyma-oy jismoniy o'sish, motor, sensor, nutq oldi va ijtimoiy bosqichlar, bog'lanishning shakllanishi, ko'rikda nimani tekshirishOchish
    7. 7Erta yosh: ikkinchi va uchinchi yilyurish va mayda motorika, nutq portlashi, mustaqillik va negativizm, o'yin, tuvakka o'rgatish, xulq qiyinchiliklariOchish
    8. 8Maktabgacha yosh (3–6 yosh)motor ko'nikmalar, nutq va tafakkur, tasavvur o'yini, ijtimoiy ko'nikmalar, qo'rquv va xulq, maktabgacha muassasaga moslashishOchish
    9. 9Kichik maktab yoshi (6–11 yosh) va maktabga tayyorlikjismoniy o'sish, kognitiv rivojlanish, o'qish-yozish ko'nikmalari, maktabga tayyorlik mezonlari, maktabga moslashish, maktab muammolariOchish
    10. 10Motor rivojlanishyirik va mayda motorika, reflekslardan ixtiyoriy harakatga o'tish, motor bosqichlar jadvali, kechikish va regress belgilari, gipotoniya bilan chegaraOchish
    11. 11Nutq va til rivojlanishinutq oldi va nutq bosqichlari, ikki tilli muhit, nutq kechikishi va buzilishlari tasnifi, eshitishni tekshirish ko'rsatmasi, logopedga yuborishOchish
    12. 12Kognitiv va ijtimoiy-emotsional rivojlanishPiaje bosqichlari, diqqat va xotira, o'yin, temperament, bog'lanish turlari, emotsional o'z-o'zini boshqarishOchish
    13. 13Nerv-psixik rivojlanishni baholash: yosh guruhlari usuliko'rsatkich yo'nalishlari, epikriz muddatlari, rivojlanish guruhlari, 112/u shaklida qayd etishOchish
    14. 14Rivojlanishni nazorat qilish va skriningnazorat va skrining farqi, ASQ, M-CHAT, Denver, PEDS, skrining muddatlari, «qizil bayroqlar», natijadan keyingi yo'lOchish
    15. 15Rivojlanishning global kechikishi va aqliy zaiflikta'rif, sabablar, bosqichma-bosqich tekshiruv (genetik, metabolik, vizualizatsiya usullari), erta aralashuvOchish
    16. 16Biologik yosh: suyak yetilishi va tish chiqishisuyak yoshi usullari (Greulich–Pyle, Tanner–Whitehouse), sut va doimiy tishlar chiqish muddatlari, tish chiqishining kechikishi, biologik va xronologik yosh farqiOchish
    17. 17Jinsiy yetilish: me'yoriy balog'atbalog'at fiziologiyasi, Tanner bosqichlari, o'sish sakrashi, telarxe, menarxe, spermarxe, muddatlar va variantlarOchish
    18. 18Bolalar uyqusi: yosh me'yorlari va buzilishlariuyqu fiziologiyasi va yosh bo'yicha davomiyligi, uyqu gigiyenasi, uyquga ketish qiyinchiliklari, parasomniyalar, obstruktiv apnoe belgilariOchish
    19. 19Jismoniy rivojlanish buzilishlari semiotikasikam vazn va ortiqcha vazn, past va baland bo'y, mikro- va makrotsefaliya, disproporsiya, o'sish egri chizig'ining egilishi, dastlabki tekshiruvOchish
    20. 20Rivojlanishni qo'llab-quvvatlash va ijobiy tarbiyaJSST «parvarish va g'amxo'rlik» konsepsiyasi, ijobiy ota-onalik, o'yin va kitob o'qish, ekran vaqti, jazo va intizom, oldindan maslahat berishOchish
  5. 05 · Emizish va bolalar ovqatlanishi

    1. 1Bola ovqatlanishining fiziologik asoslari va energiya ehtiyojihazm fermentlari va so'rish funksiyasining yetilishi, energiya balansi tarkibi (asosiy almashinuv, o'sish, harakat, termogenez), yoshga qarab energiya va suyuqlik ehtiyoji, iste'mol me'yorlari (DRI, RF me'yorlari), ovqatlanishning «dasturlovchi» ta'siri va birinchi 1000 kunOchish
    2. 2Makronutrientlar: oqsil, yog'lar va uglevodlaroqsil va almashinmaydigan aminokislotalar ehtiyoji, oqsil sifati, yog' kislotalari (LC-PUFA, DHA, ARA), xolesterin, uglevodlar va laktoza, oziqaviy tolalar, qand va shirin ichimliklar chekloviOchish
    3. 3Ovqatlanish holatini baholashovqatlanish anamnezi (24 soatlik so'rov, ovqat kundaligi), JSST o'sish grafiklari va z-ko'rsatkichlar, bo'y-vazn, TVI, yelka aylanasi, teri burmasi, klinik belgilar, laborator ko'rsatkichlar (albumin, prealbumin, ferritin, 25(OH)D), nutritiv xavf shkalalari (STRONGkids)Ochish
    4. 4Ko'krak suti: hosil bo'lishi, tarkibi va himoya omillarisut bezining rivojlanishi, laktogenez bosqichlari, prolaktin va oksitotsin reflekslari, og'iz suti, o'tish suti va yetuk sut, oldingi va keyingi sut, oqsil, yog' va uglevod tarkibi, oligosaxaridlar, sekretor IgA, laktoferrin, lizotsim, hujayralar, mikrobiota, bola va ona uchun foydasiOchish
    5. 5Emizishni tashkil etish va texnikasi«Chaqaloqqa do'stona shifoxona» tashabbusining 10 qadami, birinchi soatda ko'krakka qo'yish, teri-teriga aloqa, onasi bilan birga yotish, holatlar, ko'krakka to'g'ri tutish belgilari, talabga ko'ra emizish, sut yetarliligi mezonlari (vazn, siydik, najas), sutni sog'ish va saqlash, faqat ko'krak suti bilan oziqlantirish muddati, emizishni davom ettirish va to'xtatishOchish
    6. 6Emizishdagi qiyinchiliklarsut kamligi (haqiqiy va tuyulgan), laktatsion kriz, sut dimlanishi, mastit va ko'krak absessi, so'rg'ich yorilishi va og'rig'i, yassi va ichga tortilgan so'rg'ich, til yuganchasining qisqaligi, sust emuvchi bola, egizaklar, onaning ishga chiqishi, qo'shimcha oziqlantirish ko'rsatmalari, relaktatsiyaOchish
    7. 7Emizishga qarshi ko'rsatmalar: onaning kasalligi va dorilarihaqiqiy qarshi ko'rsatmalar (galaktozemiya, OIV, T-limfotrop virus, faol sil), vaqtincha to'xtatish holatlari, soxta qarshi ko'rsatmalar (isitma, mastit, gepatit B, SMV), onaning dorilari: xavfni baholash tamoyillari, nisbiy bola dozasi, xavfsiz va taqiqlangan guruhlar, radiokontrast, spirt, nikotin va giyohvand moddalarOchish
    8. 8Homilador va emizuvchi ayolning ovqatlanishihomiladorlikda energiya va nutrient ehtiyoji, vazn ortishi me'yori, foliy kislotasi, yod, temir, D vitamini, omega-3, emizuvchi onaning ratsioni, cheklov kerak bo'lmagan mahsulotlar, vegetarian ona, allergiya profilaktikasi uchun ona parhezining samarasizligiOchish
    9. 9Aralash va sun'iy oziqlantirishko'rsatmalar, sut aralashmalarining tasnifi (boshlang'ich, keyingi, maxsus), adaptatsiya tamoyillari, oqsil, yog' va uglevod tarkibi, echki suti va soya asosidagi aralashmalar, butun sigir sutining nega berilmasligi, sutkalik hajmni hisoblash usullari (hajm va kaloriya), ovqatlanish rejimi, tayyorlash gigiyenasi, butilkadan to'g'ri oziqlantirishOchish
    10. 10Qo'shimcha ovqat kiritishboshlash muddati (4–6 oy) va tayyorlik belgilari, JSST, ESPGHAN va RF tavsiyalari farqi, kiritish ketma-ketligi, temirga boy birinchi mahsulotlar, allergenlarni erta kiritish, konsistensiya va chaynashni o'rgatish, bolaning signallariga javob beruvchi oziqlantirish, sharbat, tuz va shakar, sanoat va uy sharoitidagi ovqat, vegetarian oila, kech kiritish oqibatlariOchish
    11. 11Chala tug'ilgan bolani uyga chiqarilgandan keyin ovqatlantirishuyga chiqqandan keyingi ehtiyoj, o'sish bo'yicha tengdoshlarini quvib yetish, boyitilgan ona suti va keyingi davr aralashmasi, qancha muddat berilishi, tuzatilgan yoshga qarab qo'shimcha ovqat, temir, D vitamini va kalsiy qo'shimchalari, suyak metabolik kasalligi, kuzatuvOchish
    12. 12Erta yoshdagi bola ovqatlanishi (1–3 yosh)hazm tizimining yetilishi, ratsion tamoyillari, asosiy mahsulot guruhlari va porsiya, sut va sut mahsulotlari miqdori, ovqatlanish rejimi, pishirish usullari, tanlab ovqatlanish va neofobiya, «ovqat yemaydigan bola», erta karies va shirinliklarOchish
    13. 13Maktabgacha, maktab yoshidagi bola va o'smir ovqatlanishiyoshga qarab ehtiyoj, ovqatlanish rejimi, nonushta, bog'cha va maktab ovqatlanishi, sog'lom likopcha, fast-fud va shirin ichimliklar, vegetarian va vegan ratsion xavfi, sportchi bola ovqatlanishi, o'smirlik o'sish sakrashidagi ehtiyoj, kalsiy va temirOchish
    14. 14Oqsil-energetik yetishmovchilik: tasnif va tashxisbirlamchi va ikkilamchi sabablar, JSST tasnifi (oriqlik, bo'y o'sishining orqada qolishi, kam vazn), marazm va kvashiorkor, rivojlanishning orqada qolishi, RF tasnifi va «gipotrofiya» atamasi, og'irlik darajalari, klinik va laborator belgilar, asoratlar, tekshiruv algoritmiOchish
    15. 15Oqsil-energetik yetishmovchilik davosi va qayta oziqlantirish sindromiambulator va statsionar davo mezonlari, JSST ning 10 qadami (stabilizatsiya va tiklanish), F-75, F-100 va RUTF, gipoglikemiya, gipotermiya, degidratatsiya va infeksiya boshqaruvi, mikronutrient qo'shimchalari, qayta oziqlantirish sindromi (xavf guruhi, fosfat, kaliy, magniy, tiamin), yengil va o'rta darajada dietoterapiya, kuzatuvOchish
    16. 16Raxit va D vitamini tanqisligiD vitamini almashinuvi, tanqislik sabablari va xavf guruhlari, 25(OH)D chegaralari, antenatal va postnatal profilaktika dozalari, raxit bosqichlari va og'irligi, rentgen va laborator belgilar, davo dozasi va muddati, gipokalsiemik tutqanoq, D gipervitaminozi, milliy va xalqaro tavsiyalar farqiOchish
    17. 17Vitaminlar tanqisligi va ortiqchaligiA vitamini (kseroftalmiya, qizamiqda qo'llash, gipervitaminoz), B guruhi (tiamin, riboflavin, niatsin, B6, B12, foliy kislotasi), C vitamini (singa), E vitamini, K vitamini (kech gemorragik kasallik), ortiqcha dozadagi xavfOchish
    18. 18Temir, yod va rux tanqisligitemir almashinuvi va zaxirasi, latent tanqislik, xavf guruhlari, oziqaviy profilaktika va profilaktik qo'shimcha, sigir suti va choy ta'siri, yod tanqisligi kasalliklari va tuz yodlash, rux tanqisligi va enteropatik akrodermatit, kalsiy va boshqa mikroelementlar, O'zbekistondagi holatOchish
    19. 19Birinchi yildagi funksional hazm buzilishlariRim IV mezonlari, qayt qilish va regurgitatsiya, chaqaloq kolikasi, funksional qabziyat, dishezia, xavf belgilari, onani tinchlantirish va emizishni saqlash, quyuqlashtirilgan aralashmalar, laktaza, probiotiklar, kolikada dori va choylarning samarasizligiOchish
    20. 20Ovqat allergiyasi va sigir suti oqsiliga allergiyaIgE va IgE-ga bog'liq bo'lmagan shakllar, allergik proktokolit va enterokolit, eliminatsion-provokatsion sinama, emizuvchi onaning parhezi, chuqur gidrolizat va aminokislota aralashmalari, soya va echki suti o'rni, allergiyali bolada qo'shimcha ovqat, tolerantlikni qayta tekshirish, profilaktikaOchish
    21. 21Uglevodlarni o'zlashtira olmaslik va seliakiyada parhezbirlamchi va ikkilamchi laktaza yetishmovchiligi, najasda uglevod, kamlaktozali aralashma va laktaza fermenti, saxaraza-izomaltaza yetishmovchiligi, fruktoza malabsorbsiyasi, glyukoza-galaktoza malabsorbsiyasi, seliakiyada glyutensiz parhez, yashirin glyuten, parhezga rioya qilishni nazorat qilishOchish
    22. 22Irsiy moddalar almashinuvi kasalliklarida parhezfenilketonuriya (fenilalaninsiz aralashma, qon nazorati, onaning fenilketonuriyasi), galaktozemiya, irsiy fruktozani o'zlashtira olmaslik, glikogenozlar, mochevina sikli nuqsonlari, yog' kislotalari oksidlanishi nuqsonlari, ketogen parhezOchish
    23. 23Kasal bolani ovqatlantirish: o'tkir diareya, isitma va shifoxonada yotgan bolao'tkir diareyada oziqlantirishni davom ettirish, og'iz orqali regidratatsiya eritmasi, rux, parhez cheklovlarining zarari, isitma va o'tkir respirator infeksiyada ovqatlanish, statsionardagi bolani ovqatlantirish va shifoxonada oziqlanish yetishmovchiligi, kritik holatdagi ehtiyojOchish
    24. 24Nutritiv qo'llab-quvvatlash: enteral va parenteral ovqatlantirishko'rsatmalar va algoritm, ehtiyojni hisoblash, sip-feeding, nazogastral va nazoyeyunal zond, gastrostoma, aralashma tanlash (polimer, yarim elementar, elementar), bolus va uzluksiz berish, parenteral ovqatlantirish tarkibi va hisobi, tomir yo'li, metabolik va infeksion asoratlar, enteral ovqatlantirishga qaytishOchish
    25. 25Surunkali kasalliklarda ovqatlanishnevrologik kasalliklar va bolalar serebral falaji, tug'ma yurak nuqsonlari, mukovistsidoz, surunkali buyrak kasalligi, jigar kasalliklari, ichakning yallig'lanish kasalliklari, kalta ichak sindromi, onkologik bola, har birida energiya ehtiyoji va asosiy parhez qaroriOchish
    26. 26Ortiqcha vazn va semizlikda ovqatlanishsemizlikning oziqaviy omillari, erta profilaktika (emizish, qo'shimcha ovqat, shirin ichimliklar), ovqatlanishni baholash, «svetofor» tamoyili, porsiya va ovqatlanish rejimi, oilaviy yondashuv, dislipidemiyada parhez, 1- va 2-tip qandli diabetda ovqatlanish, non birliklariOchish
  6. 06 · O'smirlar tibbiyoti

    1. 1O'smirlik davri: rivojlanish bosqichlari, miya yetilishi va psixososial vazifalarerta, o'rta va kech o'smirlik, yosh kattalar davri, miya yetilishi (prefrontal po'stloq va limbik tizim nomutanosibligi), xavfli xulqning neyrobiologik asosi, kognitiv rivojlanish (abstrakt fikrlash), shaxsiyat shakllanishi, mustaqillik, tengdoshlar ta'siri, oila bilan munosabatning o'zgarishi, me'yoriy va tashvishli xulqOchish
    2. 2O'smirlar salomatligi: global holat, o'lim va kasallanish sabablari, xavf va himoya omillaridunyoda va mintaqada o'smirlar o'limining asosiy sabablari (jarohat, o'z joniga qasd, zo'ravonlik, infeksiyalar), kasallanish yuki (ruhiy salomatlik, psixoaktiv moddalar, jinsiy xavf), salomatlikning ijtimoiy determinantlari, xavf va himoya omillari, chidamlilik, JSST o'smirlar salomatligi strategiyasiOchish
    3. 3O'smir bilan suhbat va ko'rik: maxfiylik, HEADSS va motivatsion suhbatqabulni tashkil qilish (ota-ona bilan va o'smir bilan yolg'iz), maxfiylikni tushuntirish, HEADSS (HEEADSSS) psixososial suhbati, kuchli tomonlarga tayangan suhbat, motivatsion suhbat usullari, ota-onaga maslahat, fizikal ko'rikning o'smirga xos tomonlari (hamroh ishtiroki)Ochish
    4. 4O'smirning profilaktik ko'rigi: skrining, emlash va oldindan maslahatko'rik davriyligi va tarkibi, skrining (arterial bosim, lipidlar, depressiya, psixoaktiv moddalar, jinsiy yo'l bilan yuqadigan infeksiyalar, ko'rish va eshitish, temir tanqisligi, sil xavfi), o'smir emlashlari (odam papillomavirusi, meningokokk, Tdap, gripp), yoshga mos maslahat mavzulari (xavfsizlik, ovqatlanish, faollik, uyqu, raqamli muhit)Ochish
    5. 5O'smirga do'stona tibbiy xizmat, rozilik va maxfiylik chegaralariJSST ning o'smirlarga do'stona xizmat standartlari, xizmatga to'siqlar, o'smirning roziligi va mustaqil qaror qobiliyati, maxfiylik va uning qonuniy chegaralari (o'z joniga qasd xavfi, zo'ravonlik, jinsiy zo'ravonlik), tibbiy hujjat va ota-onaning ma'lumot olish huquqi, O'zbekiston qonunchiligidagi yosh chegaralariOchish
    6. 6Surunkali kasallikli o'smir va kattalar xizmatiga o'tishsurunkali kasallikning o'smirlik rivojlanishiga ta'siri, davoga rioya qilmaslik sabablari va yondashuv, o'z kasalligini boshqarishga o'rgatish, kattalar xizmatiga o'tish tamoyillari va bosqichlari (tayyorlik baholash, o'tish rejasi, qo'shma qabul), o'smir va yosh kattalarda palliativ yordamning xususiyatlariOchish
    7. 7Raqamli muhit: ekran vaqti, ijtimoiy tarmoqlar, kiberzo'ravonlik va o'yin buzilishiekran vaqti va uning uyqu, ruhiy salomatlik va jismoniy faollikka ta'siri, ijtimoiy tarmoqlar foydasi va xavfi, kiberzo'ravonlik, seksting va onlayn jinsiy ekspluatatsiya, o'yin buzilishi va qimor (XKT-11 mezonlari, skrining, yondashuv), oilaviy raqamli rejaOchish
    8. 8O'smirlarda suyak salomatligi va past suyak zichligio'smirlikda suyak massasining to'planishi va eng yuqori suyak massasi, kalsiy, D vitamini va jismoniy faollik, past suyak zichligi xavf guruhlari (ovqatlanish buzilishi, amenoreya, glyukokortikoid, harakatsizlik, surunkali kasallik, medroksiprogesteron), suyak salomatligi anamnezi va ko'rigi, laborator tekshiruv, ikki energiyali rentgen absorbsiometriyasi va Z-ko'rsatkich talqini, ko'p sinish, davo tamoyillariOchish
    9. 9Jismoniy faollik, kamharakatlik va samarani oshiruvchi vositalarJSST jismoniy faollik tavsiyalari (kuniga 60 daqiqa), kamharakatlikning salomatlikka ta'siri, faollikni oshirish maslahati, sportning ruhiy va metabolik foydasi, samarani oshiruvchi vositalar (anabolik steroidlar, kreatin, stimulyatorlar, ozuqa qo'shimchalari) — tarqalishi, xavfi, aniqlash va maslahatOchish
    10. 10O'smirlarda uyqu: uyqu yetishmasligi va kechikkan uyqu fazasi sindromio'smirlikda sirkad ritmning siljishi, uyqu ehtiyoji va surunkali uyqu yetishmasligi oqibatlari (o'qish, kayfiyat, jarohat), kechikkan uyqu fazasi sindromi, uyqusizlik, kunduzgi uyquchanlikka yondashuv, maktab boshlanish vaqti, uyqu gigiyenasi, melatoninOchish
    11. 11Surunkali charchoq, ortostatik chidamsizlik va postural ortostatik taxikardiya sindromio'smirda charchoqqa yondashuv va «qizil bayroqlar», mialgik ensefalomiyelit / surunkali charchoq sindromi (mezonlar, zo'riqishdan keyingi holsizlik, tekshiruv, yondashuv), ortostatik chidamsizlik, postural ortostatik taxikardiya sindromi (mezonlar, tik turish sinamasi, suyuqlik va tuz, mashq, dori), maktabga qaytishOchish
    12. 12Ko'krak bezi muammolari: qizlarda ko'krak bezi hosilalari va o'g'il bolalarda ginekomastiyako'krak bezi rivojlanishining me'yoriy variantlari va asimmetriyasi, mastalgiya, ko'krak bezi hosilalari (fibroadenoma, kista, absess, filloid o'sma), ko'krak bezidan ajralma, o'smirda ko'krak bezini tekshirish, pubertat ginekomastiyasi va patologik ginekomastiya (dorilar, anabolik steroidlar, Klaynfelter sindromi, o'smalar), qachon tekshirish va jarrohlikOchish
    13. 13O'smir jinsiyligi va jinsiy salomatlik bo'yicha maslahato'smirlikda jinsiy rivojlanishning psixososial tomoni, jinsiy xulq va uning xavf omillari, jinsiy faollikning boshlanishi, rozilik va majburlash, jinsiy salomatlik bo'yicha holisona maslahat (tiyilish, xavfni kamaytirish), oilaning o'rni, jinsiy tarbiya dasturlari va ularning samaradorligiOchish
    14. 14Jinsiy va gender ozchiliklarga mansub o'smirlaratamalar (jinsiy mayl, jinsiy o'zlik, gender disforiyasi), salomatlikdagi farqlar va ularning sababi (stigma, tazyiq), ruhiy salomatlik va o'z joniga qasd xavfi, maxfiylik va oila bilan ishlash, gender nomuvofiqligi bo'lgan o'smirga tibbiy yondashuv va xalqaro tavsiyalardagi bahslarOchish
    15. 15Kontratsepsiya: maslahat, samaradorlik, to'siq usullari va shoshilinch kontratsepsiyakontratseptiv maslahatning tamoyillari, usullar samaradorligi (odatiy va ideal qo'llash), tibbiy muvofiqlik mezonlari (JSST), prezervativ va boshqa to'siq usullari, ikki tomonlama himoya, shoshilinch kontratsepsiya (levonorgestrel, ulipristal, mis tutgan bachadon ichi vositasi — muddatlari, samaradorligi, maslahat)Ochish
    16. 16Gormonal va uzoq ta'sir qiluvchi qaytar kontratsepsiyakombinatsiyalangan og'iz kontratseptivlari, plastir va qin halqasi, faqat progestinli tabletkalar, medroksiprogesteron inyeksiyasi (suyak zichligiga ta'siri), implant, levonorgestrel tutgan va mis tutgan bachadon ichi vositalari, nojo'ya ta'sirlar, qarshi ko'rsatmalar, surunkali kasallikli va nogironligi bor o'smirda tanlov, kuzatuvOchish
    17. 17O'smirlarda homiladorlik: tashxis, maslahat, xavflar va bachadondan tashqari homiladorliktarqalishi va xavf omillari, homiladorlik belgilari va testlari, natijani o'smirga yetkazish va variantlar bo'yicha maslahat, o'smir homiladorligining ona va bola uchun xavflari, antenatal kuzatuvning o'smirga xos tomonlari, bachadondan tashqari homiladorlik (belgilari, beta-XG va UTT, shoshilinch yo'llash), takroriy homiladorlikning oldini olish, o'smir ota-onalikni qo'llab-quvvatlashOchish
    18. 18Jinsiy yo'l bilan yuqadigan infeksiyalar: umumiy yondashuv, skrining va profilaktikao'smirlarda tarqalishi va biologik hamda xulqiy xavf omillari, jinsiy anamnez («5 P»), skrining kimga va qanday, sindromli yondashuv (uretral ajralma, qin ajralmasi, genital yara), sherikni xabardor qilish va davolash, xavfni kamaytirish maslahati, OIVga qarshi ta'sirdan oldingi va keyingi profilaktika, gepatit B emlashiOchish
    19. 19Gonoreya, xlamidiya va kichik chanoq a'zolari yallig'lanishiqo'zg'atuvchilar, klinika (servitsit, uretrit, proktit, faringit, epididimit), asimptomatik kechishi, nuklein kislota amplifikatsiyasi testi, davo sxemalari va qayta tekshirish, kichik chanoq a'zolari yallig'lanishi (minimal mezonlar, og'irlik, statsionarga yotqizish ko'rsatmalari, davo), Fits-Xyu-Kertis sindromi, tubo-ovarial absess, asoratlar (bepushtlik, bachadondan tashqari homiladorlik)Ochish
    20. 20Zaxm (sifilis), genital gerpes, trixomoniaz va boshqa jinsiy yo'l bilan yuqadigan infeksiyalarorttirilgan zaxm (bosqichlari, serologik testlar va talqini, benzatin penitsillin, Yarish–Gerksgeymer reaksiyasi), genital gerpes (birlamchi va qaytalanuvchi, PZR, atsiklovir va valatsiklovir, supressiv davo), trixomoniaz, Mycoplasma genitalium, genital yaralarga yondashuv (shankroid, venerik limfogranulyoma), qov bitlari va qo'tirOchish
    21. 21Odam papillomavirusi infeksiyasi: anogenital so'gallar, emlash va bachadon bo'yni skriningivirus turlari va onkogen xavf, o'smirlarda tarqalishi va o'z-o'zidan tuzalishi, anogenital so'gallar (klinika, davo usullari), odam papillomavirusiga qarshi vaksinalar (yosh, dozalar soni, samaradorlik, xavfsizlik, ota-ona bilan suhbat), bachadon bo'yni skriningi qachon boshlanadi va o'smirda nega ertaroq qilinmaydi, natija anomal bo'lganda yondashuvOchish
    22. 22Jinsiy zo'ravonlikka uchragan o'smirga yordamtarqalishi va ko'rinishlari (tanishi tomonidan zo'ravonlik, dori yordamida zo'ravonlik), birinchi murojaatda ruhiy qo'llab-quvvatlash, anamnez va ko'rik, sud-tibbiy dalillarni to'plash, jinsiy yo'l bilan yuqadigan infeksiyalar va OIVga qarshi profilaktika, shoshilinch kontratsepsiya, homiladorlik testi, xabar berish majburiyati, keyingi kuzatuv va ruhiy oqibatlarOchish
    23. 23Psixoaktiv moddalar iste'moli: epidemiologiya, skrining va qisqa aralashuvo'smirlarda tarqalishi va iste'molning boshlanish yoshi, rivojlanayotgan miyaga ta'siri, xavf va himoya omillari, iste'mol bosqichlari va psixoaktiv moddalar iste'moli buzilishi mezonlari, skrining (CRAFFT, S2BI), skrining – qisqa aralashuv – yo'llash modeli, siydikda dori tekshiruvi va uning cheklovlari, davo darajalari, hamroh ruhiy buzilishlar, zararni kamaytirish, profilaktika dasturlariOchish
    24. 24O'smirlarda alkogol iste'molitarqalishi va iste'mol shakllari (ko'p miqdorda bir martalik ichish), alkogolning o'smir miyasiga ta'siri, o'tkir intoksikatsiya va alkogol komasi, jarohat va xavfli jinsiy xulq bilan bog'liqligi, skrining va qisqa aralashuv, alkogol iste'moli buzilishi, oila bilan ishlash, dori bilan davo imkoniyatlariOchish
    25. 25Tamaki, nikotin va elektron sigaretalartarqalishi, nikotin qaramligining o'smirda tez shakllanishi, elektron sigaretlar va vayping (tarkibi, «zararsiz» degan noto'g'ri tasavvur, elektron sigaret bilan bog'liq o'pka shikastlanishi), qalyan va nos (mintaqaga xos shakllar), passiv chekish, chekishni tashlashga yordam (maslahat, nikotin o'rnini bosuvchi davo, dori)Ochish
    26. 26Kannabis va boshqa psixoaktiv moddalarkannabis (ta'siri, psixoz va kannabinoid giperemezisi sindromi, «tibbiy kannabis» haqidagi tasavvur), sintetik kannabinoidlar, opioidlar va dori-darmonlarni boshqa maqsadda ishlatish (opioid qaramligi, nalokson, buprenorfin), stimulyatorlar, ingalyantlar, «klub» moddalari, gallyutsinogenlar, retseptsiz dorilar (dekstrometorfan, antigistaminlar), toksidromlar, mutaxassisga yo'llashOchish
    27. 27O'smirlar zo'ravonligi: tazyiq (bulling), juftlik zo'ravonligi va qurolo'smirlar orasidagi zo'ravonlikning tarqalishi va xavf omillari, tazyiq (bulling) va kiberzo'ravonlik — tanish va aralashuv, juftlik zo'ravonligi, mushtlashuv va jarohat, qurol va pichoq, guruh zo'ravonligi, shifokorning skrining va maslahatdagi o'rni, profilaktika dasturlariOchish
    28. 28Qiyin hayotiy vaziyatdagi o'smirlar: uysiz, muassasadagi, qamoqdagi va migrant o'smirlaruysiz va ko'chada yashovchi o'smirlar, oiladan tashqari tarbiyadagi (muassasa, patronat oila) va undan chiqqan yoshlar, voyaga yetmaganlar uchun tarbiya va qamoq muassasalaridagi o'smirlar, migrant va qochqin o'smirlar — sog'liq xavflari, tibbiy yordamga to'siqlar, travmaga sezgir yondashuv, talabalar salomatligiOchish
  7. 07 · Bolalar genetikasi

    1. 1Odam genomi va genetik o'zgaruvchanlik: gen, variant turlari va irsiy kasalliklar tasnifiDNK, gen tuzilishi (ekzon, intron, regulyator qism), xromosoma va mitoxondrial DNK, transkripsiya va translyatsiya qisqacha, variant turlari (nuqtali almashinuv, kichik deletsiya va insersiya, nusxa sonidagi o'zgarish, takror kengayishi), germinal va somatik variant, de novo variant, funksiya yo'qolishi va ortishi, haployetishmovchilik, dominant-negativ ta'sir, genotip–fenotip bog'liqligi, irsiy kasalliklar tasnifi (xromosoma, monogen, mitoxondrial, ko'p omilli), bolalar kasalxonasidagi ulushiOchish
    2. 2Irsiylanish turlari: monogen, mitoxondrial, nomendel va ko'p omilli irsiylanishautosom-dominant, autosom-retsessiv, X-birikkan retsessiv va dominant, Y-birikkan irsiylanish, penetrantlik va ekspressivlik, gonadal va somatik mozaitsizm, mitoxondrial irsiylanish va geteroplazmiya, genomik imprinting va uniparental disomiya, takror kengayishi va antitsipatsiya, digen irsiylanish, ko'p omilli irsiylanish (chegara modeli, qayta tug'ilish xavfi), qayta tug'ilish xavfini hisoblash misollariOchish
    3. 3Genetik anamnez, shajara va dismorfologik ko'rikgenetik anamnez (homiladorlik, tug'ruq, rivojlanish, oila), uch avlodli shajara va uning belgilari, dismorfologik ko'rik tartibi (bosh, yuz, ko'z, quloq, qo'l-oyoq, teri, jinsiy a'zolar), antropometrik o'lchovlar (ko'zlar oralig'i, filtrum, quloq joylashuvi), kichik anomaliyalar va ularning soni, nuqson turlari (malformatsiya, deformatsiya, disruptsiya, displaziya), ketma-ketlik, assotsiatsiya va sindrom tushunchasi, foto-hujjat, fenotipni ma'lumotlar bazasi bilan solishtirish, qachon genetikka yo'llanadiOchish
    4. 4Genetik tekshiruv usullari va natijani talqin qilishkariotip (ko'rsatma, ajrata olish chegarasi), FISH, xromosoma mikromatritsasi (birinchi qator test), gen paneli, butun ekzom va genom sekvenirlash (trio usuli), metillanish tahlili, takror kengayishi testi, mitoxondrial DNK tahlili, biokimyoviy testlar bilan aloqasi, variant tasnifi (patogen, ehtimoliy patogen, ahamiyati noaniq, xavfsiz), tasodifiy va ikkilamchi topilmalar, manfiy natijani qayta tahlil qilish, klinik savol bo'yicha test tanlash algoritmi, test oldi va keyingi suhbatOchish
    5. 5Genetik maslahat, etika va qarindoshlar nikohitibbiy-genetik maslahat xizmati va unga yo'llash, maslahatning maqsadi va bosqichlari, noyo'naltiruvchi yondashuv, tashxis haqida xabar berish va psixologik yordam, qayta tug'ilish xavfini tushuntirish, reproduktiv tanlovlar, bolada genetik test etikasi (prediktiv va tashuvchilik testi — kattalikka qoldirish tamoyili), maxfiylik va qarindoshlarni xabardor qilish, qarindoshlar nikohi (autosom-retsessiv kasallik xavfi, qarindoshlik darajasi), oilani kasallik jamiyati va reyestr bilan bog'lashOchish
    6. 6Irsiy kasalliklarni davolash tamoyillari: ferment o'rnini bosuvchi davo, transplantatsiya va gen terapiyasidavo darajalari (fenotipni boshqarish, substrat cheklash, mahsulotni to'ldirish, toksik metabolitni chiqarish, kofaktor, ferment o'rnini bosuvchi davo, substrat kamaytiruvchi davo, shaperon), gemopoetik o'zak hujayra va a'zo transplantatsiyasi, gen terapiyasi va RNK ga yo'naltirilgan davo (antisens oligonukleotid), ko'p mutaxassisli kuzatuv, palliativ yordam, orfan dori masalalariOchish
    7. 7Prenatal skrining va prenatal tashxisbirinchi va ikkinchi trimestr biokimyoviy skriningi, ensa burmasi va UTT markerlari, hujayrasiz DNK skriningi (imkoniyati va cheklovi), tashuvchilik skriningi, invaziv tashxis (xorion vorsinkalari biopsiyasi, amniotsentez — muddati, xavfi), homila namunasini genetik tekshirish, preimplantatsion genetik tashxis, prenatal topilmadan keyin chaqaloqni kutib olish rejasiOchish
    8. 8Teratogenlar va homila alkogol spektri buzilishiteratogenez tamoyillari (muddat, doza, genotip), dori teratogenlari (valproat, izotretinoin, varfarin, metotreksat, AAF ingibitorlari), onaning kasalliklari (qandli diabet, onaning fenilketonuriyasi, semizlik), infeksiyaning teratogen ta'siri qisqacha, homila alkogol sindromi va spektri (yuz belgilari, o'sish, markaziy nerv tizimi, tashxis mezonlari, profilaktika, olib borish), teratogen ma'lumot manbalariOchish
    9. 9Daun sindromisitogenetik turlari (erkin trisomiya, translokatsiya, mozaitsizm), onaning yoshi va qayta tug'ilish xavfi, chaqaloqdagi belgilar, tashxisni ota-onaga aytish, tizimli zararlanish ro'yxati (yurak, hazm yo'li, qalqonsimon bez, qon, ko'z, eshitish, uyqu apnoesi, bo'yin umurtqasi, autoimmun kasalliklar), yoshga ko'ra sog'liq nazorati jadvali, o'sish grafiklari, rivojlanish va ta'lim, umr davomiyligiOchish
    10. 10Edvards va Patau sindromlari va boshqa autosom aneuploidiyalar18-trisomiya va 13-trisomiya (belgilar, nuqsonlar, prognoz, uzoq yashovchilar), mozaitsizm va qisman trisomiyalar, triploidiya, 8- va 9-trisomiya mozaitsizmi qisqacha, prenatal va tug'ruqdan keyingi qaror, palliativ va faol davo bo'yicha oila bilan muhokamaOchish
    11. 11Terner sindromikariotip turlari (45,X, mozaitsizm, izoxromosoma, Y bo'lagi), yoshga ko'ra murojaat (chaqaloqdagi limfatik shish, past bo'y, kechikkan balog'at), yurak va aorta (ikki tavaqali aorta qopqog'i, koarktatsiya, aorta dissektsiyasi xavfi), buyrak, eshitish, qalqonsimon bez, seliakiya, o'sish gormoni bilan davo, neyrokognitiv xususiyatlar, umrbod kuzatuv jadvaliOchish
    12. 12Klaynfelter sindromi va boshqa jinsiy xromosoma aneuploidiyalari47,XXY (belgilar yoshga ko'ra, kech tashxis, gipogonadizm, o'quv va xulq xususiyatlari, testosteron davosi, fertillik), 48,XXYY va 49,XXXXY, 47,XXX (uch X), 47,XYY, 45,X/46,XY mozaitsizmi qisqacha, prenatal tasodifiy topilmani tushuntirishOchish
    13. 13Mikrodeletsiya va mikroduplikatsiya sindromlari: 22q11.2 deletsiyasi, Vilyams sindromi va boshqalar22q11.2 deletsiyasi sindromi (yurak, tanglay, gipokalsiemiya, immun, ruhiy kasallik xavfi, kuzatuv), Vilyams sindromi (elastin, klapan usti aorta stenozi, giperkalsiemiya, xulq-atvor), 1p36 deletsiyasi, Smit–Magenis, Volf–Xirshxorn (4p−), «mushuk qichqirig'i» (5p−) sindromlari, 16p11.2 va 15q13.3 o'zgarishlari, retsiprok duplikatsiyalar, tashxis (mikromatritsa, FISH)Ochish
    14. 14Imprinting kasalliklari: Prader–Villi, Angelman, Bekvit–Videman va Silver–Rassel sindromlari15q11–q13 mintaqasi va mexanizmlar (ota deletsiyasi, onadan uniparental disomiya, imprinting markazi nuqsoni, UBE3A), Prader–Villi sindromi (go'daklikdagi gipotoniya, giperfagiya, o'sish gormoni, semizlik nazorati, xulq), Angelman sindromi (tutqanoq, nutq yo'qligi, xursand xulq), Bekvit–Videman sindromi (makrosomiya, makroglossiya, gemigipertrofiya, gipoglikemiya, o'sma skriningi), Silver–Rassel sindromi, metillanish testi bilan tashxisOchish
    15. 15Mo'rt X sindromi va takror kengayishi kasalliklariFMR1 geni va CGG takrorlari (normal, oraliq, premutatsiya, to'liq mutatsiya), mo'rt X sindromining klinikasi (aqliy zaiflik, autizm belgilari, yuz, makroorxidizm), qizlarda kechishi, premutatsiya bilan bog'liq holatlar (tremor-ataksiya sindromi, erta tuxumdon yetishmovchiligi), test va kaskad skrining, olib borish, boshqa takror kengayishi kasalliklari bilan aloqa (miotonik distrofiya, Fridreyx ataksiyasi — havola)Ochish
    16. 16RASopatiyalar: Nunan, Kostello va kardiofatsiokutan sindromlariRAS/MAPK signal yo'li, Nunan sindromi (yuz, bo'yin, o'pka arteriyasi stenozi, gipertrofik kardiomiopatiya, past bo'y va o'sish gormoni, qon ivishi buzilishi, limfatik nuqson, kriptorxizm), LEOPARD (ko'p lentigoli Nunan), Kostello va kardiofatsiokutan sindromlari, o'sma xavfi, genetik tashxis, kuzatuv jadvaliOchish
    17. 17Xromatin regulyatsiyasi kasalliklari va o'sish ortiqchaligi sindromlarixromatin va epigenetik boshqaruv qisqacha, Korneliya de Lange, Kabuki, Rubinshteyn–Teybi, Sotos va Uiver sindromlari, PIK3CA bilan bog'liq o'sish ortiqchaligi spektri, o'sish ortiqchaligi bilan kelgan bolaga yondashuv va o'sma xavfiOchish
    18. 18Siliopatiyalar, Sonic Hedgehog yo'li kasalliklari va sindromli kraniosinostozlarbirlamchi kiprikcha va siliopatiyalar (Bardet–Bidl, Juber, Mekkel–Gruber sindromlari, nefronoftiz bilan aloqa), Sonic Hedgehog yo'li (goloprozensefaliya genetikasi, Gorlin sindromi, Pallister–Xoll), FGFR bilan bog'liq kraniosinostozlar (Apert, Kruzon, Pfayffer, Myunke), Seter–Chotsen, genetik tashxis va qayta tug'ilish xavfiOchish
    19. 19Ko'p tug'ma nuqsonlar: ketma-ketlik va assotsiatsiyalarko'p nuqsonli chaqaloqqa yondashuv, VACTERL assotsiatsiyasi, CHARGE sindromi (CHD7), Goldenxar sindromi (okulo-aurikulo-vertebral spektr), amnion tasmalari ketma-ketligi, Potter sindromi, Pyer Roben ketma-ketligining genetik sabablari (Stikler va boshqalar), sirenomeliya, tekshiruv tartibi va oilaga maslahatOchish
    20. 20Irsiy moddalar almashinuvi kasalliklariga yondashuvtasnif (intoksikatsiya turi, energiya yetishmovchiligi turi, murakkab molekula turi), yosh bo'yicha murojaat (chaqaloqda sepsisga o'xshash manzara, kechki va epizodik shakllar, rivojlanish regressi), shubha uyg'otuvchi belgilar (hid, gepatomegaliya, kardiomiopatiya, dismorfizm), birinchi bosqich tekshiruvlar (glyukoza, gaz, anion oralig'i, ammiak, laktat, keton, siydik organik kislotalari, plazma aminokislotalari, atsilkarnitinlar), namunani to'g'ri olish va saqlash, o'lgan bolada namuna olishOchish
    21. 21Kengaytirilgan neonatal skrining va ijobiy natijaga javobskrining tamoyillari (Uilson–Yungner mezonlari), quruq qon dog'i va tandem mass-spektrometriya, skrining qilinadigan kasalliklar guruhlari, soxta ijobiy va soxta manfiy natija sabablari (chala tug'ilish, parenteral oziqlantirish, qon quyish, onaning kasalligi), ijobiy natijada birinchi qo'ng'iroq va harakat varaqasi, tasdiqlovchi tekshiruv, tashuvchilik va onaning tasodifiy kasalligini aniqlash, genom asosidagi skrining istiqboliOchish
    22. 22Metabolik kriz: giperammoniyemiya, og'ir metabolik atsidoz va shoshilinch davometabolik kriz belgilari va qo'zg'atuvchilari (infeksiya, och qolish, operatsiya), birinchi soat algoritmi (oqsilni to'xtatish, yuqori glyukoza va kaloriya, katabolizmni to'xtatish, suyuqlik), giperammoniyemiya darajasiga ko'ra davo (ammiak bog'lovchilar, arginin, karglumin kislotasi, gemodializ ko'rsatmasi), og'ir metabolik atsidoz va gipoglikemiyada yondashuv, karnitin va kofaktor «kokteyli», kasal kun rejasi va shoshilinch xatOchish
    23. 23Fenilketonuriya va giperfenilalaninemiyalarPAH nuqsoni va fenilalanin almashinuvi, tasnif (klassik, yengil, giperfenilalaninemiya), tetragidrobiopterin nuqsonlari (farqlash, neyromediator davosi), skrining va tasdiqlash, davolanmagan holat klinikasi, davo maqsadi va qon fenilalanini chegaralari, sapropterin va pegvaliaza, umrbod kuzatuv, onaning fenilketonuriyasiOchish
    24. 24Tirozinemiyalar va alkaptonuriyatirozin almashinuvi yo'li, 1-tip tirozinemiya (jigar yetishmovchiligi, raxit va tubulopatiya, nevrologik kriz, suktsinilatseton, nitizinon, gepatotsellyular karsinoma xavfi), 2-tip (ko'z va teri) va 3-tip tirozinemiya, chaqaloqning o'tkinchi tirozinemiyasi, alkaptonuriyaOchish
    25. 25Gomotsistinuriya, oltingugurtli aminokislotalar va kobalamin-folat almashinuvi buzilishlarisistationin-β-sintaza yetishmovchiligi (gavhar chiqishi, Marfanga o'xshash tana tuzilishi, tromboz, aqliy zaiflik, piridoksinga javob), remetillanish nuqsonlari (MTHFR, kobalamin C va boshqa kobalamin nuqsonlari), sulfit oksidaza va molibden kofaktori yetishmovchiligi, gipermetioninemiya, sistinuriya va triptofan buzilishlari qisqachaOchish
    26. 26«Chinor sharbati» kasalligi va organik atsiduriyalartarmoqlangan aminokislotalar almashinuvi, «Chinor sharbati» kasalligi (chaqaloq ensefalopatiyasi, leytsin nazorati, krizda davo), propion va metilmalon atsidemiyalar (kriz, kardiomiopatiya, buyrak, kobalaminga javob), izovalerian atsidemiya, 3-metilkrotonil-KoA karboksilaza yetishmovchiligi, biotinidaza va xolokarboksilaza sintetaza yetishmovchiligi, atsilkarnitin profili, uzoq muddatli davo va jigar transplantatsiyasiOchish
    27. 27Glutar atsiduriya 1-tip va boshqa serebral organik atsiduriyalarlizin va triptofan almashinuvi, glutar atsiduriya 1-tip (makrotsefaliya, ensefalopatik kriz va bazal gangliyalar zararlanishi, MRT belgilari, subdural gematoma va zo'ravonlikdan farqlash, lizinni cheklash, karnitin, krizning oldini olish), 2-tip glutar atsiduriya (ko'p atsil-KoA degidrogenaza yetishmovchiligi) qisqacha, Kanavan kasalligi, L-2-gidroksiglutar atsiduriyaOchish
    28. 28Mochevina sikli nuqsonlarimochevina sikli va ferment nuqsonlari (N-atsetilglutamat sintaza, karbamoilfosfat sintetaza, ornitin transkarbamilaza, argininosuktsinat sintetaza va liaza, arginaza), chaqaloq va kechki shakllar, ornitin transkarbamilaza yetishmovchiligida tashuvchi ayollar, tashxis (ammiak, aminokislotalar, orot kislotasi), uzoq muddatli davo (oqsil cheklash, ammiak bog'lovchilar, sitrullin va arginin), jigar transplantatsiyasi, giperornitinemiya va lizinuriyali oqsil intoleransi qisqachaOchish
    29. 29Glitsin, serin va neyromediator almashinuvi buzilishlari, GLUT1 tanqisligi: davolanadigan metabolik epilepsiyalarketonsiz giperglitsinemiya, serin yetishmovchiligi, piridoksinga bog'liq epilepsiya va PNPO yetishmovchiligi, biotinidaza va folat nuqsonlari bilan tutqanoq, neyromediator kasalliklari (aromatik L-aminokislota dekarboksilaza yetishmovchiligi, Segava kasalligi, GABA almashinuvi), GLUT1 tanqisligi sindromi (likvor glyukozasi, ketogen parhez), davolanadigan sabablar ro'yxati va sinama davo tartibiOchish
    30. 30Glikogenozlarglikogen almashinuvi, jigar turlari (Ia, Ib, III, VI, IX — gipoglikemiya, gepatomegaliya, laktat va lipidlar, neytropeniya Ib turida), mushak turlari (V — Mak-Ardl, VII), II tur — Pompe kasalligi bilan aloqasi, tashxis (gen testi, ferment), davo (tez-tez ovqatlanish, xom kraxmal, empagliflozin), asoratlar va kuzatuvOchish
    31. 31Galaktozemiya va fruktoza almashinuvi buzilishlarigalaktoza almashinuvi, klassik galaktozemiya (chaqaloqda sariqlik, jigar, E. coli sepsisi, katarakta), skrining va shoshilinch laktozasiz ovqat, uzoq muddatli asoratlar (nutq, tuxumdon yetishmovchiligi), Duarte varianti, galaktokinaza va epimeraza yetishmovchiligi, irsiy fruktozani o'zlashtira olmaslik, fruktozuriya, fruktoza-1,6-bisfosfataza yetishmovchiligiOchish
    32. 32Piruvat almashinuvi, Krebs sikli va glyukoneogenez nuqsonlari: laktat atsidozi bilan kelgan bolalaktat atsidoziga yondashuv (laktat/piruvat nisbati, birlamchi va ikkilamchi sabablar), piruvat degidrogenaza kompleksi yetishmovchiligi (ketogen parhez, tiamin), piruvat karboksilaza yetishmovchiligi, Krebs sikli nuqsonlari (fumaraza va boshqalar), glyukoneogenez nuqsonlari, pentoza va glikoprotein almashinuvi buzilishlari qisqachaOchish
    33. 33Yog' kislotalari mitoxondrial oksidlanishi va keton tanachalari almashinuvi nuqsonlariyog' kislotalari oksidlanishi va karnitin sikli, o'rta zanjirli atsil-KoA degidrogenaza yetishmovchiligi (gipoketotik gipoglikemiya, to'satdan o'lim), uzun zanjirli nuqsonlar (kardiomiopatiya, rabdomioliz, homiladorlikdagi HELLP), karnitin tashuvchisi yetishmovchiligi, keton tanachalari sintezi (GMG-KoA liaza va sintaza) va ishlatilishi nuqsonlari, skrining va atsilkarnitin profili, davo (och qolishdan saqlash, o'rta zanjirli triglitseridlar, triheptanoin, karnitin)Ochish
    34. 34Mitoxondrial kasalliklar: genetikasi, klinikasi va tashxisioksidlovchi fosforlanish, mitoxondrial va yadro DNK nuqsonlari, geteroplazmiya va chegara ta'siri, ko'p tizimli klinika («bir-biriga aloqasiz» a'zolar), mitoxondrial DNK deplesiyasi sindromlari, tashxis bosqichlari (laktat, aminokislotalar, MRT va spektroskopiya, gen testi, mushak biopsiyasi o'rni), davo (kofaktor «kokteyli» dalili, xavfli dorilar — valproat), onadan irsiylanishda maslahatOchish
    35. 35Lizosomal kasalliklar: sfingolipidozlar, Pompe kasalligi va ferment o'rnini bosuvchi davolizosoma vazifasi va saqlanish kasalliklari tasnifi, Goshe kasalligi (1-, 2-, 3-tip, splenomegaliya, suyak krizlari, ferment o'rnini bosuvchi va substrat kamaytiruvchi davo), Fabri kasalligi (akroparesteziya, angiokeratoma, buyrak va yurak), Niman–Pik kasalligi (A, B, C turlari), Pompe kasalligi (chaqaloq kardiomiopatiyasi, kechki shakli), Volman kasalligi va lizosomal kislotali lipaza yetishmovchiligi, ferment faolligi va gen testi bilan tashxis, gemopoetik o'zak hujayra transplantatsiyasiOchish
    36. 36Mukopolisaxaridozlar va mukolipidozlarglikozaminoglikan almashinuvi, I (Gurler, Gurler–Shey, Shey), II (Xanter), III (Sanfilippo), IV (Morkio), VI (Maroto–Lami) va VII turlar, belgilar (yuz, skelet — ko'p disostoz, yurak qopqoqlari, yuqori nafas yo'li, shox parda xiraligi, gidrotsefaliya), siydikda glikozaminoglikanlar va ferment tahlili, ferment o'rnini bosuvchi davo va gemopoetik o'zak hujayra transplantatsiyasi, anesteziya xavfi, mukolipidoz II va IIIOchish
    37. 37Peroksisoma kasalliklari, xolesterin sintezi nuqsonlari va glikozillanishning tug'ma buzilishlariperoksisoma vazifasi, Zellveger spektri (chaqaloq gipotoniyasi, jigar, buyrak kistalari, juda uzun zanjirli yog' kislotalari), X-birikkan adrenoleykodistrofiya (neonatal skrining, buyrak usti bezi yetishmovchiligi, transplantatsiya oynasi), Refsum kasalligi, rizomel xondrodisplaziya, Smit–Lemli–Opits sindromi va boshqa xolesterin sintezi nuqsonlari, glikozillanishning tug'ma buzilishlari (PMM2 va boshqalar, transferrin izoformalari, ko'p tizimli klinika)Ochish
    38. 38Purin va pirimidin almashinuvi buzilishlari va porfiriyalarpurin almashinuvi, Lesh–Nixan sindromi (o'z-o'ziga shikast, giperurikemiya, allopurinol), adenozin dezaminaza yetishmovchiligi (immun tanqisligi bilan aloqa), pirimidin nuqsonlari (orot atsiduriya, dihidropirimidin degidrogenaza — ftorpirimidin toksikligi), gem sintezi va porfiriyalar tasnifi (o'tkir jigar porfiriyalari — qorin og'rig'i, xavfli dorilar, gemin; eritropoetik protoporfiriya, tug'ma eritropoetik porfiriya), porfirinlar tahliliOchish
  8. 08 · Bolalar kardiologiyasi

    1. 1Yurak embriologiyasi va homila qon aylanishiyurak rivojlanish bosqichlari, homila kommunikatsiyalari, tug'ilgandan keyingi o'tish, segmentar tahlil tamoyiliOchish
    2. 2Kardiologik tekshiruv: anamnez, ko'rik, pulsoksimetriya va rentgenshikoyatlar, ko'rik va auskultatsiya, giperoksik sinama, ko'krak rentgenogrammasi, laboratoriyaOchish
    3. 3Bolalar elektrokardiografiyasiEKG ni o'qish tartibi, yosh xususiyatlari, gipertrofiya va yuklama belgilari, QT, elektrolit o'zgarishlariOchish
    4. 4Exokardiografiya va boshqa vizualizatsiya usullariExoKG, homila ExoKG, KT, MRT, yuklama sinamasi, kateterizatsiya va interventsion davo asoslariOchish
    5. 5Yurak shovqini, ko'krak og'rig'i va sinkopefunksional va organik shovqin, ko'krak og'rig'i sabablari, vazovagal va kardiogen sinkope, qizil bayroqlarOchish
    6. 6Tug'ma yurak nuqsonlari: umumiy masalalarepidemiologiya, genetika va sindromlar, tasnif, gemodinamik guruhlar, pulsoksimetrik skrining, kuzatuvOchish
    7. 7Bo'lmachalararo to'siq nuqsoniturlari, gemodinamika, klinika, tashxis, yopish ko'rsatmalari va usullariOchish
    8. 8Qorinchalararo to'siq nuqsoniturlari, o'z-o'zidan yopilish, Eyzenmenger, davolash muddatiOchish
    9. 9Ochiq arterial yo'ldoimiy ochiq yo'l, tashxis, transkateter va jarrohlik yopishOchish
    10. 10Atrioventrikulyar septal nuqsonto'liq va qisman shakllar, Daun sindromi, o'pka gipertenziyasi, operatsiya muddatiOchish
    11. 11Aorta koarktatsiyasi va ravog'ining uzilishichaqaloqdagi va kattalardagi shakl, oyoqda puls, arterial gipertenziya, davolashOchish
    12. 12O'pka arteriyasi stenoziklapan, klapan osti va periferik stenoz, Nunan sindromi, ballon valvuloplastikaOchish
    13. 13Aorta stenozi va chap qorincha chiqish yo'li nuqsonlariklapan, klapan osti va klapan usti stenoz, ikki tavaqali aorta klapani, Vilyams sindromiOchish
    14. 14Fallo tetradasianatomiya, gipoksik xuruj, tashxis, radikal operatsiya, uzoq kuzatuvOchish
    15. 15Magistral arteriyalar transpozitsiyasid-transpozitsiya, balon atrioseptostomiya, arterial almashtirish operatsiyasi, tuzatilgan transpozitsiyaOchish
    16. 16Umumiy arterial trunkus va o'pka venalarining anomal quyilishianatomiya, 22q11 deletsiyasi, obstruksiyali shakl, shoshilinch operatsiyaOchish
    17. 17Ebshteyn anomaliyasi, o'pka atreziyasi va trikuspidal atreziyauch tavaqali klapan nuqsonlari, qorincha to'sig'i butun o'pka atreziyasi, bir qorinchali yo'lOchish
    18. 18Chap yurak gipoplaziyasi sindromi va Fontan qon aylanishibosqichli operatsiyalar, Fontan fiziologiyasi va asoratlariOchish
    19. 19Yangi tug'ilgan chaqaloqda kritik tug'ma yurak nuqsonisianoz, shok va yurak yetishmovchiligi bilan kelish, prostaglandin E1, transportga tayyorlashOchish
    20. 20Taxiaritmiyalarsupraventrikulyar taxikardiya, bo'lmacha titrashi, qorincha taxikardiyasi, vagal sinamalar, adenozin, kardioversiyaOchish
    21. 21Bradiaritmiyalar, blokadalar va irsiy aritmiya sindromlarisinus tugun disfunksiyasi, AV blokadalar, tug'ma blokada, WPW, uzun QT, Brugada, kardiostimulyatorOchish
    22. 22Miokarditetiologiya, fulminant shakl, MRT, davolash, sportga qaytishOchish
    23. 23Kardiomiopatiyalardilatatsion, gipertrofik, restriktiv, aritmogen, noto'liq zichlashgan miokard, to'satdan o'lim profilaktikasiOchish
    24. 24Perikard kasalliklario'tkir perikardit, tamponada, konstriktiv perikardit, postperikardiotomiya sindromiOchish
    25. 25Infeksion endokarditxavf guruhlari, Dyuk mezonlari, antibiotik davosi, profilaktikaOchish
    26. 26O'tkir revmatik isitma va revmatik yurak kasalligiJons mezonlari, kardit, xoreya, ikkilamchi profilaktikaOchish
    27. 27Kavasaki kasalligitashxis mezonlari, to'liqsiz shakl, koronar anevrizmalar, immunoglobulin va aspirin, kuzatuvOchish
    28. 28Yurak yetishmovchiligisabablar yoshga qarab, sinflar, dori davosi, mexanik qo'llab-quvvatlash va transplantatsiyaOchish
    29. 29O'pka gipertenziyasitasnif, tug'ma nuqsonlardagi shakl, tashxis, maqsadli dorilarOchish
    30. 30Bolalarda arterial gipertenziyao'lchash usuli, persentil jadvallari, birlamchi va ikkilamchi shakl, a'zo zararlanishi, davolashOchish
    31. 31Dislipidemiya va profilaktik kardiologiyaoilaviy giperxolesterinemiya, lipid skriningi, turmush tarzi, statinlarOchish
  9. 09 · Bolalar revmatologiyasi

    1. 1Bo'g'im, biriktiruvchi to'qima va revmatik yallig'lanishbo'g'im, tog'ay, sinoviya va entez tuzilishi, tug'ma va orttirilgan immunitet, autoimmunitet va autoyallig'lanish farqi, sitokinlarOchish
    2. 2Bo'g'imi og'rigan va shishgan bolaga yondashuvanamnez, bo'g'im ko'rigi tartibi, artrit va artralgiya farqi, oqsoqlanayotgan bola, qizil bayroqlar, yo'naltirish mezonlariOchish
    3. 3Revmatologiyada laborator tekshiruvlarECHT va C-reaktiv oqsil, qon manzarasi, antinuklear antitana, revmatoid omil, anti-CCP, ANCA, komplement, HLA-B27, sinovial suyuqlik tahliliOchish
    4. 4Revmatologiyada vizualizatsiya usullarirentgenogramma, bo'g'im ultratovush tekshiruvi, MRT, suyak sintigrafiyasi, kapillyaroskopiya, qaysi usul qachonOchish
    5. 5Yallig'lanishga qarshi va bazis davoNYaQD, glyukokortikoidlar (tizimli, bo'g'im ichiga, puls), metotreksat, sulfasalazin, leflunomid, gidroksixlorokin, siklofosfamid, nazorat tekshiruvlariOchish
    6. 6Biologik va maqsadli davoTNF, interleykin-1, interleykin-6 va T-hujayra blokatorlari, rituksimab, JAK ingibitorlari, davodan oldingi tayyorgarlik, sil skriningi, infeksion xavfOchish
    7. 7Revmatik kasallikli bolani olib borishjismoniy va mehnat reabilitatsiyasi, og'riqni boshqarish, o'sish va balog'at, suyak mustahkamligi va glyukokortikoid osteoporozi, emlash, maktab, kattalar xizmatiga o'tishOchish
    8. 8Yuvenil idiopatik artrit: ta'rif, tasnif va umumiy tamoyillarta'rif va olti hafta qoidasi, ILAR tasnifi va uning cheklovlari, epidemiologiya, faollikni baholash, davo maqsadi, prognozOchish
    9. 9Tizimli yuvenil idiopatik artritisitma egri chizig'i, lo'lirang toshma, serozit, gepatosplenomegaliya, laborator manzara, davo bosqichlari, milliy protokolOchish
    10. 10Poliartikulyar yuvenil idiopatik artritrevmatoid omili musbat va manfiy shakllar, bo'g'im taqsimoti, bo'yin va chakka-pastki jag' bo'g'imi, deformatsiyalar, davoOchish
    11. 11Oligoartikulyar yuvenil idiopatik artritdoimiy va tarqaluvchi shakl, oyoq uzunligi farqi, uveit xavfi, bo'g'im ichiga yuborish, prognozOchish
    12. 12Entezit bilan bog'liq artrit va ichak kasalligi artropatiyasientezit, sakroileit, HLA-B27, o'q skeleti zararlanishi, yallig'lanishli ichak kasalligida bo'g'im sindromiOchish
    13. 13Yuvenil psoriatik artritdaktilit, tirnoq o'zgarishlari, psoriaz bilan bog'liqligi, Vankuver mezonlari, davoOchish
    14. 14Yuvenil idiopatik artritda uveitsurunkali oldingi uveit, xavf guruhlari va skrining muddati, asoratlar, mahalliy va tizimli davoOchish
    15. 15Tizimli qizil yuguruk: klinikasi va tashxisiepidemiologiya, patogenez, teri va bo'g'im belgilari, gematologik va nevrologik zararlanish, antitanalar, tasniflash mezonlariOchish
    16. 16Lyupus nefriti va tizimli qizil yugurukni davolashnefrit sinflari va biopsiya, induksiya va qo'llab-quvvatlovchi davo, gidroksixlorokin, quyoshdan himoya, o'sish va reproduktiv masalalar, prognozOchish
    17. 17Antifosfolipid sindromiantifosfolipid antitanalari, tromboz va akusherlik shakllari, katastrofik shakl, antikoagulyatsiyaOchish
    18. 18Chaqaloq qizil yugurugionaning anti-Ro va anti-La antitanalari, teri toshmasi, tug'ma yurak blokadasi, jigar va gematologik belgilar, kuzatuv va profilaktikaOchish
    19. 19Yuvenil dermatomiozitGottron papulalari, geliotrop toshma, proksimal mushak kuchsizligi, mushak fermentlari, MRT va kapillyaroskopiya, kalsinoz, davoOchish
    20. 20Tizimli sklerodermiyadiffuz va cheklangan shakl, teri zararlanishini baholash, o'pka, qizilo'ngach, buyrak va yurak zararlanishi, kapillyaroskopiya, davoOchish
    21. 21O'choqli sklerodermiyalentasimon va blyashkali shakl, «qilich zarbasi» shakli, Parri–Romberg sindromi, faollik belgilari, davoOchish
    22. 22Aralash biriktiruvchi to'qima kasalligi va Shegren sindromianti-U1-RNP, qoplama sindromlar, differensiallanmagan shakl, quruq sindrom, bolalarda parotit bilan boshlanishiOchish
    23. 23Reyno hodisasi va vazomotor buzilishlarbirlamchi va ikkilamchi shakl, uch fazali rang o'zgarishi, kapillyaroskopiya, sovuqdan himoya, kalsiy kanali blokatorlari, barmoqlardagi yaralarOchish
    24. 24Vaskulitlar: tasnif va umumiy yondashuvtomir kalibri bo'yicha tasnif, umumiy klinik manzara, qachon vaskulitga gumon qilinadi, biopsiya va angiografiya o'rniOchish
    25. 25IgA vaskuliti (Shenleyn–Genox purpurasi)palpatsiyalanuvchi purpura, qorin sindromi va invaginatsiya, bo'g'im belgilari, nefrit va uning kuzatuvi, davoOchish
    26. 26Tugunli poliarteriittizimli va teri shakli, mikroanevrizmalar, mushak va nerv zararlanishi, gepatit B bilan bog'liqligi, davoOchish
    27. 27ANCA bilan bog'liq vaskulitlargranulematoz polianiit, mikroskopik polianiit, eozinofil granulematoz polianiit, yuqori nafas yo'li va o'pka-buyrak sindromi, induksiya va qo'llab-quvvatlashOchish
    28. 28Takayasu arteriiti, markaziy nerv tizimi vaskuliti va boshqa vaskulitlaryirik tomir vaskuliti, pulssiz kasallik, qo'llar orasidagi arterial bosim farqi, markaziy nerv tizimining birlamchi vaskuliti, Kogan sindromi, dori va infeksiyaga bog'liq vaskulitlarOchish
    29. 29Behchet kasalligi va bolalar sarkoidoziog'iz va jinsiy a'zo yarasi, ko'z zararlanishi, paterji sinamasi, erta boshlanuvchi sarkoidoz va Blau sindromi, davoOchish
    30. 30Davriy isitma sindromlari va irsiy autoyallig'lanish kasalliklarioilaviy O'rta yer dengizi isitmasi va amiloidoz, kolxitsin, TNF retseptori bilan bog'liq sindrom, mevalonatkinaza yetishmovchiligi, kriopirin bilan bog'liq sindromlar, PFAPAOchish
    31. 31Makrofag faollashuv sindromiqo'zg'atuvchi omillar, klinik va laborator mezonlar, ferritin va fibrinogen dinamikasi, gemofagotsitoz, shoshilinch davoOchish
    32. 32Surunkali qaytalanuvchi multifokal osteomiyelitautoyallig'lanishli suyak zararlanishi, o'choqlar taqsimoti, butun tana MRT si, infeksion osteomiyelitdan farqi, davoOchish
    33. 33Septik artrit va o'tkir osteomiyelitqo'zg'atuvchilar yoshga qarab, klinik manzara, punksiya va ekma, vizualizatsiya, antibiotik davosi va drenajOchish
    34. 34Reaktiv artritlarpoststreptokokk reaktiv artriti, ichak va siydik-tanosil infeksiyasidan keyingi artrit, bruselloz artriti, Laym artriti, davo va kuzatuvOchish
    35. 35Noyallig'lanishli suyak-mushak og'rig'i va gipermobilliko'sish og'rig'i, yaxshi sifatli gipermobillik, patellofemoral sindrom, ortiqcha yuklama shikastlari, bo'g'imlarda yallig'lanish belgilari bo'lmasligiOchish
    36. 36Surunkali og'riq sindromlariyoyilgan og'riq (fibromialgiya), kompleks regionar og'riq sindromi, uyqu va kayfiyat bilan bog'liqligi, ko'p tarmoqli davoOchish
    37. 37Biriktiruvchi to'qimaning irsiy kasalliklariMarfan sindromi, Elers–Danlos sindromlari, nomukammal osteogenez, skelet displaziyalari, qachon genetikka yuboriladiOchish
    38. 38Bo'g'im va suyak og'rig'ining revmatik bo'lmagan sabablario'tkir leykoz va suyak o'smalari, tunggi og'riq va sitopeniya, tizimli kasalliklarning suyak-mushak belgilari, ortopedik sabablarOchish
  10. 10 · Bolalar pulmonologiyasi

    1. 1Nafas tizimi embriologiyasi va o'pkaning o'sishirivojlanish bosqichlari, surfaktant sintezi, alveolalarning tug'ilgandan keyingi ko'payishi, o'pka o'sishiga ta'sir qiluvchi omillar, tug'ma nuqsonlarning kelib chiqish nuqtasiOchish
    2. 2Nafas fiziologiyasi va bolalik xususiyatlarinafas mexanikasi, yo'l qarshiligi, o'pka hajmlari, ventilyatsiya-perfuziya nisbati, gaz almashinuvi, bolada zaxiraning kamligiOchish
    3. 3Nafas a'zolarini tekshirish: anamnez, ko'rik va auskultatsiyashikoyat va anamnez tuzilmasi, nafas ishi belgilari, perkussiya, auskultatsiya, xirillash turlari, stridor va grunting, ko'krak qafasi deformatsiyalariOchish
    4. 4Pulsoksimetriya, qon gazlari va kislorod terapiyasi asoslarisaturatsiya o'lchash va xatoliklari, oksigemoglobin egri chizig'i, arterial va kapillyar qon gazlari, gipoksemiya turlari, kislorod berish usullari va maqsadli saturatsiyaOchish
    5. 5O'pka funksiyasini tekshirish: spirometriya va pikfloumetriyaspirometriya texnikasi va sifat mezonlari, egri chiziq shakllari, obstruktiv va restriktiv tip, bronxodilatatsion sinama, pikfloumetriya va kundalik, maktabgacha yoshdagi usullarOchish
    6. 6Nafas a'zolarining vizualizatsiya usullariko'krak rentgenogrammasi o'qish tartibi, asosiy sindromlar, o'pka ultratovush tekshiruvi, KT ko'rsatmalari va nur yuki, MRT, rentgenografiya takrorlanishining chegarasiOchish
    7. 7Bronxoskopiya, ter sinamasi va boshqa maxsus tekshiruvlaregiluvchan va qattiq bronxoskopiya ko'rsatmalari, bronxoalveolyar lavaj, ter xloridi sinamasi, nafasdagi azot oksidi, balg'am va induksiyalangan balg'am, qo'zg'atuvchini aniqlash usullariOchish
    8. 8O'tkir va surunkali yo'talyo'tal mexanizmi, o'tkir yo'talning kechishi, surunkali yo'tal ta'rifi va sabab guruhlari, yosh bo'yicha algoritm, xavf belgilari, yo'talga qarshi dorilarning o'rni va zarariOchish
    9. 9Hushtaksimon nafas va bronxoobstruktiv sindromobstruksiya mexanizmi, yosh bo'yicha fenotiplar, takrorlanuvchi obstruksiya, astma bilan differensial, obstruksiyani taqlid qiladigan holatlarOchish
    10. 10Stridor va yuqori nafas yo'li obstruksiyasiinspirator va ekspirator stridor, laringomalyatsiya, traxeomalyatsiya, tug'ma va orttirilgan sabablar, shoshilinch baholashOchish
    11. 11Tez-tez kasallanadigan bola va qaytalanuvchi respirator infeksiyalarme'yordagi infeksiya soni, xavf omillari, qachon immunitet tanqisligi qidiriladi, qaytalanuvchi zotiljam, ortiqcha tekshiruv va ortiqcha davoning zarariOchish
    12. 12O'tkir obstruktiv laringit (krup) va epiglottitkrupning patogenezi va og'irlik shkalasi, deksametazon va adrenalin, epiglottit va bakterial traxeit, nafas yo'lini ta'minlash, farqlash belgilariOchish
    13. 13Uyquda nafas buzilishi va obstruktiv apnoexurrak va apnoe farqi, adenotonzillyar gipertrofiya, polisomnografiya ko'rsatmalari, oqibatlari, adenotonzillektomiya va boshqa davoOchish
    14. 14O'tkir bronxit, qaytalanuvchi va surunkali bronxito'tkir bronxitda antibiotikning o'rni, qaytalanuvchi bronxit ta'rifi va tekshiruv doirasi, surunkali bronxit va uning ortidagi kasalliklar, milliy protokol qarorlariOchish
    15. 15O'tkir bronxiolitqo'zg'atuvchilar, patogenez, og'irlikni baholash, yotqizish mezonlari, kislorod va oziqlantirish, samarasiz davolar ro'yxati, profilaktikaOchish
    16. 16Shifoxonadan tashqari zotiljam: tashxis va og'irlikni baholashyosh bo'yicha qo'zg'atuvchilar, klinik mezonlar, nafas soni chegaralari, rentgenogramma qachon kerak, laboratoriya, og'irlik va yotqizish mezonlariOchish
    17. 17Zotiljam davosi va kuzatuvambulator va statsionar antibiotik tanlash, doza va davomiylik, og'izdan berishga o'tish, javob bermaganda nima qilinadi, kuzatuv rentgenogrammasi, emlash bilan profilaktikaOchish
    18. 18Zotiljam asoratlari: plevral suyuqlik, empiyema va nekrozlovchi shaklparapnevmonik suyuqlik bosqichlari, ultratovush va punksiya, drenaj va fibrinolitik davo, o'pka abssessi, nekrozlovchi zotiljam, pnevmatotseleOchish
    19. 19Maxsus sharoitdagi zotiljamshifoxonada orttirilgan zotiljam, aspiratsion zotiljam va surunkali aspiratsiya, immunitet tanqisligida (pnevmotsist, zamburug'), OIV bilan yashayotgan boladaOchish
    20. 20Bronxial astma: patogenez, fenotiplar va tashxisyallig'lanish va remodellanish, atopiya, fenotiplar, tashxis mezonlari, o'zgaruvchanlikni hujjatlash, allergologik tekshiruv, og'irlikni birinchi baholashOchish
    21. 21Astmani nazorat qilish: bosqichli davo va kuzatuvnazorat darajasini baholash, bosqichlar, inhalyatsion glyukokortikoid va kombinatsiyalar, kuchaytirish va pasaytirish, qo'zg'atuvchini boshqarish, harakat astmasi, yozma rejaOchish
    22. 22Astma xuruji: og'irlikni baholash va shoshilinch davoxuruj og'irligi belgilari, qisqa ta'sirli beta-agonist, tizimli glyukokortikoid, magniy sulfat, kislorod, javob bermaganda, uyga chiqarish va keyingi rejaOchish
    23. 23Inhalyatsion texnika: dozalangan ingalyator, spenser, quruq kukun va nebulayzerqurilma turlari va yoshga moslashi, spenser va niqob, eng ko'p uchraydigan texnika xatolari, og'iz parvarishi, nebulayzerning haqiqiy o'rni, oilani o'qitishOchish
    24. 24Bronx-o'pka displaziyasita'rif va og'irlik darajalari, patogenez, uydagi kislorod, oziqlantirish va o'sish, respirator infeksiyalardan himoya, uzoq muddatli oqibatOchish
    25. 25Mukovistsidoz: skrining, ter sinamasi va tashxisCFTR nuqsoni va organ zarari, neonatal skrining, ter xloridi mezonlari, genetik tasdiqlash, shubha uyg'otadigan klinik manzaralar, chegaraviy natijaOchish
    26. 26Mukovistsidozni olib borishnafas yo'lini tozalash usullari, antibiotik strategiyasi va Pseudomonas eradikatsiyasi, ferment o'rnini bosuvchi davo va nutritiv qo'llab-quvvatlash, yog'da eriydigan vitaminlar, CFTR modulyatorlari, kuzatuv jadvaliOchish
    27. 27Bronxoektaz va birlamchi kiprikchalar disfunksiyasibronxoektaz shakllanishi va sabablari, KT mezonlari, nafas yo'lini tozalash va antibiotik, kiprikchalar disfunksiyasiga shubha belgilari, tashxis usullari, situs inversusOchish
    28. 28O'pka va nafas yo'llarining tug'ma nuqsonlaritug'ma o'pka yo'llari malformatsiyasi, o'pka sekvestratsiyasi, tug'ma lobar emfizema, bronxogen kista, traxeya va halqum anomaliyalari, homiladorlikda topilganda taktikaOchish
    29. 29Nafas yo'llariga begona jismyoshi va turi, to'satdan bo'g'ilish epizodi, klapan mexanizmi, rentgenogrammaning chegarasi, bronxoskopiya, kechikkan holat, oldini olishOchish
    30. 30Bolalarda interstitsial o'pka kasalliklariguruh tushunchasi, tez nafas bilan kelgan chaqaloq, gipersensitiv pnevmonit, tashxis zinapoyasi, biopsiya o'rni, davo va prognozOchish
    31. 31Plevra kasalliklari va pnevmotoraksplevral suyuqlik turlari, transsudat va ekssudat, xilotoraks, spontan va tarang pnevmotoraks, shoshilinch dekompressiya, drenajOchish
    32. 32O'tkir nafas yetishmovchiligi va nafasni qo'llab-quvvatlashyetishmovchilik turlari va belgilari, yuqori oqimli kislorod, noinvaziv ventilyatsiya, intubatsiya ko'rsatmalari, transportga tayyorlash, uydagi ventilyatsiya va traxeostomaOchish
    33. 33Tamaki tutuni, havo ifloslanishi va nafas salomatligini muhofaza qilishpassiv chekish va bug'lantiruvchilar, uy ichidagi yoqilg'i tutuni, tashqi havo ifloslanishi, o'pka o'sishiga ta'siri, oilaviy maslahat, emlash bilan profilaktikaOchish
  11. 11 · Bolalar gastroenterologiyasi

    1. 1Hazm tizimi kasalligi bilan kelgan bolaga yondashuvasosiy shikoyatlar va ularning yoshga bog'liqligi, me'yoriy hazm hodisalari, anamnez va qorin ko'rigining ketma-ketligi, xavf belgilari ro'yxati, funksional va organik kasallikni ajratish tamoyiliOchish
    2. 2Gastroenterologik tekshiruv usullarinajas tahlillari (yashirin qon, kalprotektin, elastaza, uglevod), jigar va pankreas sinamalari, nafas sinamalari, UTT, kontrastli tekshiruv, KT va MR-xolangiografiya, endoskopiya va biopsiya ko'rsatmalari, pH-impedansometriya, manometriyaOchish
    3. 3Og'iz bo'shlig'i va so'lak bezlari: pediatr ko'rigistomatit turlari, aftoz yaralar, kandidoz, gingivit, tilning o'zgarishlari, so'lak bezi yallig'lanishi va toshi, tizimli kasalliklarning og'izdagi belgilariOchish
    4. 4Disfagiya va qizilo'ngachning tug'ma anomaliyalariyutishning uch fazasi, oral va faringeal disfagiya, ovqatdan bo'yin qisilishi, atreziya va traxeoezofageal fistula turlari, halqalar va tarmoqlar, videofluoroskopik yutish tekshiruviOchish
    5. 5Gastroezofageal reflyuks kasalligifiziologik reflyuks bilan chegara, yoshga qarab klinika, ekstraezofageal belgilar, tekshiruv ko'rsatmalari, pozitsion va parhez choralari, proton pompasi inhibitori muddati, jarrohlikka ko'rsatmaOchish
    6. 6Ezofagitlar: eozinofil, infeksion va dorilieozinofil ezofagit mezonlari va davo variantlari (parhez, proton pompasi inhibitori, topik steroid), kandidoz va gerpetik ezofagit, tabletka ezofagiti, qizilo'ngach perforatsiyasiOchish
    7. 7Kimyoviy kuyish va begona jism yutishishqor va kislota kuyishi darajalari, birinchi soatdagi taqiqlar, endoskopiya muddati, strikturaning oldini olish, tanga va batareyka, magnit, o'tkir jism, bezoarOchish
    8. 8Qizilo'ngach motorikasi buzilishlariaxalaziya turlari va Chikago tasnifi, diffuz spazm, ruminatsiya sindromi, sirpanuvchi va paraezofageal churra, manometriya talqini, pnevmodilatatsiya va POEMOchish
    9. 9Miya-ichak o'zaro ta'siri buzilishlari: funksional qorin og'rig'iRim IV mezonlari (funksional dispepsiya, ichakning ta'sirchanlik sindromi, funksional qorin og'rig'i, abdominal migren), visseral gipersezgirlik, «qizil bayroqlar», bola va ota-onaga tushuntirish, psixologik va dori davosiOchish
    10. 10Helicobacter pylori infeksiyasi va gastritlarepidemiologiya va yuqish, o'tkir va surunkali gastrit turlari, tashxis usullari va ularning bolada cheklovi (nafas sinamasi, najas antigeni, biopsiya, ekish), «test qil va davola» taktikasining bolada ishlamasligi, eradikatsiya sxemalari va rezistentlikOchish
    11. 11Oshqozon va o'n ikki barmoq ichak yara kasalligibirlamchi va ikkilamchi yara, stress yarasi, nosteroid yallig'lanishga qarshi dorilar, klinika yoshga qarab, perforatsiya va stenoz, davo va nazoratOchish
    12. 12Pilorostenoz va siklik qusish sindromigipertrofik pilorostenoz (yoshi, qusish xususiyati, alkaloz, UTT mezonlari), siklik qusish sindromi fazalari va profilaktikasi, qusishning boshqa sabablari bilan farqlash, o't aralash qusishning xavf ma'nosiOchish
    13. 13O'tkir qorin og'rig'i: pediatrning qaroriog'riqning joylashuvi va tarqalishi, appendisit (klinik ballar, UTT), invaginatsiya, ichak tutilishi, ichak burilishi, tuxumdon burilishi va ekstraabdominal sabablar, qaysi bemor darhol jarrohga yuboriladiOchish
    14. 14Surunkali diareya: yondashuv va tasnifuch mexanizm (osmotik, sekretor, yallig'lanishli), yoshga qarab sabablar, emizikli bolaning surunkali diareyasi, «toddler diarrhea», tekshiruv algoritmi va tartibiOchish
    15. 15Malabsorbsiya sindromlarihazm va so'rilish bosqichlari, klinik belgilar va o'sishning orqada qolishi, najas tahlillari, tanlangan malabsorbsiya kasalliklari (abetalipoproteinemiya, akrodermatit enteropatika, tug'ma diareyalar), ichak biopsiyasining o'rniOchish
    16. 16Seliakiyagenetik asos va HLA, klinik va klinik bo'lmagan shakllari, serologiya ketma-ketligi va IgA tanqisligi tuzog'i, biopsiya va Marsh tasnifi, biopsiyasiz tashxis mezonlari, glyutensiz parhez nazorati, xavf guruhlari skriningiOchish
    17. 17Uglevod malabsorbsiyasi: laktaza yetishmovchiligi va boshqalarlaktazaning yoshga bog'liq kamayishi, birlamchi va ikkilamchi shakl, saxaroza-izomaltaza yetishmovchiligi, fruktoza so'rilishining buzilishi, najasda pH va uglevod, vodorodli nafas sinamasi, genetik tekshiruvOchish
    18. 18Ichak mikrobiotasi, bakteriyalar ko'payishi va probiotiklarmikrobiotaning shakllanishi va unga ta'sir qiluvchi omillar, ingichka ichakda bakteriyalarning ortiqcha ko'payishi (tashxis va davo), antibiotikdan keyingi diareya, probiotik va prebiotiklarning dalil darajasi, najas mikrobiotasini ko'chirishOchish
    19. 19Oqsil yo'qotuvchi enteropatiya va eozinofil gastroenteritmexanizmlar va sabablar, najasda α1-antitripsin, shish va gipoalbuminemiya, ichak limfangiektaziyasi, eozinofil gastroenterit shakllari va davosiOchish
    20. 20Ichakning yallig'lanish kasalliklari: umumiy asos va Kron kasalligiepidemiologiya va genetika, juda erta boshlangan shakl va immun tanqislik bilan aloqa, joylashuv (Parij tasnifi), klinika va ichakdan tashqari belgilar, endoskopiya va gistologiya, kalprotektin, faollik indeksi, bosqichma-bosqich davo, biologik dorilar, o'sish va suyak sog'lig'iOchish
    21. 21Yarali kolit va ajratib bo'lmaydigan kolittarqalish darajasi, og'ir o'tkir kolit va uni boshqarish, tasnif va faollik baholash, mesalazin va steroid, immunosupressiv va biologik davo, kolektomiya ko'rsatmasi, rak kuzatuviOchish
    22. 22Surunkali qabziyat, enkoprez va Hirschsprung kasalligifunksional qabziyat mezonlari va ushlab turish xulqi, xavf belgilari, disimpaksiya va qo'llab-turuvchi davo, enkoprez, Hirschsprung kasalligi (klinika, rektal biopsiya, kontrastli tekshiruv), enterokolit xavfi, anorektal malformatsiyalarOchish
    23. 23Ichak yetishmovchiligi va qisqa ichak sindromisabablar, moslashuv fazalari, parenteral ovqatlanishga bog'liq jigar kasalligi, markaziy kateter asoratlari, ichak uzaytirish amallari, ichak transplantatsiyasi ko'rsatmasiOchish
    24. 24Oshqozon-ichak qon ketishiyuqori va pastki qon ketish chegarasi, yoshga qarab sabablar jadvali, birinchi soat (hajm, qon mahsulotlari, proton pompasi inhibitori, vazoaktiv dori), endoskopik gemostaz, varikoz qon ketishi, Mekkel divertikuli va tugun ssintigrafiyasiOchish
    25. 25Hazm yo'li o'smalari va polipoz sindromlariyakka yuvenil polip, oilaviy adenomatoz polipoz, Peyts-Jegers sindromi, Linch sindromi, ichak limfomasi, karsinoid, kuzatuv muddatlariOchish
    26. 26Jigar kasalligi belgilari va jigar sinamalarini talqin qilishsitoliz va xolestaz belgilari, bilirubin fraksiyalari, sintetik funksiya (albumin, protrombin), ammiak, jigarning kattalashuvi va qattiqligi, xavf belgilari, tekshiruvning bosqichma-bosqich tartibiOchish
    27. 27Emizikli bolada xolestaz va o't yo'llari atreziyasikonjugirlangan giperbilirubinemiyaning ikki haftalik qoidasi, sabablar ro'yxati, o't yo'llari atreziyasi (najas rangi, UTT, biopsiya, intraoperatsion xolangiografiya), Kasai amalining muddati, Alagille sindromi, progressiv oilaviy intragepatik xolestaz, safro kislotalari sintezining buzilishi, yog'da eriydigan vitaminlarOchish
    28. 28Jigarning irsiy va metabolik kasalliklariVilson kasalligi (nevrologik va jigar shakli, Keyzer-Fleysher halqasi, mis almashinuvi, xelatsiya), α1-antitripsin yetishmovchiligi, glikogen saqlanish kasalliklari, galaktozemiya va fruktoza intoleransi, tirozinemiya, mitoxondrial gepatopatiyalarOchish
    29. 29Autoimmun gepatit va sklerozlovchi xolangit1- va 2-tip autoimmun gepatit, autoantitanalar, gistologiya, immunosupressiv davo va bekor qilish, birlamchi sklerozlovchi xolangit va ichakning yallig'lanish kasalligi bilan aloqasi, chatishma sindromiOchish
    30. 30Dori va toksin sabab jigar shikastiasetaminofen zaharlanishi va Rumak-Metyu nomogrammasi, N-atsetilsistein, antikonvulsant va antituberkulyoz dorilar, giyohvand va o'simlik vositalari, Reye sindromi, zamburug' zaharlanishiOchish
    31. 31Metabolik disfunksiyaga bog'liq steatoz jigar kasalligisemizlik bilan aloqasi va tarqalishi, patogenez, steatogepatit, skrining va tashxis (transaminaza, elastografiya, boshqa sabablarni chiqarish), biopsiya ko'rsatmasi, turmush tarzi va dori davosi, prognozOchish
    32. 32O'tkir jigar yetishmovchiligimezon va yoshga qarab sabablar, ensefalopatiya bosqichlari, miya shishi, koagulopatiya, gipoglikemiya va infeksiya, K-tayanchli davo, transplantatsiya mezonlari (King's College), transport qoidalariOchish
    33. 33Surunkali jigar kasalligi, sirroz va portal gipertenziyafibroz va sirroz bosqichlari, portal gipertenziya sabablari (jigar oldi, ichi, keyingi), varikoz venalar skriningi va profilaktikasi, assit va gepatorenal sindrom, gepatopulmonal sindrom, gipersplenizm, ovqatlanish va o'sish, jigar transplantatsiyasi ko'rsatmasi va keyingi kuzatuvOchish
    34. 34O't pufagi va o't yo'llari kasalliklaribolalarda o't toshi xavf omillari (gemoliz, semizlik, parenteral ovqatlanish, seftriakson), xolesistit va xolangit, o't pufagining gidropsi, xoledox kistasi, o't yo'llarining kistoz kasalliklari, o't dimlanishi sindromiOchish
    35. 35O'tkir va surunkali pankreatitbolalarda sabablar (jarohat, dori, o't toshi, anatomik variant, genetik), o'tkir pankreatit mezonlari va og'irlik baholash, birinchi kundagi suyuqlik va oziqlantirish taktikasi, asoratlar va suyuqlik to'planishi, qaytalanuvchi va surunkali pankreatit, genetik tekshiruvOchish
    36. 36Ekzokrin pankreas yetishmovchiligisabablar (kistoz fibroz, Shvaxman-Daymond sindromi, surunkali pankreatit), najasda elastaza va boshqa sinamalar, ferment almashtirish davosi va doza hisobi, yog'da eriydigan vitaminlar, o'sish nazoratiOchish
    37. 37Qorin parda kasalliklari: assit va peritonitassit sabablari va punksiya tahlili, birlamchi (spontan bakterial) va ikkilamchi peritonit, peritoneal dializ bilan bog'liq peritonit, churralar va peritoneal anomaliyalar, qorin ichi bosimining ortishiOchish
    38. 38Tizimli kasalliklarda hazm tizimi va onkologik davo oqibatlariyurak yetishmovchiligida jigar, sepsisda ichak, o'roqsimon hujayrali anemiyada o't toshi, revmatologik kasalliklarda ichak, kimyoterapiyadan keyingi mukozit va neytropenik tif, transplantatdan keyingi «ko'chirma xo'jayinga qarshi» kasalligi, surunkali kasallikda ovqatlanishOchish
  12. 12 · Bolalar nefrologiyasi

    1. 1Buyrak kasalligi gumon qilingan bolaga yondashuvasosiy nefrologik sindromlar (siydik sindromi, nefritik va nefrotik sindrom, gipertenziya, kanalcha sindromi, buyrak yetishmovchiligi), anamnez (oilaviy holatlar, antenatal UTT, o'sish, dorilar), ko'rik (shish, arterial bosim, o'sish egri chizig'i), xavf belgilari, birlamchi tekshiruv minimumi, nefrologga yuborish mezonlariOchish
    2. 2Buyrak funksiyasini baholash: siydik tahlili, KFT va kanalcha sinamalaritest-poloska va siydik cho'kmasi mikroskopiyasi, oqsil/kreatinin va albumin/kreatinin nisbati, kreatinin va sistatin C, KFT ni Shvarts formulasi bilan hisoblash va uning cheklovi, natriyning fraksion ekskretsiyasi, fosfat reabsorbsiyasi, siydik osmolyalligi va konsentratsiya sinamasi, yoshga qarab me'yoriy qiymatlarOchish
    3. 3Buyrak kasalligida tasvirlash va buyrak biopsiyasiklinik savolga qarab tasvirlash usulini tanlash (UTT, miksion sistouretrografiya, DMSA va MAG3 sintigrafiya, MR-urografiya, KT), kontrast nefropatiyasi xavfi, perkutan biopsiya ko'rsatmalari, qarshi ko'rsatmalari va asoratlari, yorug'lik mikroskopiyasi, immunofluoressent mikroskopiya va elektron mikroskopiya xulosasini o'qishOchish
    4. 4Antenatal gidronefroz va buyrak hamda siydik yo'llarining tug'ma anomaliyalaribuyrak rivojlanishi va nuqsonlar kelib chiqishi, prenatal UTT da jom kengayishi tasnifi, tug'ilgandan keyingi tekshiruv muddatlari va profilaktik antibiotik masalasi, agenez, gipoplaziya va displaziya, multikistoz displaziyali buyrak, yagona buyrak, buyrak distopiyasi va taqasimon buyrak, uzoq muddatli nefrologik kuzatuvOchish
    5. 5Gematuriya: yondashuvhaqiqiy gematuriyani soxta qizil siydikdan ajratish, koptokcha va koptokchadan tashqari gematuriya belgilari (dismorf eritrotsitlar, eritrotsitar silindrlar), mikro va makrogematuriya, yoshga qarab sabablar, yupqa bazal membrana, giperkalsiuriya, chap buyrak venasining qisilish sindromi, bosqichma-bosqich tekshiruv va kuzatuvOchish
    6. 6Proteinuriya: yondashuvo'tkinchi, ortostatik va doimiy proteinuriya, koptokcha va kanalcha proteinuriyasi, ertalabki siydikda oqsil/kreatinin nisbati, nefrotik darajadagi proteinuriya, tekshiruv algoritmi, biopsiyaga ko'rsatma, renin-angiotenzin tizimi blokadasining o'rniOchish
    7. 7Glomerulonefritlar: immun mexanizmlar, tasnif va diagnostik taktikaimmun kompleksli, anti-GBM va pauci-immun shikastlanish, komplementning roli, nefritik sindrom klinikasi, morfologik tasnif (proliferativ, membranoz, yarimoysimon), serologik tekshiruv ketma-ketligi (C3, C4, ASLO, antinuklear antitana, ANCA, anti-GBM), milliy protokol bo'yicha diagnostik taktikaOchish
    8. 8O'tkir postinfeksion glomerulonefritpoststreptokokk glomerulonefrit epidemiologiyasi va yashirin davri, klinika (shish, gipertenziya, makrogematuriya), C3 pasayishi va tiklanish muddati, gipertenziya va suyuqlik ortiqchaligini davolash, biopsiyaga ko'rsatma, stafilokokk va boshqa infeksiyalardan keyingi glomerulonefrit, prognozOchish
    9. 9IgA nefropatiya va IgA vaskuliti nefritiqaytalanuvchi makrogematuriya, Oksford (MEST-C) tasnifi, xavf omillari, renin-angiotenzin blokadasi va immunosupressiv davo ko'rsatmalari, IgA vaskulitida nefrit skriningi muddatlari va biopsiya mezonlari, nefrit davosi, prognozOchish
    10. 10Tez progressiyalanuvchi glomerulonefrit: ANCA va anti-GBM kasalligiyarimoysimon glomerulonefrit ta'rifi va uch immun turi, ANCA bilan bog'liq glomerulonefrit, anti-GBM (Gudpascher) kasalligi, o'pka-buyrak sindromi, shoshilinch biopsiya, puls-steroid, siklofosfamid yoki rituksimab, plazmaferez, prognozOchish
    11. 11Membranoproliferativ glomerulonefrit, C3 glomerulopatiya va membranoz nefropatiyaimmun kompleksli va komplementga bog'liq membranoproliferativ glomerulonefrit, C3 glomerulopatiya (zich depozitlar kasalligi, C3 glomerulonefriti), komplement tekshiruvi, membranoz nefropatiya va PLA2R antitanasi, ikkilamchi sabablar (gepatit B, lyupus, dorilar), davo va prognozOchish
    12. 12Alport sindromi va koptokcha bazal membranasining irsiy kasalliklariIV tip kollagen genetikasi (X-birikkan va autosom shakllar), eshitish va ko'z belgilari, yupqa bazal membrana kasalligi, genetik tashxis va biopsiya, renin-angiotenzin blokadasini erta boshlash, oila a'zolarini tekshirish, transplantatsiyadan keyingi anti-GBM nefritiOchish
    13. 13Infeksiyalar va tizimli kasalliklarda buyrakvirusli gepatitlar, OIV, sil va tropik infeksiyalar bilan bog'liq nefropatiyalar, o'roqsimon hujayrali nefropatiya, qandli diabet va metabolik sindromda buyrak (albuminuriya skriningi), amiloidoz, buyrak shikastlanishini skrining qilish muddatlariOchish
    14. 14Nefrotik sindrom: tashxis, birinchi epizod va asoratlarta'rif va yoshga qarab tasnif, minimal o'zgarishli kasallik va fokal segmentar glomeruloskleroz, shish mexanizmi, birinchi epizodda prednizolon sxemasi, shish va gipovolemiyani boshqarish (albumin, diuretiklar), asoratlar (peritonit va boshqa infeksiyalar, tromboz, giperlipidemiya), emlash, biopsiyaga ko'rsatmalarOchish
    15. 15Steroidga sezgir nefrotik sindrom: qaytalanish va steroidga qaramlikremissiya va qaytalanish ta'riflari, tez-tez qaytalanuvchi va steroidga qaram shakl, qaytalanishni davolash, steroidni tejovchi dorilar (levamizol, siklofosfamid, kalsinevrin ingibitorlari, mikofenolat, rituksimab), nojo'ya ta'sirlar nazorati, o'sish, oilaga tushuntirish, uzoq prognozOchish
    16. 16Steroidga rezistent va tug'ma nefrotik sindromsteroidga rezistentlik ta'rifi, genetik tekshiruv (podotsit genlari), biopsiya, kalsinevrin ingibitorlari va renin-angiotenzin blokadasi, tug'ma va chaqaloq nefrotik sindromi (fin turi), albumin infuziyalari va nefrektomiya masalasi, buyrak yetishmovchiligiga o'tish, transplantatsiyadan keyin qaytalanishOchish
    17. 17Gemolitik-uremik sindrom va trombotik mikroangiopatiyalaruchlik (mikroangiopatik gemolitik kamqonlik, trombotsitopeniya, o'tkir buyrak shikastlanishi), Shiga toksin ishlab chiqaruvchi E. coli bilan bog'liq va pnevmokokk bilan bog'liq shakllar, atipik (komplementga bog'liq) shakl va ekulizumab, trombotik trombotsitopenik purpura va ADAMTS13, suyuqlik va dializ taktikasi, antibiotik va diareyaga qarshi dorilar xavfi, uzoq kuzatuvOchish
    18. 18Tubulopatiyalarga yondashuv: Fankoni sindromi va sistinozkanalcha funksiyasi bo'limlar bo'yicha, tubulopatiyaga shubha belgilari (poliuriya, o'sishdan qolish, raxit, atsidoz), proksimal kanalcha disfunksiyasini tekshirish, Fankoni sindromining irsiy va orttirilgan sabablari, sistinoz (sisteamin bilan davolash, ko'z va endokrin belgilar)Ochish
    19. 19Buyrak kanalcha atsidozianion oraliq va siydik anion oralig'i, proksimal (2-tip), distal (1-tip) va giperkaliyemik (4-tip) shakllar, nefrokalsinoz va eshitish pasayishi bilan birga keladigan shakllar, ishqor bilan davolash va doza hisobi, o'sishni kuzatishOchish
    20. 20Barter, Gitelman va natriy-kaliy tashilishining boshqa irsiy buzilishlarigipokaliyemik metabolik alkaloz bilan kelgan bolaga yondashuv, antenatal va klassik Barter sindromi, Gitelman sindromi va gipomagniyemiya, Liddl sindromi, psevdogipoaldosteronizm turlari, davo va kuzatuvOchish
    21. 21Giperkalsiuriya, nefrokalsinoz va kalsiy, magniy, fosfat tashilishi buzilishlariidiopatik giperkalsiuriya, Dent kasalligi, gipomagniyemiya bilan oilaviy giperkalsiuriya, chala tug'ilganlar nefrokalsinozi, fosfatning buyrak orqali yo'qotilishi, tekshiruv (kalsiy/kreatinin nisbati, sutkalik siydik), davoOchish
    22. 22Tubulointerstitsial nefrito'tkir tubulointerstitsial nefrit sabablari (dorilar, infeksiyalar, tizimli kasalliklar), uveit bilan kechuvchi shakl (tubulointerstitsial nefrit va uveit sindromi), klinika va laborator belgilar, biopsiya, sababchi dorini to'xtatish va steroid, surunkali shakl, papillyar nekrozOchish
    23. 23Nefrotoksik dorilar va buyrak yetishmovchiligida dori dozalashnefrotoksiklik mexanizmlari, aminoglikozidlar, vankomitsin, nosteroid yallig'lanishga qarshi dorilar, kalsinevrin ingibitorlari, kontrast modda, kimyoterapiya, o'simlik vositalari va atrof-muhit toksinlari, KFT ga qarab dozani kamaytirish, dializda doza, dori darajasini kuzatishOchish
    24. 24Buyrakning kistoz kasalliklari: polikistoz va tuberoz sklerozautosom-retsessiv polikistoz (chaqaloqda katta buyraklar, jigar fibrozi), autosom-dominant polikistoz bolalikda (skrining masalasi, gipertenziya), tuberoz sklerozda angiomiolipoma va kistalar, oddiy kistalar, multikistoz displaziyadan farqi, kuzatuvOchish
    25. 25Nefronoftiz, siliopatiyalar va autosom-dominant tubulointerstitsial kasalliksiliyaning buyrakdagi roli, nefronoftiz (poliuriya, kamqonlik, o'sishdan qolish), buyrakdan tashqari belgilar (to'r parda, jigar, skelet, miya), autosom-dominant tubulointerstitsial kasallik turlari va podagra, genetik tashxis, buyrak yetishmovchiligiga o'tishOchish
    26. 26Irsiy metabolik kasalliklarda buyrakbirlamchi giperoksaluriya (nefrokalsinoz, tosh, tizimli oksaloz, davo), Fabri kasalligi, mitoxondrial kasalliklar, metilmalon atsidemiya, glikogenozlar, buyrakni kuzatish va ferment almashtirish davosiOchish
    27. 27Siydik yo'llari infeksiyasi: tashxis va davoyoshga qarab klinika (isitmali emizikli bola, katta yoshdagi sistit), siydik yig'ish usullari va ishonchliligi, test-poloska, mikroskopiya va ekish mezonlari, sistit va piyelonefritni ajratish, empirik antibiotik tanlash va og'iz orqali davo, kasalxonaga yotqizish ko'rsatmalari, birinchi epizoddan keyingi tasvirlash, asimptomatik bakteriuriyaOchish
    28. 28Qaytalanuvchi siydik yo'llari infeksiyasi, qovuq-siydik nayi reflyuksi va reflyuks nefropatiyaqaytalanish xavf omillari, reflyuks darajalari va o'z-o'zidan yo'qolishi, profilaktik antibiotik ko'rsatmalari, buyrak chandig'i va reflyuks nefropatiya, surunkali piyelonefrit tushunchasi (rus maktabi va xalqaro yondashuv), siydik pufagi va ichak disfunksiyasining roli, milliy protokol, jarrohga yuborishOchish
    29. 29Obstruktiv uropatiya va siydik pufagi disfunksiyasining buyrakka ta'siripiyeloureteral segment obstruksiyasi va megaureterni kuzatish, orqa uretra klapanlari va ulardan keyingi buyrak shikastlanishi, qorin mushaklari aplaziyasi (prune belly) sindromi, neyrogen siydik pufagida buyrakni himoya qilish (kateterizatsiya, pufak ichi bosimi), obstruksiyadan keyingi poliuriya, uzoq muddatli nefrologik kuzatuvOchish
    30. 30Enurez va kunduzgi siydik chiqarish buzilishlarifaqat tungi (monosimptomatik) enurez va kunduzgi belgilar bilan kechuvchi enurez, tungi poliuriya va siydik pufagi hajmi, qabziyat bilan aloqa, tekshiruv minimumi, namlikka javob beruvchi signal moslamasi va desmopressin bilan davolash, kunduzgi siydik tuta olmaslik shakllari (siydik pufagining haddan tashqari faolligi, siydikni kechiktirish, disfunksional siydik chiqarish), uroterapiya (siydik chiqarish odatini o'rgatish)Ochish
    31. 31Siydik-tosh kasalligi va dismetabolik nefropatiyalarbolalarda tosh turlari va metabolik sabablar (giperkalsiuriya, gipositraturiya, giperoksaluriya, sistinuriya, siydik kislotasi, infeksion toshlar), kristalluriya va «dismetabolik nefropatiya» tushunchasi, buyrak sanchig'i, metabolik tekshiruv (sutkalik siydik), suyuqlik, parhez va dori bilan profilaktikaOchish
    32. 32Buyrak gipertenziyasi va renovaskulyar gipertenziyabuyrak parenximasi kasalliklarida gipertenziya mexanizmi, renovaskulyar gipertenziya sabablari (fibromuskulyar displaziya, neyrofibromatoz, o'rta aorta sindromi), ambulator bosim monitoringi, tekshiruv ketma-ketligi, surunkali buyrak kasalligida maqsadli bosim, dori tanlash (renin-angiotenzin blokadasi, kalsiy kanali blokatorlari, diuretiklar), angioplastikaOchish
    33. 33O'tkir buyrak yetishmovchiligi: sabablar, mezonlar va oldini olishKDIGO va pRIFLE mezonlari, prerenal, renal va postrenal sabablar, o'tkir kanalcha nekrozi, yangi biomarkerlar, suyuqlik ortiqchaligi foizi, nefrotoksik dorilar ta'sirini kamaytirish, milliy protokol bo'yicha tashxis, uzoq oqibat va surunkali buyrak kasalligi xavfiOchish
    34. 34O'tkir buyrak yetishmovchiligini davolash va buyrak o'rnini bosuvchi davosuyuqlik muvozanati va diuretik sinamasi, giperkaliyemiya, atsidoz va giponatriyemiyani tuzatish, oziqlantirish va dori dozasi, dializga ko'rsatmalar, peritoneal dializ, uzluksiz buyrak o'rnini bosuvchi davo va intermittent gemodializ tanlovi, antikoagulyatsiya, o'sma lizisi sindromiOchish
    35. 35Chaqaloq nefrologiyasichaqaloqda KFT va kanalcha funksiyasining yetilishi, chaqaloq va chala tug'ilgan bolada o'tkir buyrak shikastlanishi (asfiksiya, sepsis, nefrotoksinlar), buyrak venasi trombozi va kortikal nekroz, chaqaloqda siydik yo'llari infeksiyasi xususiyatlari, chaqaloq dializi, chala tug'ilishning uzoq muddatli buyrak oqibatlariOchish
    36. 36Surunkali buyrak kasalligi: tasnif, sabablar va nefroproteksiyaKDIGO bosqichlari (KFT va albuminuriya bo'yicha), bolalarda sabablar (tug'ma anomaliyalar ustunligi), progressiya omillari, bosim nazorati va proteinuriyani kamaytirish, atsidozni tuzatish, buyrak o'rnini bosuvchi davoga tayyorlash muddati, o'smirlikdan kattalar xizmatiga o'tish, psixologik va ijtimoiy jihatOchish
    37. 37Surunkali buyrak kasalligi asoratlari: kamqonlik, mineral-suyak buzilishi, o'sish va ovqatlanisheritropoezni rag'batlantiruvchi dorilar va temir, mineral-suyak buzilishi (fosfat, paratgormon, D vitamini, fosfat bog'lovchilar), o'sish gormoni ko'rsatmasi, oqsil va energiya ehtiyoji, suyuqlik va tuz, yurak-qon tomir xavfi, neyrokognitiv rivojlanishOchish
    38. 38Dializ: peritoneal dializ va gemodializbuyrak o'rnini bosuvchi davoni boshlash mezonlari va usul tanlash, peritoneal dializ (kateter, rejim, peritonit va boshqa asoratlar), gemodializ (tomir yo'li, rejim, adekvatlik), hajm holatini baholash, emizikli bola dializi, oilaga tushadigan yukOchish
    39. 39Buyrak transplantatsiyasi va uzoq muddatli kuzatuvresipient va donorni tayyorlash, emlash, immunosupressiv davo (induksiya, kalsinevrin ingibitorlari, mikofenolat, steroidlar), rad etish reaksiyasi, infeksion asoratlar (sitomegalovirus, Epshteyn–Barr virusi, BK-virus), asosiy kasallikning qaytalanishi, dori qabul qilishga rioya va o'smir, uzoq natijalarOchish
  13. 13 · Bolalar urologiyasi

    1. 1Siydik-tanosil a'zolari embriologiyasi va urologik ko'rikbuyrak, siydik nayi, siydik pufagi, uretra va tashqi jinsiy a'zolarning rivojlanishi va nuqsonlar kelib chiqishi urolog nigohida, moyakning tushish bosqichlari, urologik anamnez (siydik chiqarish odati, oqim, kunduzgi va tungi belgilar), tashqi jinsiy a'zolar, yorg'oq va chov sohasini ko'rish tartibi, siydik chiqarish teshigining joylashuvi, urologga yo'naltirish belgilariOchish
    2. 2Urologik tekshiruvlar: uroflowmetriya, urodinamik tekshiruv, diuretik renografiya va endoskopiyasiydik chiqarish kundaligi, qoldiq siydik, uroflowmetriya egri chiziqlari, sistometriya va bosim-oqim tekshiruvi, videourodinamika, diuretik renografiyani obstruksiya nuqtai nazaridan talqin qilish (chiqarilish egri chizig'i, buyrakning ulushli funksiyasi), sistouretroskopiya va retrograd piyelografiya ko'rsatmalari, tekshiruvga tayyorlashOchish
    3. 3Buyrakning soni, joylashuvi va shakli anomaliyalari: urologik ahamiyatibuyrak agenezi va gipoplaziyasi, buyrak ektopiyasi va chanoq buyragi, kesishgan ektopiya, taqasimon buyrak va qo'shilish anomaliyalari, aberrant tomir, multikistoz displastik buyrakni kuzatish va olib tashlash ko'rsatmalari, anomal buyrakda tosh, travma va infeksiya xavfi, hamroh nuqsonlarOchish
    4. 4Piyeloureteral segment obstruksiyasi: tashxis va piyeloplastikasabablari (ichki stenoz, aberrant tomir, siydik nayining yuqori qo'shilishi), yoshga qarab klinik ko'rinishi (prenatal topilma, qorindagi hosila, og'riq xurujlari, gematuriya, infeksiya), UTT, diuretik renografiya va MR-urografiya bo'yicha qaror, kuzatish va operatsiya mezonlari, ochiq va laparoskopik piyeloplastika, stent va nefrostoma, operatsiyadan keyingi kuzatuvOchish
    5. 5Megaureter: obstruktiv, reflyuksli va obstruktiv bo'lmagan shakllarbirlamchi va ikkilamchi megaureter tasnifi, tabiiy kechishi va o'z-o'zidan yo'qolishi, kuzatishda profilaktik antibiotik, operatsiya ko'rsatmalari, siydik nayini toraytirib qayta ko'chirib tikish, endoskopik ballon dilatatsiya, vaqtinchalik ureterostomiyaOchish
    6. 6Siydik nayi ikkilanishi, ureterotsele va ektopik siydik nayito'liq va to'liqsiz ikkilanish, Vaygert–Meyer qonuni, yuqori qutb obstruksiyasi va pastki qutb reflyuksi, ureterotsele turlari (pufak ichidagi, ektopik), qizlarda doimiy tomchilab siydik oqishi va ektopik siydik nayi, o'g'il bolalarda epididimit bilan kelishi, endoskopik kesish, geminefrektomiya va ureteroureterostomiya tanloviOchish
    7. 7Qovuq-siydik nayi reflyuksining jarrohlik va endoskopik davosioperatsiya ko'rsatmalari (yuqori darajali reflyuks, profilaktikaga qaramay isitmali infeksiya, yangi chandiq), endoskopik subureteral in'ektsiya (moddalar, samaradorlik, asoratlar), ochiq va laparoskopik usulda siydik nayini qayta ko'chirib tikish, siydik pufagi–ichak disfunksiyasini oldin davolash, operatsiyadan keyingi kuzatuv, milliy protokol algoritmiOchish
    8. 8Siydik yo'llari infeksiyasining urologik jihatlari: obstruktiv piyelonefrit, piyonefroz va buyrak absessiobstruksiya va staz bilan kechgan infeksiya, obstruktiv piyelonefritda shoshilinch drenaj (nefrostoma, stent), piyonefroz, buyrak va buyrak atrofi absessi, ksantogranulematoz piyelonefrit, urologik nuqsonni izlash ko'rsatmalari, sunnat va infeksiya xavfi, kateter bilan bog'liq infeksiyaOchish
    9. 9Siydik-tosh kasalligi: urologik va endourologik davobolalarda buyrak sanchig'i yoshga qarab, tosh tashxisida UTT va kam dozali KT, toshning o'z-o'zidan tushish ehtimoli va kutish taktikasi, dori bilan haydash davosi, tashqi zarb to'lqinli litotripsiya, ureteroskopiya, perkutan nefrolitotomiya, ochiq jarrohlik, infeksion tosh va obstruksiyada shoshilinch drenaj, takrorlanishni kuzatishOchish
    10. 10Orqa uretra klapanlariembriologiya va tasnif, prenatal belgilar (megatsistis, kam suvlilik), chaqaloqdagi klinika, miksion sistouretrografiyada tashxis, kateter bilan birlamchi drenaj, endoskopik klapan kesish, vezikostomiya va yuqori derivatsiya, «klapanli siydik pufagi» sindromi, siydik pufagini uzoq muddat boshqarish, o'smirlikkacha kuzatuvOchish
    11. 11Uretraning boshqa anomaliyalari va orttirilgan kasalliklarioldingi uretra klapanlari va divertikuli, uretra ikkilanishi, megalouretra, meatal stenoz, uretra strikturasi, Kuper bezi yo'li kistasi, qizlarda uretra prolapsi va parauretral kista, uretradan qon ketishiOchish
    12. 12Siydik pufagi ekstrofiyasi va epispadiyaekstrofiya–epispadiya kompleksi embriologiyasi va tasnifi, prenatal tashxis, tug'ruqxonadagi birlamchi parvarish, bosqichli va birlamchi to'liq rekonstruksiya, chanoq suyaklari osteotomiyasi, siydik tuta olish natijalari, alohida epispadiya (o'g'il va qiz bolalarda), uzoq muddatli muammolar (jinsiy funksiya, fertillik, o'sma xavfi), milliy protokolOchish
    13. 13Kloaka ekstrofiyasi, kloaka va siydik-jinsiy sinus anomaliyalarikloaka ekstrofiyasi va hamroh nuqsonlar, chaqaloqdagi birinchi qarorlar, bosqichli rekonstruksiya; qizlarda doimiy kloaka va siydik-jinsiy sinus: tasnif, endoskopik va tasviriy baholash, rekonstruksiya tamoyillari, gidrokolposOchish
    14. 14Qorin mushaklari aplaziyasi sindromi, uraxus anomaliyalari va siydik pufagi divertikuliqorin mushaklari aplaziyasi (prune belly) sindromi uchligi (qorin devori, siydik yo'llari kengayishi, ikki tomonlama kriptorxizm), siydik yo'llari, qorin devori va moyak rekonstruksiyasi tamoyillari; uraxus anomaliyalari (uraxus oqmasi, kistasi, sinusi, divertikuli), kindikdan suyuqlik oqishi va infeksiyalangan kista; siydik pufagi divertikuli (birlamchi, ikkilamchi)Ochish
    15. 15Neyrogen siydik pufagi: sabablari, tasnifi va urodinamik baholashorqa miya churrasi, dum-dumg'aza agenezi, yashirin spinal disrafizm, orqa miya shikastlanishi va boshqa sabablar; detruzor va sfinkter faolligi bo'yicha tasnif, detruzor–sfinkter dissinergiyasi, xavfli urodinamik ko'rsatkichlar (to'ldirish bosimi, detruzor siydik oqish bosimi), chaqaloqlikdan boshlab kuzatish tartibiOchish
    16. 16Neyrogen siydik pufagini davolash va siydik tuta olishga erishishtoza intermittent kateterizatsiya (boshlash vaqti, texnika, oilani o'qitish), antixolinergik dorilar va botulotoksin, siydik pufagi augmentatsiyasi, appendikovezikostomiya, siydik pufagi bo'yni jarrohligi, neyrogen ichak boshqaruvi, lateks allergiyasi, augmentatsiya asoratlari va uzoq muddatli kuzatuv, o'smirni kattalar xizmatiga o'tkazishOchish
    17. 17Siydik tuta olmaslikka urologik yondashuv: funksional, tuzilmaviy va neyrogen sabablarsiydik tuta olmaslik turlarini ajratish, doimiy tomchilab oqish (ektopik siydik nayi, epispadiya, uretra nuqsoni), qizlarda qin orqali siyish, kulish paytida va zo'riqishda siydik tuta olmaslik, yashirin neyrogen sabab belgilari (bel sohasidagi teri belgilari, oyoq belgilari), siydik pufagi–ichak disfunksiyasida urologik tekshiruv ko'rsatmalari, jarrohlik davo turlariOchish
    18. 18Kertmak: fimoz, parafimoz, balanopostit va sunnatkertmakning me'yoriy rivojlanishi va fiziologik fimoz, patologik fimoz va obliteratsiyalovchi kserotik balanit, topik glyukokortikoid bilan davo, parafimozni qo'lda to'g'rilash, balanopostit, sunnatning ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalari, usullari, og'riqsizlantirish va asoratlari (qon ketish, meatal stenoz, ortiqcha kesish), sunnat va infeksiya xavfi bo'yicha dalilOchish
    19. 19Gipospadiyaembriologiya va sabablari (gormonal va genetik omillar), tasnif (distal, o'rta, proksimal), olat egriligi va yorg'oq anomaliyalari, gipospadiya va kriptorxizm birga bo'lganda jinsiy rivojlanish farqiga shubha, sunnat qilinmasligi sababi, operatsiya yoshi, uretroplastika tamoyillari, operatsiyadan oldingi gormonal tayyorgarlik, asoratlar (oqma, stenoz, divertikul), uzoq muddatli natijalar, milliy protokolOchish
    20. 20Olatning boshqa anomaliyalari: ko'milgan olat, mikropenis, olat egriligi va buralishiko'milgan, to'rsimon va qisilgan olat, gipospadiyasiz olat egriligi, olat buralishi, olatni o'lchash va mikropenis mezoni, afalliya va olat ikkilanishi (difalliya), priapizm (o'roqsimon hujayrali kasallikda), olatning soch tolasi bilan qisilishi, kuzatish va operatsiya tanloviOchish
    21. 21Kriptorxizm: tasnif, tashxis va davomoyak tushishining ikki bosqichi va buzilish sabablari, tasnif (paypaslanadigan va paypaslanmaydigan, ektopik, retraktil, ko'tarilgan moyak), ko'rik usuli, vizualizatsiyaning o'rni, ikki tomonlama paypaslanmaydigan moyakda gormon tekshiruvi, orxiopeksiya muddati va usullari (ochiq, laparoskopik, bosqichli), gormonal davoning o'rni, uzoq muddatli xavflar (bepushtlik, moyak o'smasi), milliy protokolOchish
    22. 22Chov churrasi va moyak istisqosi: qin o'simtasining bitmasligi bilan bog'liq kasalliklarqorin pardasi qin o'simtasi va uning bitishi, chov churrasi (o'g'il va qiz bolalarda, chala tug'ilganlarda), qisilgan churra va uni qo'lda to'g'rilash, operatsiya muddati, ochiq va laparoskopik usul, qarama-qarshi tomonni tekshirish masalasi; moyak istisqosi (qorin bo'shlig'i bilan tutashgan va tutashmagan), urug' tizimchasi kistasi, qiz bolalarda Nuk kanali kistasi, operatsiya ko'rsatmalariOchish
    23. 23O'tkir yorg'oq sindromi: moyak burilishi, moyak gidatidasi burilishi, epididimit va orxito'tkir yorg'oqning yoshga qarab differensial tashxisi, moyak burilishi (urug' tizimchasi qobig'i ichida va tashqarisida, chaqaloqda), klinik belgilar, dopplerografiyaning o'rni va operatsiyani kechiktirmaslik, shoshilinch operatsiya va qarama-qarshi moyakni mahkamlash, moyakni saqlab qolishning vaqtga bog'liqligi, moyak gidatidasi burilishi, epididimit va orxit, idiopatik yorg'oq shishi, IgA vaskulitida yorg'oqOchish
    24. 24Varikotsele va yorg'oqdagi boshqa hosilalarvarikotsele sabablari va chap tomonlamaligi, darajalari, o'smirda moyak hajmini o'lchash va hajm farqi, operatsiya ko'rsatmalari va usullari, o'ng tomonlama yoki to'satdan paydo bo'lgan varikotselede qorin pardasi orti hosilasini izlash; spermatotsele, moyak mikrolitiazi, yorg'oqdagi qattiq hosilaga yondashuv (moyak o'smasidan shubha qilish va yo'naltirish)Ochish
    25. 25Siydik-tanosil a'zolari travmasibuyrak shikastlanishi (darajalari, konservativ davo, operatsiya ko'rsatmalari), anomal buyrakning shikastlanishga moyilligi, siydik nayi shikastlanishi, siydik pufagi yorilishi (qorin ichiga va qorin pardasidan tashqariga), uretra shikastlanishi (chanoq sinishida, oraliqqa yiqilishda), tashqi jinsiy a'zolar va yorg'oq travmasi, jinsiy zo'ravonlik belgilari va yo'naltirishOchish
    26. 26Jinsiy rivojlanish farqlarida urologik baholash va jarrohlikurologik ko'rik (gonadalar, fallus, siydik chiqarish teshigi, virilizatsiya darajasi), siydik-jinsiy sinusni endoskopik va tasviriy baholash, gonadalarni laparoskopik baholash va gonadektomiya ko'rsatmalari (o'sma xavfi), feminizatsiyalovchi va maskulinizatsiyalovchi rekonstruksiya tamoyillari, operatsiya muddati bo'yicha zamonaviy bahs, oila bilan birga qaror qabul qilish, ko'p tarmoqli jamoaOchish
  14. 14 · Bolalar endokrinologiyasi

    1. 1Bolalar endokrin tizimi va gormonlarni baholashgormon turlari, retseptorlar, gipotalamus-gipofiz o'qlari, qayta aloqa, sekretsiya ritmi, tahlil usullari, stimulyatsion va supressiv sinamalar, yoshga mos me'yorOchish
    2. 2Past bo'y: baholash va farqlasho'sish egri chizig'i, bo'y tezligi, suyak yoshi, oilaviy va konstitutsional variant, sindromlar, surunkali kasalliklar, tekshiruv algoritmiOchish
    3. 3O'sish gormoni yetishmovchiligietiologiya, IGF-1, stimulyatsion sinamalar, MRT, rekombinant gormon terapiyasi, nazoratOchish
    4. 4Baland bo'y va o'sish gormoni ortiqchaligioilaviy baland bo'y, Marfan, Klaynfelter, gigantizm, akromegaliyaOchish
    5. 5Gipopituitarizm va gipotalamus-gipofiz o'smalariko'p gormon yetishmovchiligi, septo-optik displaziya, kraniofaringioma, prolaktinoma, giperprolaktinemiya, Kushing kasalligi bilan chegaraOchish
    6. 6Qandsiz diabet va suv-tuz muvozanati buzilishlarimarkaziy va nefrogen qandsiz diabet, suv cheklash sinamasi, desmopressin, ADG noadekvat sekretsiyasi sindromi, serebral tuz yo'qotishOchish
    7. 7Tug'ma gipotireozetiologiya, skrining natijasini talqin qilish, tasdiqlovchi tekshiruv, levotiroksin dozasi, nazorat va prognozOchish
    8. 8Autoimmun tireoidit va orttirilgan gipotireozXashimoto tireoiditi, subklinik gipotireoz, yod tanqisligi, markaziy gipotireoz, davo ko'rsatmalariOchish
    9. 9Tireotoksikoz va Greyvs kasalligiGreyvs kasalligi, tireostatiklar, radioyod va tireoidektomiya ko'rsatmasi, tireotoksik kriz, neonatal tireotoksikozOchish
    10. 10Qalqonsimon bez tugunlari va rakitugun tekshiruvi, UTT va Bethesda, differensiyalangan va medullyar rak, bo'qoqOchish
    11. 11Kalsiy-fosfor almashinuvi va paratireoid bezlar kasalliklarigipokalsiemiya, gipoparatireoz, psevdogipoparatireoz, giperparatireoz, gipofosfatemik raxit, osteoporozOchish
    12. 12Buyrak usti bezi yetishmovchiligi va adrenal krizbirlamchi va ikkilamchi yetishmovchilik, Addison kasalligi, adrenoleykodistrofiya, adrenal kriz, stress dozasi, glyukokortikoid bekor qilishOchish
    13. 13Buyrak usti bezi po'stlog'ining tug'ma disfunksiyasi21-gidroksilaza yetishmovchiligi, tuz yo'qotuvchi shakl, noklassik shakl, 17-OHP, davo va nazoratOchish
    14. 14Giperkortitsizm va buyrak usti bezi o'smalariKushing sindromi, adrenokortikal o'sma, feoxromotsitoma va paraganglioma, MEN sindromlariOchish
    15. 15Erta jinsiy rivojlanishmarkaziy va periferik erta jinsiy rivojlanish, premature telarxe va adrenarxe, GnRG sinamasi, GnRG agonistlariOchish
    16. 16Kechikkan jinsiy rivojlanish va gipogonadizmkonstitutsional kechikish, gipo- va gipergonadotrop gipogonadizm, Kalman, Terner, Klaynfelter, induksiya terapiyasiOchish
    17. 17Jinsiy rivojlanish farqlaritasnif, noaniq tashqi jinsiy a'zolar, kariotip, gormon va genetik tekshiruv, jinsni belgilash tamoyillariOchish
    18. 181-tip qandli diabet: patogenez va tashxisautoimmun jarayon bosqichlari, autoantitelolar, tashxis mezonlari, klinik boshlanish, differensial tashxisOchish
    19. 191-tip qandli diabet: insulin terapiyasi va kuzatuvinsulin turlari va sxemalari, doza hisobi, uglevod hisobi, glyukoza monitoringi, pompa, HbA1c maqsadi, asoratlar skriningi, maktab va sportOchish
    20. 20Diabetik ketoatsidozpatogenez, og'irlik darajasi, suyuqlik va insulin protokoli, kaliy, miya shishi, oldini olishOchish
    21. 212-tip qandli diabet va monogen diabetinsulinrezistentlik, skrining, metformin va GLP-1 agonistlari, MODY, neonatal diabet, sindromal diabetOchish
    22. 22Bolalarda gipoglikemiya va giperinsulinizmglyukoza gomeostazi, "tanqidiy namuna", giperinsulinizm, kontrinsulyar gormonlar yetishmovchiligi, metabolik sabablar, diazoksidOchish
    23. 23Semizlik va metabolik sindromTVI persentillari, endokrin va genetik sabablar, asoratlar skriningi, turmush tarzi, dori va bariatrik davoOchish
    24. 24Poliglandulyar sindromlar va saraton davosining endokrin oqibatlariAPS-1, APS-2, IPEX, nurlanish va kimyoterapiyadan keyingi gipofiz, qalqonsimon bez va gonada yetishmovchiligiOchish
  15. 15 · Bolalar gematologiyasi

    1. 1Bolada gematologik tekshiruv: qon tahlili, periferik surtma va suyak ko'migigematologik anamnez va ko'rik (rangparlik, sariqlik, petexiya, gepatosplenomegaliya, limfadenopatiya), umumiy qon tahlilini yosh bilan talqin qilish (eritrotsit indekslari, RDW, retikulotsit va uning indekslari, leykotsitar formula, trombotsit hajmi), periferik qon surtmasi morfologiyasi (sferotsit, shistotsit, nishonsimon hujayra, bazofil donadorlik, blastlar), qon namunasini to'g'ri olish va soxta natijalar, suyak ko'migi aspiratsiyasi va trepanobiopsiyasiga ko'rsatmalar, gematologga yo'llash mezonlariOchish
    2. 2Anemiyaga yondashuv: tasnif, tekshiruv va differensial tashxisanemiya ta'rifi va yoshga qarab chegaralari, emizikli bolaning fiziologik anemiyasi, tasnif (eritrotsit hajmi bo'yicha mikro-, normo- va makrotsitar; retikulotsit bo'yicha ishlab chiqarish yetishmovchiligi, qon yo'qotish va gemoliz), anamnez (ovqatlanish, dori, etnik kelib chiqish, oila), klinik belgilar va organizm moslashuvi, bosqichma-bosqich tekshiruv algoritmi, xavf belgilari (pansitopeniya, gemoliz, og'ir anemiya), qon quyishning umumiy tamoyiliOchish
    3. 3Temir tanqisligi anemiyasitarqalishi va xavf guruhlari, sabablari yoshga qarab (sigir suti, tez o'sish, qon yo'qotish, malabsorbsiya), patogenez va bosqichlari (zaxira kamayishi, temir tanqis eritropoez, anemiya), klinika va neyrokognitiv oqibat, tashxis (ferritin, transferrinning to'yinishi, retikulotsit gemoglobini, eritrotsit indekslari, yallig'lanishda ferritin talqini), talassemiya belgisidan farqlash, peroral temir davosi (doza, preparat, qabul qilish tartibi, javob kutish muddati), parenteral temir, davoga javob bo'lmaganda sabab izlash, milliy protokolOchish
    4. 4Boshqa mikrotsitar anemiyalar va temir ortiqchaligimikrotsitar anemiyaning differensial tashxisi (temir tanqisligi, talassemiya belgisi, surunkali kasallik anemiyasi, sideroblastik anemiya, qo'rg'oshin ta'siri), tug'ma va orttirilgan sideroblastik anemiyalar, temir almashinuvining irsiy buzilishlari (temir davosiga refrakter temir tanqisligi anemiyasi), temir ortiqchaligi (irsiy gemoxromatoz, transfuzion gemosideroz), temir yukini baholash (ferritin, jigar MRT), xelatsion davo tamoyili (deferoksamin, deferazirox, deferipron)Ochish
    5. 5Megaloblast anemiyalar: B12 vitamini va foliy kislotasi tanqisligimegaloblast eritropoez mexanizmi, B12 va folat almashinuvi, sabablari (onaning B12 tanqisligi va vegan ovqatlanish, zararli anemiya, malabsorbsiya, ichak rezeksiyasi, dorilar, kobalamin va folat almashinuvining tug'ma buzilishlari), klinika (gematologik, nevrologik, rivojlanishning orqada qolishi), tashxis (eritrotsit hajmi, surtmada neytrofil gipersegmentatsiyasi, B12, folat, metilmalon kislota, gomotsistein), davolash, javob va nevrologik oqibatOchish
    6. 6Surunkali kasallik anemiyasi va tizimli kasalliklarda qon o'zgarishlariyallig'lanish anemiyasi mexanizmi (gepsidin, sitokinlar, eritropoetinga sezgirlik), temir tanqisligidan farqlash va aralash holat, buyrak kasalligi anemiyasining mexanizmi, endokrin kasallik, jigar kasalligi, infeksiya, revmatik kasallik va o'sma metastazida qon o'zgarishlari, eritropoetin va temirni qo'llash tamoyiliOchish
    7. 7Qizil hujayra aplaziyalari: Daymond–Blekfen anemiyasi, tranzitor eritroblastopeniya va tug'ma diseritropoetik anemiyalarsof qizil hujayra aplaziyasi tushunchasi, Daymond–Blekfen anemiyasi (genetika, tug'ma nuqsonlar, tashxis, glyukokortikoid va qon quyish, transplantatsiya, o'sma xavfi), Pearson sindromi, bolalikning tranzitor eritroblastopeniyasi va uni Daymond–Blekfen anemiyasidan farqlash, parvovirus B19 bilan bog'liq aplastik kriz, orttirilgan sof qizil hujayra aplaziyasi, tug'ma diseritropoetik anemiyalarOchish
    8. 8Irsiy suyak ko'migi yetishmovchiligi sindromlariumumiy belgilar va qachon shubha qilinadi, Fankoni anemiyasi (tug'ma nuqsonlar, xromosoma mo'rtligi sinamasi, ko'mik yetishmovchiligi, o'sma xavfi, transplantatsiya), tug'ma diskeratoz va telomer kasalliklari, Shvaxman–Daymond sindromi, tug'ma amegakariotsitar trombotsitopeniya, bilak suyagi yo'qligi bilan kechadigan trombotsitopeniya, genetik tekshiruv va kuzatuvOchish
    9. 9Orttirilgan aplastik anemiya va pansitopeniyaga yondashuvpansitopeniya sabablari (ko'mik yetishmovchiligi, ko'mik infiltratsiyasi, periferik parchalanish), orttirilgan aplastik anemiya etiologiyasi (idiopatik, gepatitdan keyingi, dori, virus, paroksizmal tungi gemoglobinuriya kloni), og'irlik mezonlari, tashxis (trepanobiopsiya, irsiy sindromni istisno qilish), davolash (gemopoetik o'zak hujayra transplantatsiyasi, antitimotsitar globulin va siklosporin, trombopoetin retseptori agonisti), yordamchi davo va infeksiya profilaktikasi, milliy protokolOchish
    10. 10Gemolitik anemiyalarga yondashuveritrotsit umri va gemoliz turlari (tomir ichidagi va tomirdan tashqari), tasnif (eritrotsitning ichki nuqsoni va tashqi omil), klinik belgilar (rangparlik, sariqlik, splenomegaliya, to'q rangli siydik, o't toshi), laborator belgilar (retikulotsitoz, bilvosita bilirubin, LDG, gaptoglobin, gemoglobinuriya), surtma morfologiyasi va Kumbs sinamasi bilan bosqichma-bosqich tashxis, gemolitik va aplastik kriz, gemolizning uzoq oqibatlariOchish
    11. 11Eritrotsit membranasi kasalliklari: irsiy sferotsitoz, elliptotsitoz va stomatotsitozmembrana tuzilishi va oqsillari, irsiy sferotsitoz (irsiylik, og'irlik shakllari, chaqaloqlikdagi kechishi, tashxis — eozin-5-maleimid sinamasi va osmotik rezistentlik, davolash — foliy kislotasi, qon quyish, splenektomiya ko'rsatmasi va muddati, xolesistektomiya), irsiy elliptotsitoz va piropoykilotsitoz, Janubi-Sharqiy Osiyo ovalotsitozi, irsiy stomatotsitozlar va ularda splenektomiyaning xavfiOchish
    12. 12Eritrotsit fermentopatiyalari: glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza va piruvatkinaza tanqisligieritrotsit almashinuvi (glikoliz, pentozofosfat yo'li), G6FD tanqisligi (irsiylik, tarqalish, gemolizni qo'zg'atuvchi dori, ovqat — faviz — va infeksiya, chaqaloq sariqligi, tashxis va uning vaqti, profilaktika), piruvatkinaza tanqisligi va boshqa glikoliz fermentlari nuqsoni, pirimidin-5'-nukleotidaza tanqisligi, davolash va kuzatuvOchish
    13. 13O'roqsimon hujayrali anemiya va boshqa gemoglobin variantlarigemoglobin tuzilishi va genetikasi, o'roqsimon hujayrali anemiya (patogenez, genotiplar, tashuvchanlik, chaqaloq skriningi, og'riq krizi, o'tkir ko'krak sindromi, taloq sekvestratsiyasi, insult va transkranial dopplerografiya, infeksiya va funksional aspleniya, gidroksimochevina, qon quyish va qon almashtirish, transplantatsiya), HbC va HbE, beqaror gemoglobinlar, kislorodga moyilligi o'zgargan gemoglobinlar, metgemoglobinemiya (tug'ma va orttirilgan, metilen ko'ki)Ochish
    14. 14Talassemiyalarglobin zanjirlari muvozanati va talassemiya genetikasi, beta-talassemiya shakllari (belgi, oraliq, katta; qon quyishga bog'liq va bog'liq bo'lmagan), alfa-talassemiya (tashuvchanlik, HbH kasalligi, Bart gemoglobini va homila istisqosi), tashxis (indekslar, gemoglobin fraksiyalari, genetik tahlil), qon quyish rejimi, temir ortiqchaligi va xelatsiya kuzatuvi, splenektomiya, asoratlar (yurak, endokrin, suyak), transplantatsiya va gen davosi, oilaviy skrining va prenatal tashxis, milliy protokolOchish
    15. 15Immun va boshqa orttirilgan gemolitik anemiyalarautoimmun gemolitik anemiya (issiq va sovuq antitanalar, paroksizmal sovuq gemoglobinuriya, Evans sindromi, tashxis — to'g'ridan-to'g'ri Kumbs sinamasi, davolash — glyukokortikoid, rituksimab, qon quyishdagi ehtiyot), dori qo'zg'atgan immun gemoliz, paroksizmal tungi gemoglobinuriya, mikroangiopatik va mexanik gemoliz, infeksiya, toksin va kuyishda gemoliz, RF klinik tavsiyasiOchish
    16. 16Politsitemiya va eritrotsitozta'rif va yoshga qarab chegaralar, birlamchi eritrotsitoz (haqiqiy politsitemiya, eritropoetin retseptori mutatsiyasi), ikkilamchi eritrotsitoz (ko'k tug'ma yurak nuqsoni, o'pka kasalligi va baland tog'dagi gipoksiya, eritropoetin ishlab chiqaradigan o'sma, kislorodga moyilligi yuqori gemoglobin), nisbiy politsitemiya, giperviskozlik belgilari, tekshiruv algoritmi, flebotomiya ko'rsatmasiOchish
    17. 17Neytropeniyaneytrofil sonining me'yori, yosh va etnik farq (Duffy-manfiy fenotip), og'irlik darajalari, orttirilgan neytropeniyalar (infeksiyadan keyingi, dori, autoimmun, ovqatlanish), tug'ma neytropeniyalar (og'ir tug'ma, siklik, sindromal), tekshiruv algoritmi, infeksiya xavfi va febril neytropeniyada birinchi yondashuv, granulotsitar koloniya stimullovchi omilOchish
    18. 18Leykotsitoz, eozinofiliya va leykemoid reaksiyaleykotsitoz sabablari (infeksiya, stress, glyukokortikoid, aspleniya), leykemoid reaksiya va uni leykemiyadan farqlash, limfotsitoz va atipik limfotsitlar, monotsitoz, eozinofiliya (sabablari — allergiya, parazit, dori, gipereozinofil sindrom; darajalari va tekshiruvi), bazofiliya, giperleykotsitozda leykemiyaga shubha belgilari va yo'llashOchish
    19. 19Gistiotsitar kasalliklar: gemofagotsitar limfogistiotsitoz va Langergans hujayrali gistiotsitozgistiotsitar kasalliklar tasnifi, birlamchi (oilaviy) va ikkilamchi GLH (genetika, qo'zg'atuvchi infeksiya), tashxis mezonlari, ferritin, sitopeniya va koagulopatiya, shoshilinch davo tamoyili va transplantatsiya, Langergans hujayrali gistiotsitoz (bir tizimli va ko'p tizimli shakllar, xavf organlari, suyak, teri va qandsiz diabet, tashxis va davolash), Rozai–Dorfman kasalligi va yuvenil ksantogranuloma, milliy protokolOchish
    20. 20Gemostaz va qon ketishiga moyil bolani tekshirishgemostaz bosqichlari (tomir, trombotsit, koagulyatsiya kaskadi, fibrinoliz, tabiiy antikoagulantlar), gemostazning yosh xususiyatlari, qon ketish anamnezi va oilaviy anamnez, qon ketish shkalalari, petexiya va ekximozni baholash (zo'ravonlik izidan farqlash), skrining tekshiruvlari (trombotsit soni, PV, APTV, fibrinogen, trombin vaqti, aralashtirish sinamasi, trombotsit funksiyasi analizatori), qon ketish turiga qarab differensial tashxis, operatsiya oldidan tekshiruvOchish
    21. 21Gemofiliya A va Birsiylik va tashuvchi ayol, og'irlik darajalari, klinika (gemartroz, mushak ichiga qon quyilishi, bosh miyaga qon quyilishi, sunnat va tish olishdan keyingi qon ketish), tashxis (APTV, omil faolligi), davolash (omil konsentratlari — talab bo'yicha va profilaktik, dozani hisoblash, emitsizumab, yengil gemofiliya A da desmopressin), ingibitorlar va immun tolerantlik, gemofilik artropatiya va jismoniy faollik, shoshilinch holatda birinchi yordam, milliy protokol va RF klinik tavsiyasiOchish
    22. 22Villebrand kasalligi va kam uchraydigan koagulyatsion omil tanqisliklariVillebrand omilining vazifasi, turlari (1, 2A, 2B, 2M, 2N, 3), klinika (shilliq qavatdan qon ketish, o'smir qizlarda menorragiya), tashxis (Villebrand omili antigeni va faolligi, VIII omil, qon guruhining ta'siri, takroriy tekshiruv), davolash (desmopressin va sinama dozasi, Villebrand omili konsentrati, antifibrinolitiklar, gormonal davo), orttirilgan Villebrand sindromi, kam uchraydigan omil tanqisliklari (fibrinogen, II, V, VII, X, XI va XIII omillar), milliy protokolOchish
    23. 23Immun trombotsitopeniyata'rif va tasnif (yangi tashxislangan, davom etuvchi, surunkali), patogenez, klinika (petexiya, shilliq qavatdan qon ketish, og'ir qon ketish xavfi), istisno tashxisi (surtma, suyak ko'migi tekshiruviga ko'rsatma, ikkilamchi sabablar), kuzatish yoki davolash qarori (qon ketish darajasi bo'yicha), birinchi qator davo (glyukokortikoid, vena ichiga immunoglobulin, anti-D immunoglobulin), surunkali ITP da trombopoetin retseptori agonistlari, rituksimab va splenektomiya, shoshilinch holat, milliy protokolOchish
    24. 24Boshqa trombotsitopeniyalar, trombotsit funksiyasi buzilishlari va trombotsitoztrombotsitopeniya mexanizmlari (ishlab chiqarish, parchalanish, sekvestratsiya), soxta trombotsitopeniya, irsiy trombotsitopeniyalar (makrotrombotsitopeniyalar, Bernar–Sule sindromi, MYH9 bilan bog'liq kasallik, Viskott–Oldrich sindromi), dori va geparin qo'zg'atgan trombotsitopeniya, trombotsit funksiyasi buzilishlari (Glansman trombasteniyasi, sekretsiya nuqsonlari, aspirin va NYaQV ta'siri), tekshiruv (agregatsiya, oqim sitometriyasi), davolash (desmopressin, antifibrinolitik, trombotsit quyish, rekombinant VIIa omil), reaktiv va birlamchi trombotsitoz, milliy protokolOchish
    25. 25Orttirilgan koagulopatiyalar: K vitamini tanqisligi, jigar kasalligi va DVS sindromichaqaloqlik davridan keyingi K vitamini tanqisligi (malabsorbsiya, antibiotik, xolestaz, varfarin va kalamush zahari), jigar kasalligida gemostaz, DVS sindromi (sabablari — sepsis, travma, o'sma; o'tkir va surunkali shakl; tashxis mezonlari va ballar; davolash — sababni bartaraf etish, plazma, kriopresipitat, trombotsit), orttirilgan ingibitorlar (VIII omilga qarshi antitana, lyupus antikoagulyanti), massiv qon quyish koagulopatiyasi, milliy protokolOchish
    26. 26Trombofiliya va bolalarda trombozbolalikda tromboz epidemiologiyasi va yoshga xos cho'qqilar, Virxov uchligi va xavf omillari (markaziy vena kateteri, infeksiya, o'sma, nefrotik sindrom, immobilizatsiya, estrogen), irsiy trombofiliyalar (V omil Leyden mutatsiyasi, protrombin G20210A, antitrombin, protein C va S tanqisligi, lipoprotein(a)), trombofiliyaga tekshiruv ko'rsatmasi, chuqur vena trombozi va o'pka arteriyasi tromboemboliyasi, chaqaloqlikdan keyingi purpura fulminans, antikoagulyant davo (geparin, past molekulyar geparin, varfarin va XNN, to'g'ridan-to'g'ri peroral antikoagulantlar), tromboliz, profilaktikaOchish
    27. 27Qon komponentlari va qon quyish ko'rsatmalaridonor qoni va komponentlarni tayyorlash, eritrotsit massasi (ko'rsatma, chegara qiymatlari, doza, nurlangan va leykotsitlardan tozalangan komponent), trombotsit (profilaktik va davolovchi chegaralar, doza), yangi muzlatilgan plazma va kriopresipitat, granulotsit quyish, albumin va immunoglobulin, qon guruhlari va moslik tekshiruvi, qon quyish tartibi va kuzatuv, massiv qon quyish tartibi, eritropoetin va qonni tejash usullari, rozilik va diniy sabab bilan rad etishOchish
    28. 28Qon quyish asoratlari va xavfsizligio'tkir gemolitik reaksiya (ABO nomuvofiqligi), febril nogemolitik reaksiya, allergik va anafilaktik reaksiya, qon quyish bilan bog'liq o'tkir o'pka shikastlanishi va qon aylanishining ortiqcha yuklanishi, bakterial ifloslanish, kechikkan gemolitik reaksiya va alloimmunizatsiya, qon quyish bilan bog'liq «transplantat xo'jayinga qarshi» kasalligi, infeksiya yuqishi, temir ortiqchaligi, reaksiyada qadamma-qadam harakat, gemonazoratOchish
    29. 29Taloq va limfa tugunlari: splenomegaliya, gipospleniya va limfadenopatiyaga yondashuvtaloq tuzilishi va vazifasi, splenomegaliya sabablari (infeksiya, gemoliz, portal gipertenziya, infiltrativ va to'planish kasalliklari, o'sma) va tekshiruv algoritmi, gipersplenizm, gipospleniya va aspleniya (tug'ma, funksional, splenektomiyadan keyingi), splenektomiya ko'rsatmalari va qisman splenektomiya, taloq jarohati, limfa tizimi va limfadenopatiya tasnifi (mahalliy, generalizatsiyalashgan), sabablari, xavf belgilari va biopsiyaga ko'rsatmaOchish
  16. 16 · Bolalar onkologiyasi

    1. 1Bolalar saratoni: epidemiologiya, biologiya va saratonga irsiy moyillikyosh bo'yicha tarqalish va o'sma turlari (chaqaloq, kichik bola, o'smir), kattalar saratonidan farqi, omon qolish ko'rsatkichining o'zgarishi, xavf omillari (ionlovchi nurlanish, kimyoterapiya, virus, immun tanqislik), saraton biologiyasi (onkogen va o'smani bostiruvchi gen, «ikki zarba» nazariyasi, epigenetika, embrional o'smalar), saratonga irsiy moyillik sindromlari (Li–Fraumeni, Daun sindromi, Bekvit–Videman, WT1 bilan bog'liq sindromlar, DICER1, neyrofibromatoz, Fankoni anemiyasi, immun tanqisliklar), genetik maslahat va skrining tamoyiliOchish
    2. 2Bolada o'smaga shubha: ogohlantiruvchi belgilar, tashxis va bosqichlash tamoyillario'smaning birlamchi belgilari va ularning «niqobi» (isitma, suyak og'rig'i, oqsoqlanish, bosh og'rig'i va ertalabki qusish, qorindagi hosila, limfadenopatiya, rangparlik va qon ketish, ozish), tashxis kechikishining sabablari, ogohlantiruvchi belgilar jadvali, birlamchi bo'g'indagi tekshiruv, o'sma markerlari (AFP, beta-XGch, VMK va GVK, LDG, neyronga xos enolaza), biopsiya turlari va namunani to'g'ri yuborish, morfologiya, immunogistokimyo va molekulyar tashxis, bosqichlash va xavf guruhi tushunchasi, onkologga yo'llash mezonlariOchish
    3. 3Hosilaga yondashuv: qorin bo'shlig'i, ko'ks oralig'i, bo'yin va yumshoq to'qima hosilalariqorin bo'shlig'idagi hosilaning yoshga qarab sabablari (gidronefroz, multikistoz buyrak, neyroblastoma, Vilms o'smasi, jigar o'smalari, teratoma, tuxumdon hosilalari), paypaslash belgilari va xavfsiz hosiladan farqlash, ko'ks oralig'i hosilasi (old, o'rta va orqa bo'lim bo'yicha sabablar), anesteziya va sedatsiya xavfi, bo'yin hosilasi (tug'ma kista, limfadenit, limfoma, qalqonsimon bez, rabdomiosarkoma), yumshoq to'qima hosilasi, tekshiruv algoritmi va yo'llashOchish
    4. 4O'sma davosining tamoyillari: kimyoterapiya, nur terapiyasi, jarrohlik, maqsadli va immunoterapiyako'p tarmoqli jamoa va protokol asosida davo, xavf guruhiga moslangan davo, kimyoterapiya tamoyillari (hujayra sikli, kombinatsiya, intensivlik) va dori guruhlari (alkillovchi moddalar, antimetabolitlar, antratsiklinlar, vinka alkaloidlari, topoizomeraza ingibitorlari, platina, asparaginaza, glyukokortikoidlar) va har birining o'ziga xos toksikligi, dori yuborish yo'llari (intratekal, markaziy vena kateteri), nur terapiyasining bolaga xos cheklovlari va proton terapiya, jarrohlikning o'rni (biopsiya, rezeksiya, ikkinchi qarash), maqsadli davo (tirozinkinaza ingibitorlari), immunoterapiya (monoklonal antitanalar, biospesifik antitanalar, CAR-T hujayralar), klinik tadqiqotlar va xabardor rozilikOchish
    5. 5Davo asoratlari va qo'llab-quvvatlovchi davoko'ngil aynishi va qusish (xavf darajasi va profilaktikasi), mukozit, ovqatlanish holati va ovqatlanishni qo'llab-quvvatlash, sitopeniya va qon komponentlari (nurlangan va leykotsitlardan tozalangan komponent ko'rsatmasi), infeksiya profilaktikasi (pnevmotsista, zamburug', virus), markaziy vena kateteri parvarishi va asoratlari, davo fonida emlash va oila a'zolarini emlash, o'smaga bog'liq og'riq va uni davolash, gemorragik sistit, neyropatiya va boshqa organ toksikligi, psixosotsial yordam va maktab, onkologik bolada palliativ yordam va hayot oxiridagi parvarishOchish
    6. 6Onkologik shoshilinch holatlarfebril neytropeniya (ta'rif, birinchi soatda antibiotik, xavf darajasi, kateter infeksiyasi), sepsis va septik shok o'sma fonida, o'sma lizisi sindromi (laborator va klinik mezonlar, xavf guruhi, gidratatsiya, allopurinol va rasburikaza, giperkaliyemiya, dializ ko'rsatmasi), giperleykotsitoz va leykostaz, yuqori kovak vena va yuqori ko'ks oralig'i sindromi (sedatsiya xavfi), orqa miya siqilishi, intrakranial gipertenziya va o'smadan qon ketishi, giperkalsiyemiya, neytropenik enterokolit (tiflit), o'sma bilan bog'liq koagulopatiyaOchish
    7. 7O'tkir limfoblast leykoz: biologiya, klinika va tashxistarqalishi va yosh cho'qqisi, xavf omillari, B va T hujayrali shakllar, sitogenetika va molekulyar guruhlar (giperdiploidiya, ETV6-RUNX1, BCR-ABL1, KMT2A, Filadelfiyaga o'xshash), klinik ko'rinish (sitopeniya belgilari, suyak og'rig'i, gepatosplenomegaliya, ko'ks oralig'i hosilasi, MNT va moyak zararlanishi), qon tahlili va surtma, suyak ko'migi tekshiruvi, immunofenotiplash, likvor tekshiruvi, farqlash (yuvenil idiopatik artrit, aplastik anemiya, yuqumli mononukleoz, immun trombotsitopeniya), xavf guruhlari, milliy protokol tashxis mezonlariOchish
    8. 8O'tkir limfoblast leykoz: davo, minimal qoldiq kasallik, retsidiv va oqibatdavo bosqichlari (induksiya, konsolidatsiya, MNT profilaktikasi, intensifikatsiya, qo'llab-quvvatlovchi davo) va ularning maqsadi, davoga javob va minimal qoldiq kasallik, Filadelfiya-musbat va boshqa yuqori xavfli shakllar, retsidiv (suyak ko'migi, MNT, moyak; erta va kech), retsidivda immunoterapiya va transplantatsiyaga ko'rsatma, davoning asoratlari (asparaginaza, antratsiklin, glyukokortikoid osteonekrozi), oqibat va prognostik omillar, milliy protokol va retsidiv standartiOchish
    9. 9O'tkir miyeloid leykoz va o'tkir promiyelotsitar leykoztarqalishi va xavf omillari (Daun sindromi, ko'mik yetishmovchiligi sindromlari, oldingi kimyoterapiya), tasnif (morfologiya, sitogenetika, molekulyar belgilar), klinik ko'rinish (gingival infiltratsiya, xloroma, teri infiltrati, koagulopatiya), tashxis, xavf guruhlari, davo (intensiv induksiya, konsolidatsiya, transplantatsiyaga ko'rsatma), o'tkir promiyelotsitar leykoz (koagulopatiya, ATRA va mishyak trioksidi, differensiatsiya sindromi), oqibat, milliy protokollarOchish
    10. 10Chaqaloq leykozi, Daun sindromidagi leykozlar va o'tkinchi anormal miyelopoezchaqaloq va emizikli bola leykozining xususiyatlari (KMT2A qayta tuzilishi, giperleykotsitoz, teri va MNT zararlanishi, yomon oqibat), tug'ma leykoz va uni infeksiya va boshqa holatlardan farqlash, Daun sindromida o'tkinchi anormal miyelopoez (GATA1, chaqaloqlikdagi kechishi, kuzatuv, davo ko'rsatmasi), Daun sindromidagi miyeloid leykoz va o'tkir limfoblast leykoz (toksiklikka sezgirlik, dozani moslash)Ochish
    11. 11Surunkali miyeloid leykoz, yuvenil miyelomonotsitar leykoz va miyelodisplastik sindromlarmiyeloproliferativ va miyelodisplastik kasalliklar tushunchasi, surunkali miyeloid leykoz (Filadelfiya xromosomasi, fazalar, tirozinkinaza ingibitorlari, bolaga xos o'sish va kuzatuv muammolari), yuvenil miyelomonotsitar leykoz (RAS yo'li, NF1 va Nunan sindromi bilan bog'liqlik, tashxis mezonlari, transplantatsiya), bolalardagi miyelodisplastik sindromlar (tasnif, gipotsellyulyar shakl va aplastik anemiyadan farqlash, irsiy moyillik — GATA2, SAMD9), davo tamoyillariOchish
    12. 12Xodjkin limfomasitarqalishi va yosh cho'qqisi, Epshteyn–Barr virusi bilan bog'liqlik, gistologik turlar (klassik va nodulyar limfotsitlar ustunligi bilan), klinik ko'rinish (bo'yin va ko'ks oralig'i limfa tugunlari, B belgilari, qichishish), tashxis (biopsiya, PET-KT), bosqichlash va xavf guruhi, javobga moslangan davo (kimyoterapiya va nur terapiyasi kamaytirilishi), retsidiv, oqibat va uzoq oqibatlar, milliy protokolOchish
    13. 13Noxodjkin limfomalar va transplantatsiyadan keyingi limfoproliferativ kasallikbolalar noxodjkin limfomalarining kattalardan farqi, asosiy turlar (Berkitt limfomasi, limfoblast limfoma, diffuz yirik B hujayrali limfoma, anaplastik yirik hujayrali limfoma), klinik ko'rinish joylashuvga qarab (qorin, ko'ks oralig'i, bosh-bo'yin), o'sma lizisi xavfi, tashxis va bosqichlash, davo tamoyillari va oqibat, immun tanqislik fonidagi limfomalar, transplantatsiyadan keyingi limfoproliferativ kasallik (Epshteyn–Barr virusi, immunosupressiyani kamaytirish, rituksimab), milliy protokolOchish
    14. 14Markaziy nerv tizimi o'smalari: umumiy yondashuv va gliomalartarqalishi (bolalarda eng ko'p uchraydigan qattiq o'sma), joylashuv va yosh, tasnif tamoyili (gistologiya va molekulyar belgi), klinik ko'rinish (intrakranial gipertenziya belgilari, ertalabki qusish, bosh aylanishi va ataksiya, ko'rish buzilishi, bosh hajmining kattalashishi, endokrin belgilar) va tashxis kechikishi, tekshiruv (MRT, likvor), past darajali gliomalar (pilotsitar astrotsitoma, ko'ruv yo'li gliomasi va NF1, BRAF o'zgarishlari va maqsadli davo), yuqori darajali gliomalar, diffuz o'rta chiziq gliomasi, davo tamoyillari va oqibatOchish
    15. 15Medulloblastoma, ependimoma va boshqa markaziy nerv tizimi o'smalarimedulloblastoma (molekulyar guruhlar, orqa kranial chuqurcha belgilari, likvor orqali tarqalish, davo va kognitiv oqibat), atipik teratoid/rabdoid o'sma va boshqa embrional o'smalar, ependimoma, xoroid chigal o'smalari, MNT germinogen o'smalari, kraniofaringiomaning onkologik tomoni, orqa kranial chuqurcha operatsiyasidan keyingi mutizm, nur terapiyasining yoshga bog'liq cheklovi, kuzatuv va reabilitatsiyaOchish
    16. 16Neyroblastomatarqalishi va yoshi, simpatik nerv tizimidan kelib chiqishi, genetika (MYCN, ALK, irsiy shakl), klinik ko'rinish joylashuvga qarab (qorin hosilasi, ko'ks oralig'i, Gorner sindromi, ko'z atrofidagi ko'karish va ekzoftalm, «ko'k mevali kek» terisi, orqa miya siqilishi, opsoklonus–mioklonus sindromi, sekretor diareya), tashxis (VMK va GVK, MIBG sintigrafiyasi, biopsiya, suyak ko'migi), xalqaro bosqichlash va xavf guruhlari, emizikli bolada o'z-o'zidan regressiya va kuzatuv, davo (kuzatuv, jarrohlik, intensiv kimyoterapiya, autolog transplantatsiya, immunoterapiya), oqibatOchish
    17. 17Vilms o'smasi va boshqa buyrak o'smalaritarqalishi va yoshi, bog'liq sindromlar (WAGR, Denis–Drash, Bekvit–Videman, gemigipertrofiya) va ularda UTT skriningi, klinik ko'rinish (qorinda og'riqsiz hosila, gematuriya, arterial gipertenziya), tekshiruv (UTT, KT yoki MRT, o'pka), biopsiya bo'yicha ikki maktab (operatsiyadan oldingi kimyoterapiya va birlamchi nefrektomiya), bosqichlash va gistologik xavf guruhi, ikki tomonlama o'sma, davo va oqibat, buyrakning boshqa o'smalari (tug'ma mezoblastik nefroma, buyrakning shaffof hujayrali sarkomasi, rabdoid o'sma, buyrak hujayrali karsinoma), milliy protokolOchish
    18. 18Rabdomiosarkoma va boshqa yumshoq to'qima sarkomalariyumshoq to'qima sarkomalari tasnifi, rabdomiosarkoma (embrional va alveolyar turi, FOXO1 birikmasi, joylashuvi — bosh-bo'yin, parameningeal, siydik-tanosil, qo'l-oyoq; klinik ko'rinish, tashxis, bosqichlash va xavf guruhi, ko'p tarmoqli davo, oqibat), rabdomiosarkoma bo'lmagan sarkomalar (sinovial sarkoma, infantil fibrosarkoma, desmoid o'sma), qaysi yumshoq to'qima hosilasi biopsiyaga muhtojOchish
    19. 19Suyakning xavfli o'smalari: osteosarkoma va Yuing sarkomasitarqalishi va yoshi (o'sish sakrashi bilan bog'liqlik), xavf omillari va irsiy sindromlar, klinik ko'rinish (tungi suyak og'rig'i, shish, patologik sinish) va uni jarohat yoki «o'sish og'rig'i» deb kechiktirish, rentgen belgilari va keyingi tekshiruv, biopsiyani o'sma markazida bajarish qoidasi, osteosarkoma (joylashuv, neoadyuvant kimyoterapiya, a'zoni saqlovchi jarrohlik, o'pka metastazi), Yuing sarkomasi (EWSR1 birikmasi, joylashuv, isitma va osteomiyelitdan farqlash, kimyoterapiya va mahalliy nazorat — jarrohlik yoki nur terapiyasi), oqibat va kuzatuv, milliy protokolOchish
    20. 20Suyakning xavfsiz o'smalari va o'smasimon hosilalariosteoid osteoma va osteoblastoma (tungi og'riq va NYaQV ga javob), osteoxondroma va irsiy ko'p ekzostozlar (xavfli o'zgarish belgilari), enxondroma va enxondromatoz, xondroblastoma, ossifikatsiyalanmaydigan fibroma, oddiy (bir kamerali) va anevrizmal suyak kistalari, fibroz displaziya va Makkyun–Olbrayt sindromi, gigant hujayrali o'sma, kuzatish yoki davolash qarori va onkologga yo'llash belgilariOchish
    21. 21Jigar o'smalarijigar o'smalarining yosh bo'yicha tuzilishi, gepatoblastoma (xavf omillari — chala tug'ilish, Bekvit–Videman, oilaviy adenomatoz polipoz; AFP ning yosh me'yori bilan talqini, PRETEXT bosqichlash, kimyoterapiya va rezeksiya, jigar transplantatsiyasi), gepatotsellyulyar karsinoma (surunkali gepatit B, metabolik kasalliklar, fibrolamellyar shakl), jigarning xavfsiz o'smalari (infantil gemangioma, mezenximal gamartoma, fokal nodulyar giperplaziya, adenoma), embrional sarkoma, milliy protokolOchish
    22. 22Germinogen o'smalargerminogen hujayra rivojlanishi va o'smalarning gistologik turlari (teratoma — yetuk va noyetuk, disgerminoma va seminoma, sariqlik xaltachasi o'smasi, xoriokarsinoma, embrional karsinoma), o'sma markerlari (AFP, beta-XGch), joylashuvga qarab (dumg'aza-dum teratomasi, tuxumdon, moyak, ko'ks oralig'i, qorin parda orti), klinik ko'rinish (tuxumdon o'smasida qorin og'rig'i va buralish, moyakda og'riqsiz shish), tashxis va bosqichlash, jarrohlik va platina asosidagi kimyoterapiya, oqibat, tuxumdonning boshqa (jinsiy tizimcha-stromal) o'smalari, milliy protokolOchish
    23. 23Bolalarda kam uchraydigan o'smalarkam uchraydigan o'sma tushunchasi va ularni markazda davolash, burunhalqum karsinomasi (Epshteyn–Barr virusi, bo'yin limfa tuguni, kimyoterapiya va nur terapiyasi), adrenokortikal karsinoma (Li–Fraumeni, virilizatsiya va Kushing belgilari), feoxromotsitoma va paraganglioma, plevropulmonal blastoma va DICER1, o'pkaning boshqa o'smalari (karsinoid, yallig'lanishli miofibroblast o'sma), timoma, so'lak bezlari o'smalari, yuvenil burunhalqum angiofibromasi, kolorektal karsinoma, NUT karsinomasi, desmoplastik mayda dumaloq hujayrali o'smaOchish
    24. 24Saratondan keyingi hayot: uzoq oqibatlar, kuzatuv va fertillikni saqlashsog'aygan bolalar soni va ularda surunkali kasallik yuki, organlar bo'yicha uzoq oqibatlar (antratsiklin kardiotoksikligi, o'pka, buyrak, eshitish, suyak va bo'g'im, tish), neyrokognitiv va psixosotsial oqibatlar, ikkilamchi xavfli o'smalar, xavfga asoslangan kuzatuv rejasi va kuzatuv yo'riqnomalari, davolash tugagach pediatrga topshirish va kattalar tibbiyotiga o'tish, fertillikni saqlash usullari (sperma va tuxumdon to'qimasi kriokonservatsiyasi, gonadoprotektsiya) va oilani xabardor qilish, sog'lom turmush tarzi, emlashni qayta tiklashOchish
  17. 17 · Bolalar allergologiyasi va immunologiyasi

    1. 1Allergik kasalliklarning immun asoslari va atopik marshsensibilizatsiya va IgE hosil bo'lishi, semiz hujayra va bazofil mediatorlari, erta va kechki faza, Gell–Kumbs bo'yicha o'ta sezuvchanlik turlari, 2-tip yallig'lanish, atopiyaning irsiy va atrof-muhit omillari (gigiyena gipotezasi, mikrobiom), atopik marsh, allergik kasalliklar epidemiologiyasi va birlamchi profilaktika tamoyillariOchish
    2. 2Allergik kasallik bilan kelgan bolaga yondashuv va allergologik tashxisallergologik anamnez, ko'rikdagi atopiya belgilari, teri prik-sinamasi va teri ichi sinamasi, umumiy va spetsifik IgE, komponent diagnostika, sensibilizatsiya va klinik allergiya farqi, provokatsion sinamalar (ovqat, dori, burun), triptaza, eozinofillar, asoslanmagan testlar (IgG4, kineziologiya), allergologga yuborishOchish
    3. 3Allergen-spetsifik immunoterapiyata'sir mexanizmi, ko'rsatmalar va qarshi ko'rsatmalar, teri ostiga va til ostiga yuborish usullari, allergen tanlash, davo muddati va samaradorlik baholash, tizimli reaksiyalar va xavfsizlik, astma va yangi sensibilizatsiyaning oldini olishdagi o'rni, hasharot zahariga immunoterapiya bilan farqiOchish
    4. 4Allergik rinit: tasnif, klinika va tashxismavsumiy va yil bo'yi davom etuvchi shakllar, intermittent va persistent tasnif, og'irlik darajasi, klinik belgilar (allergik salomlashish, burundagi ko'ndalang burma, ko'z osti qorayishi), allergen aniqlash, allergik bo'lmagan rinitlardan farqlash, astma va rinosinusit bilan bog'liqlik, milliy va xalqaro mezonlarOchish
    5. 5Allergik rinitni davolash va nazorat qilishallergendan saqlanish, ikkinchi avlod antigistaminlar, intranazal glyukokortikoidlar, intranazal antigistaminlar va kombinatsiyalar, leykotrien antagonistlari, burunni yuvish, bosqichli davo va nazoratni baholash, yoshga qarab dori tanlash va xavfsizlik, immunoterapiyaga yuborishOchish
    6. 6Allergik ko'z kasalliklarimavsumiy va yil bo'yi davom etuvchi allergik konyunktivit, bahorgi keratokonyunktivit, atopik keratokonyunktivit, ulkan papillyar konyunktivit, farqlash belgilari (qichishish, papillalar, shox parda zararlanishi), topik antigistaminlar va semiz hujayra stabilizatorlari, steroidlar va oftalmologga yuborish mezonlariOchish
    7. 7Atopik dermatit: patogenez, klinika va tashxisteri to'sig'i nuqsoni va filaggrin, immun disregulyatsiya, yoshga qarab klinik shakllar, tashxis mezonlari, og'irlikni baholash shkalalari (SCORAD, EASI), ovqat allergiyasi bilan bog'liqlik va asoslanmagan parhezlar, differensial tashxis (immun tanqisligi belgisi bo'lgan ekzema), milliy protokolOchish
    8. 8Atopik dermatitni davolash va asoratlariteri parvarishi va emolientlar, topik glyukokortikoidlar (kuch sinflari, miqdori, «barmoq uchi birligi»), topik kalsinevrin ingibitorlari, bosqichli davo va proaktiv davo, ho'l bog'lam, fototerapiya, tizimli immunosupressiya va biologik davo (dupilumab), bakterial va virusli asoratlar (ekzema gerpetikum), qichishish va uyqu, oilani o'qitishOchish
    9. 9O'tkir eshakem va angionevrotik shishqavarchiq va angionevrotik shish mexanizmi, o'tkir eshakem sabablari (infeksiya, ovqat, dori, hasharot), anafilaksiyadan farqlash, eshakemga o'xshash holatlar (urtikar vaskulit, ko'p shaklli eritema), tekshiruv hajmi, antigistaminlar va qisqa steroid kursi, milliy protokolOchish
    10. 10Surunkali eshakem: spontan va induksiyalanuvchi shakllar6 haftalik mezon, surunkali spontan eshakem va autoimmun mexanizm, jismoniy (dermografizm, sovuq, xolinergik, bosim, quyosh) eshakemlar va provokatsion sinamalar, faollik balli (UAS7), bosqichli davo (antigistamin dozasini oshirish, omalizumab, siklosporin), qalqonsimon bez autoimmuniteti bilan bog'liqlik, prognozOchish
    11. 11Irsiy angionevrotik shish va bradikinin vositali shishlarC1 ingibitor tanqisligi turlari va normal C1 ingibitorli shakl, klinika (qorin xurujlari, hiqildoq shishi), tashxis (C4, C1 ingibitor miqdori va funksiyasi), xurujni davolash (C1 ingibitor konsentrati, ikatibant), qisqa va uzoq muddatli profilaktika, angiotenzinga aylantiruvchi ferment ingibitorlari va orttirilgan shakllar, oilani tekshirishOchish
    12. 12Anafilaksiyadan keyin: sababni aniqlash, maxsus shakllar va qaytalanish profilaktikasisabablarni yoshga qarab tahlil qilish, triptaza va uning vaqti, allergologik tekshiruv rejasi, jismoniy zo'riqish bilan bog'liq va ovqatga bog'liq zo'riqish anafilaksiyasi, idiopatik anafilaksiya va mastotsitozga shubha, kofaktorlar, og'irlashtiruvchi omillar (astma, beta-blokatorlar), maktab va bog'chada harakat rejasi, milliy protokolOchish
    13. 13IgE vositali ovqat allergiyasi: klinika va tashxiskatta yoshdagi bolada asosiy allergenlar (yeryong'oq, daraxt yong'oqlari, tuxum, baliq, dengiz mahsulotlari, kunjut, bug'doy), og'iz allergik sindromi va gulchang-ovqat kesishgan reaksiyasi, klinik shakllar, spetsifik IgE va komponent diagnostika talqini, oral provokatsion sinama, ovqat intoleransi va psevdoallergiyadan farqlash, RF klinik tavsiyalariOchish
    14. 14Ovqat allergiyasini boshqarish: eliminatsiya, oral immunoterapiya va tolerantlikovqatdan saqlanish va yorliq o'qish, ovqatlanish yetishmovchiligi xavfi, favqulodda harakat rejasi, tabiiy tolerantlik va qayta tekshirish muddati, oral immunoterapiya (ko'rsatmalar, xavf, natija), pishirilgan sut va tuxum, erta kiritish strategiyasi bo'yicha dalillar, maktabda ovqat allergiyasiOchish
    15. 15Hasharot chaqishiga allergiyapardaqanotlilar zahari, katta mahalliy reaksiya va tizimli reaksiya, tishlovchi hasharotlarga reaksiyalar, tashxis (teri sinamasi, spetsifik IgE), adrenalin avtoinyektori ko'rsatmalari, zahar bilan immunoterapiya va uning davomiyligi, tabiiy kechishOchish
    16. 16Dori allergiyasi: tasnif, tashxis va boshqaruvA va B turdagi reaksiyalar, darhol va kechikkan reaksiyalar, beta-laktam allergiyasi yorlig'i va uni olib tashlash (xavfni baholash, bevosita amoksitsillin provokatsiyasi), kesishgan reaksiyalar, nosteroid yallig'lanishga qarshi dorilarga reaksiyalar, vaksina komponentlariga reaksiyalar, desensitizatsiya, perioperatsion reaksiyalarOchish
    17. 17Zardob kasalligi va og'ir kechikkan dori reaksiyalarizardob kasalligi va zardob kasalligiga o'xshash reaksiya, DRESS sindromi, Stivens–Jonson sindromi va toksik epidermal nekroliz (sababchi dorilar, erta belgilar, og'irlikni baholash, sababchi dorini aniqlash va to'xtatish), o'tkir generalizatsiyalangan ekzantematoz pustulyoz, keyingi dori tanlash va hujjatlashtirishOchish
    18. 18Eozinofiliya bilan kelgan bola va gipereozinofil sindromlareozinofil biologiyasi, eozinofiliya darajalari, sabablar (allergik, parazitar, dori, immun tanqisligi, o'sma), parazitozlar va allergik kasalliklar bog'liqligi, bosqichli tekshiruv, gipereozinofil sindrom va a'zolar zararlanishi, davo tamoyillariOchish
    19. 19Immun tanqisligiga shubha: xavotirli belgilar va klinik yondashuvtug'ma immunitet xatolari tasnifi (IUIS), xavotirli belgilar va «signal» infeksiyalar, infeksiya turi bo'yicha nuqsonni taxmin qilish (bakterial, virusli, zamburug', mikobakterial), infeksiyadan tashqari belgilar (autoimmunitet, o'sishdan qolish, granulyomalar, o'sma), oilaviy anamnez, birinchi bosqich tekshiruvlar, yangi tug'ilganlar skriningiOchish
    20. 20Immun tizimni laborator baholashto'liq qon tahlili va mutlaq limfotsitlar soni, IgG, IgA, IgM, IgE miqdori yoshga qarab, vaksinaga antitana javobi, limfotsit subpopulyatsiyalari (T, B, NK), limfotsit proliferatsiyasi, TREC skriningi, fagotsitlar oksidlovchi portlashi (dihidrorodamin testi), komplement (CH50, AH50), genetik tekshiruv, natijalarni talqin qilishOchish
    21. 21Antitana tanqisliklariX-birikkan agammaglobulinemiya, umumiy o'zgaruvchan immun tanqisligi, selektiv IgA tanqisligi, IgG kichik sinflari tanqisligi, spetsifik antitana tanqisligi, go'daklarning tranzitor gipogammaglobulinemiyasi, klinika va asoratlar (bronxoektaz, enteroviruslar, autoimmunitet), davo va prognozOchish
    22. 22Og'ir kombinatsiyalangan immun tanqisligi va T-hujayra tanqisliklariog'ir kombinatsiyalangan immun tanqisligining molekulyar turlari, klinika (chaqaloqlik davrida og'ir infeksiyalar, o'sishdan qolish, tirik vaksina asoratlari), Omenn sindromi, 22q11.2 deletsiya (DiJorj) sindromi, yangi tug'ilganlar TREC skriningi, shoshilinch choralar (nurlantirilgan qon, tirik vaksinalar taqiqi, pnevmotsist profilaktikasi), transplantatsiyaga yuborishOchish
    23. 23Sindromal kombinatsiyalangan immun tanqisliklariViskott–Oldrich sindromi, ataksiya-telangiektaziya va DNK tiklanishi nuqsonlari, giper-IgE sindromlari, giper-IgM sindromlari, sochning va skeletning immun tanqisligi bilan birga keluvchi sindromlari, klinika, tashxis, davo va o'sma xavfi, milliy protokolOchish
    24. 24Fagotsitlar funksiyasi nuqsonlarineytrofil biologiyasi va funksiyasi, surunkali granulematoz kasallik, leykotsit adgeziyasi nuqsonlari, Chediak–Xigasi sindromi va boshqa granula nuqsonlari, mieloperoksidaza tanqisligi, klinika (absesslar, granulyomalar, kindik qoldig'ining kech tushishi), tashxis, profilaktika va transplantatsiyaOchish
    25. 25Komplement tizimi nuqsonlariklassik, lektin va muqobil yo'llar, erta komponentlar tanqisligi va tizimli qizil yugurukka o'xshash kasallik, oxirgi komponentlar tanqisligi va neysseriya infeksiyalari, boshqaruvchi oqsillar nuqsonlari, tekshiruv (CH50, AH50), emlash va profilaktikaOchish
    26. 26Immun disregulyatsiya kasalliklaribirlamchi gemofagotsitar limfogistiotsitoz (tashxis mezonlari, davo), autoimmun limfoproliferativ sindrom, IPEX va regulyator T-hujayra nuqsonlari, APECED (autoimmun poliendokrinopatiya-kandidoz-ektodermal distrofiya), immun tanqisligi bilan autoimmunitet birga kelganda yondashuv, milliy protokolOchish
    27. 27Tug'ma immunitet nuqsonlari va NK hujayra tanqisligiToll-simon retseptor yo'li nuqsonlari (IRAK4, MyD88), mikobakterial infeksiyalarga mendelcha moyillik, surunkali teri-shilliq kandidozi, gerpes ensefalitiga moyillik, NK hujayra tanqisligi, klinika va tekshiruv, profilaktikaOchish
    28. 28Ikkilamchi immun tanqisliklaridorilar (glyukokortikoidlar, immunosupressantlar, biologik dorilar, kimyoterapiya), oqsil yo'qotish (nefrotik sindrom, enteropatiya), aspleniya va gipospleniya, ovqatlanish yetishmovchiligi, surunkali kasalliklar, chaqaloq va chala tug'ilgan bola, tekshiruv va profilaktika (antibiotik, emlash, immunoglobulin)Ochish
    29. 29Birlamchi immun tanqisligini davolash: immunoglobulin, profilaktika va emlashvena ichiga va teri ostiga immunoglobulin (ko'rsatmalar, doza, nojo'ya ta'sir, minimal daraja), antibiotik va zamburug'ga qarshi profilaktika, tirik vaksinalar cheklovi, gemopoetik o'zak hujayra transplantatsiyasi ko'rsatmalari va donor tanlash, gen davosi, kuzatuv va oila maslahatiOchish
    30. 30Gemopoetik o'zak hujayra transplantatsiyasi asoratlari va kech oqibatlaritransplantatning xo'jayinga qarshi reaksiyasi (o'tkir va surunkali, bosqichlar, davo), transplantatning rad etilishi, jigar venalari okklyuzion kasalligi, infeksion asoratlar va immun tiklanish, kech oqibatlar (o'sish, endokrin, o'pka, ikkilamchi o'sma), uzoq muddatli kuzatuv rejasiOchish
  18. 18 · Bolalar yuqumli kasalliklari

    1. 1Yuqumli jarayon va bolalar jamoasida infeksion nazoratepidemiologik zanjir, yuqish yo'llari, inkubatsiya va yuqumlilik muddatlari, kasallik davrlari, izolyatsiya va karantin, standart ehtiyot choralari, bolalar bog'chasi va maktabga qaytish muddatlari, favqulodda xabarnomaOchish
    2. 2Infeksiyalarning laborator tashxisinamuna olish qoidalari, bakteriologik ekma va gemokultura, mikroskopiya, antigen testlari, PZR va multipleks panellar, serologiya: IgM, IgG, avidlik, to'rt barobar o'sish, yallig'lanish belgilari (CRO, prokalsitonin), likvor tahliliOchish
    3. 3Immunoprofilaktika asoslari va emlash xavfsizligifaol va passiv immunizatsiya, vaksina turlari, immun javob va buster, sovuq zanjir, haqiqiy va soxta qarshi ko'rsatmalar, emlashdan keyingi nojo'ya hodisalar va anafilaksiya, emlashdan bosh tortish bilan ishlashOchish
    4. 4Milliy emlash taqvimi va maxsus guruhlarda emlashO'zbekiston taqvimi, kechikkan emlashni tiklash, chala tug'ilgan, immuniteti susaygan, taloqsiz, surunkali kasal bola, kontakt bo'yicha shoshilinch profilaktika, qoqsholga qarshi va quturishga qarshi profilaktikaOchish
    5. 5Chaqaloq va 3 oygacha go'dakda manbasiz isitmaog'ir bakterial infeksiya xavfi, yosh bo'yicha algoritm (0–28 kun, 29–60 kun, 61–90 kun), past xavf mezonlari, lyumbal punksiya ko'rsatmasi, empirik antibiotikOchish
    6. 6Katta bolada manbasiz isitma va sababi noma'lum isitmayashirin bakteriemiya, emlangan bolada xavf, «svetofor» tizimi, sababi noma'lum isitma ta'rifi, sabablar guruhi, bosqichli tekshiruvOchish
    7. 7Antibakterial terapiya tamoyillari va rezistentlikempirik va maqsadli davo, farmakokinetika va farmakodinamika, bolalarda doza, antibiotik guruhlari, rezistentlik mexanizmlari (BLRS, MRSA, karbapenemaza), antibiotiklarni boshqarish dasturi, davo muddati, parenteraldan og'izga o'tishOchish
    8. 8Bolalarda sepsis va septik shokta'rif (Phoenix 2024 mezonlari), patogenez, erta belgilar, birinchi soat to'plami, empirik antibiotik, infeksiya manbasini nazorat qilish, toksik shok sindromi bilan chegaraOchish
    9. 9Toshmali isitma: differensial tashxistoshma turlari (dog', papula, vezikula, petexiya, purpura, eritema), paydo bo'lish tartibi, hayotga xavfli toshmalar, dori toshmasi, Kavasaki kasalligi, Stivens-Jonson sindromi bilan farqlashOchish
    10. 10Qizamiqqo'zg'atuvchi, epidemiologiya, kataral davr va Belskiy-Filatov-Koplik dog'lari, toshma bosqichlari, asoratlar (zotiljam, ensefalit, O'OSP), A vitamini, kontaktlarga profilaktika, yo'q qilish dasturiOchish
    11. 11Qizilcha, infeksion eritema va go'daklar rozeolasiqizilcha, parvovirus B19 (infeksion eritema, aplastik kriz, homilaga ta'siri), HHV-6/7 (rozeola, febril tutqanoq), boshqa «raqamli» ekzantemalarOchish
    12. 12Suvchechak va o'rab oluvchi gerpesVZV, klinik kechish, bakterial superinfeksiya va nekrozlovchi fassiit, ensefalit va serebellit, immuniteti susaygan bolada og'ir shakl, atsiklovir ko'rsatmasi, emlash va immunoglobulin, o'rab oluvchi gerpesOchish
    13. 13Oddiy gerpes virusi infeksiyasiHSV-1 va HSV-2, gerpetik gingivostomatit, gerpetik ekzema, ko'z va teri shakllari, gerpetik ensefalit, qaytalanish, atsiklovirOchish
    14. 14Epshteyn–Barr virusi va yuqumli mononukleozklinik triada, qon manzarasi, geterofil va spetsifik antitanalar, amoksitsillin toshmasi, taloq yorilishi va sportdan chetlatish, havo yo'li obstruksiyasi, gemofagotsitar sindrom, EBV bilan bog'liq limfoproliferatsiyaOchish
    15. 15Sitomegalovirus infeksiyasiorttirilgan SMV, mononukleozsimon sindrom, transplant va OIV da SMV, gansiklovir va valgansiklovirOchish
    16. 16Epidemik parotitqo'zg'atuvchi, so'lak bezlari zararlanishi, orxit, pankreatit, seroz meningit, eshitish yo'qotilishi, boshqa parotitlardan farqlashOchish
    17. 17Enterovirus infeksiyalari va poliomiyelitKoksaki va ECHO, gerpetik angina (gerpangina), qo'l-oyoq-og'iz kasalligi, enteroviral seroz meningit, miokardit, EV-A71, o'tkir so'lqi falaj va uni kuzatish, poliomiyelit, vaksina bilan bog'liq poliomiyelitOchish
    18. 18Gripp va boshqa o'tkir respirator virusli infeksiyalargripp, RSV, paragripp, adenovirus, rinovirus, metapnevmovirus, xavf guruhlari, oseltamivir ko'rsatmasi, simptomatik davo chegarasi, antibiotik keraksizligi, palivizumab va RSVga qarshi antitanalarOchish
    19. 19COVID-19 va bolalardagi ko'p tizimli yallig'lanish sindromiSARS-CoV-2 ning bolalardagi kechishi, og'irlik mezonlari, MIS-C tashxisi va davosi, Kavasaki kasalligi bilan farqi, uzoq davom etuvchi COVIDOchish
    20. 20Ko'kyo'talBordetella pertussis, davrlari, go'dakdagi apnoe va o'lim xavfi, leykotsitoz va o'pka gipertenziyasi, PZR va serologiya muddatlari, makrolidlar, kontaktlarga profilaktika, homiladorlikda emlashOchish
    21. 21Difteriyatoksin mexanizmi, halqum, hiqildoq va burun difteriyasi, toksik shakllar, miokardit va polinevropatiya, antitoksik zardob, antitoksik immunitetni aniqlash, kontaktlar va infeksiya o'chog'ida ko'riladigan choralarOchish
    22. 22A guruh streptokokk infeksiyalari va skarlatinafaringotonzillit, Centor/McIsaac baholari, tezkor antigen testi, skarlatina, invaziv streptokokk infeksiyasi, streptokokkli toksik shok, asoratlar: revmatik isitma va glomerulonefrit, PANDAS munozarasiOchish
    23. 23Stafilokokk infeksiyalari va toksik shok sindromiS. aureus, MSSA va MRSA, bakteriemiya, stafilokokkli kuygan teri sindromi, stafilokokkli toksik shok, ovqat toksikoinfeksiyasi, koagulazamanfiy stafilokokklarOchish
    24. 24Meningokokk infeksiyasitashuvchanlik, lokal va generalizatsiyalangan shakllar, meningokokkemiya va fulminant purpura, Uoterxaus-Friderixsen sindromi, shifoxonagacha bosqichda birinchi doza antibiotik yuborish, kontaktlar kimyoprofilaktikasi, emlashOchish
    25. 25Bakterial meningitqo'zg'atuvchilar yoshga qarab, klinik belgilar, lyumbal punksiya ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalari, likvor talqini, deksametazon, empirik antibiotik, asoratlar, eshitish skriningiOchish
    26. 26Virusli meningit va ensefalitlarenterovirus, gerpes va arbovirus ensefalitlari, autoimmun ensefalitdan farqi, MRT va EEG, atsiklovir empirik ko'rsatmasi, kana ensefalitiOchish
    27. 27O'tkir ichak infeksiyalari: yondashuv va regidratatsiyadiareya turlari (sekretor, invaziv), degidratatsiya darajasini baholash, JSST A, B, C rejalari, og'iz orqali regidratatsiya eritmasi, rux, ovqatlanish, antibiotik ko'rsatmasi, qon aralash diareya, xavf belgilariOchish
    28. 28Bakterial ichak infeksiyalarishigellyoz, salmonellyoz, qorin tifi, eshirixiozlar va gemolitik-uremik sindrom, kampilobakterioz, yersinioz, vabo, C. difficile, ovqat toksikoinfeksiyasiOchish
    29. 29Virusli gastroenteritlarrotavirus, norovirus, adenovirus 40/41, astrovirus, rotavirusga qarshi emlash va invaginatsiya xavfiOchish
    30. 30Virusli gepatit A va Eyuqish, sariqlik oldi va sariqlik davri, fulminant shakl, laborator tashxis, kasalxonaga yotqizish mezonlari, infeksiya o'chog'ida ko'riladigan choralar, emlashOchish
    31. 31Virusli gepatit B, C va Dvertikal yuqish, surunkali infeksiya fazalari, serologik belgilar talqini, bolalarda davo ko'rsatmalari (entekavir, tenofovir, to'g'ridan-to'g'ri ta'sir etuvchi preparatlar), gepatotsellyulyar karsinoma skriningi, profilaktikaOchish
    32. 32Bolalarda silbirlamchi sil infeksiyasi va kasalligi, yashirin sil infeksiyasi, Mantu sinamasi, Diaskintest va IGRA, ko'krak ichi limfa tugunlari sili, sil meningiti, BSJ va uning asoratlari, dori sezgir va chidamli silda davo sxemalari, kontakt bolalarni tekshirishOchish
    33. 33OIV infeksiyasi bolalardavertikal yuqish va uning oldini olish, go'dakda PZR bilan tashxis, bosqichlar, opportunistik infeksiyalar (pnevmotsistli zotiljam, SMV, o'rab oluvchi gerpes), antiretrovirus terapiyani boshlash va kuzatish, emlash xususiyatlariOchish
    34. 34Brutsellyoz va boshqa bakterial zoonozlarbrutsellyoz (O'zbekiston uchun endemik), leptospiroz, tulyaremiya, kuydirgi, Q isitma, mushuk tirnashi kasalligiOchish
    35. 35Virusli gemorragik isitmalarQrim-Kongo gemorragik isitmasi, buyrak sindromli gemorragik isitma, dengue, xavf belgilari, infeksion nazorat va kontaktlarOchish
    36. 36Qoqshol, botulizm va quturishtoksin va neyrotrop virus mexanizmi, jarohatdan keyingi qoqsholga qarshi profilaktika jadvali, chaqaloq botulizmi, hayvon tishlashidan keyingi quturishga qarshi profilaktika toifalariOchish
    37. 37Ichak protozoozlarilyamblioz, amyobiaz va amyobali jigar absessi, kriptosporidioz, blastotsistoz munozarasiOchish
    38. 38Bezgak va visseral leyshmaniozPlasmodium turlari, og'ir bezgak mezonlari, qaytib kelgan sayohatchida isitma, artemizinin preparatlari, visseral leyshmanioz (O'zbekistondagi o'choqlar), pantsitopeniya va splenomegaliya bilan farqlash, toksoplazmozOchish
    39. 39Ichak gelmintozlarienterobioz, askaridoz, trixurioz, gimenolepidoz, teniidozlar, strongiloidoz, eozinofiliyaga yondashuv, maktab yoshidagi bolalarda ommaviy gijjaga qarshi davolashOchish
    40. 40To'qima gelmintozlariexinokokkoz (O'zbekiston uchun endemik), toksokaroz, opistorxoz, trixinellyoz, sistitserkozOchish
    41. 41Immuniteti susaygan bolada infeksiyalar va tibbiy qurilma infeksiyalarifebril neytropeniya, transplantdan keyingi infeksiyalar, invaziv kandidoz va aspergillyoz, pnevmotsistli zotiljam profilaktikasi, markaziy vena kateteri infeksiyasi, shunt infeksiyasiOchish
  19. 19 · Bolalar nevrologiyasi

    1. 1Nevrologik ko'rik va tekshirish usullarinevrologik anamnez, yoshga mos ko'rik tartibi, bosh aylanasi, kranial nervlar, tonus, kuch, reflekslar va go'dak reflekslari, sezgi, koordinatsiya va yurish, shikastlanish darajasini aniqlash (yuqori va pastki motor neyron, nerv-mushak), EEG, ENMG, uyg'otilgan potensiallar, lyumbal punksiya va orqa miya suyuqligi tahlili, neyrovizualizatsiya va genetik tekshiruvga ko'rsatmaOchish
    2. 2Nerv nayi nuqsonlari va yashirin orqa miya disrafizminerv nayi nuqsonlarining embriologiyasi va xavf omillari, foliy kislotasi bilan oldini olish, prenatal skrining, miyelomeningotsele (darajasi, Kiari II malformatsiyasi, gidrotsefaliya, neyrogen qovuq va ichak, ortopedik asoratlar, lateks allergiyasi, homila ichida va tug'ilgandan keyin jarrohlik), yashirin orqa miya disrafizmi va teri belgilari, tortilgan orqa miya, diastematomiyeliya, ensefalotsele, anensefaliyaOchish
    3. 3Bosh miya rivojlanish nuqsonlari va mikrotsefaliyapo'stloq rivojlanishi nuqsonlari (lissensefaliya, polimikrogiriya, shizensefaliya, geterotopiya, o'choqli po'stloq displaziyasi, gemimegalensefaliya), o'rta chiziq nuqsonlari (goloprozensefaliya, qadoqsimon tana ageneziyasi, septo-optik displaziya), kranial nervlar disgeneziyasi (Mebius, Dyuan sindromlari), miya ustuni va miyacha nuqsonlari (Juber sindromi, rombensefalosinapsis, ko'prik-miyacha gipoplaziyasi), mikrotsefaliya va makrotsefaliyaga yondashuvOchish
    4. 4Gidrotsefaliyaorqa miya suyuqligining hosil bo'lishi, yo'li va so'rilishi, obstruktiv va kommunikatsiyalanuvchi gidrotsefaliya, sabablari va genetikasi (L1CAM), Kiari I–III, Dendi–Uoker va Galen venasi malformatsiyalari, go'dak va katta bolada klinik belgilar, tashxis tartibi va makrotsefaliyada yo'llash, differensial tashxis (gidranensefaliya, porensefaliya, ex vacuo), shunt va endoskopik uchinchi ventrikulostomiyani tanlash, shunt bekilishi, infeksiyasi va ortiqcha drenajlanish, prognoz va kuzatuvOchish
    5. 5Kraniosinostoz va deformatsion plagiotsefaliyabosh suyagi choklari va o'sish qonuni, birlamchi, ikkilamchi va sindromli kraniosinostoz, choklar bo'yicha bosh shakli (skafotsefaliya, trigonotsefaliya, peshona va ensa plagiotsefaliyasi, braxitsefaliya, «uch bargli» bosh suyagi), Kruzon, Apert, Myunke, Seter–Chotsen va Pfayffer sindromlari, genetik tekshiruv, deformatsion plagiotsefaliyaning sabablari va tug'ma mushak tortikollisi, kraniosinostozdan farqlash, o'lchash va og'irlik darajasi, oldini olish, holatni almashtirish va fizioterapiya, tuzatuvchi dubulg'a (muddat bo'yicha manbalar farqi), jarrohlik muddati va usullari, kalla ichi bosimi va ko'z kuzatuvi, prognozOchish
    6. 6Tutqanoq va epilepsiya: tasnif va birinchi tutqanoqqa yondashuvILAE bo'yicha tutqanoq va epilepsiya tasnifi, o'choqli va generalizatsiyalangan tutqanoq, provokatsiyalangan va provokatsiyasiz tutqanoq, birinchi provokatsiyasiz tutqanoqda tekshiruv hajmi va qaytalanish xavfi, epilepsiya tashxisi, tutqanoq mexanizmlari, xavfsizlik bo'yicha maslahatOchish
    7. 7Febril tutqanoqlarta'rif va tarqalishi, oddiy va murakkab febril tutqanoq, febril epileptik status, qaytalanish va epilepsiya xavfi, lyumbal punksiyaga ko'rsatma, EEG va neyrovizualizatsiya qachon kerak emasligi, profilaktik davo va uning cheklovi, ota-onaga maslahat, GEFS+ va Drave sindromi bilan bog'liqligiOchish
    8. 8O'choqli epilepsiyalar va yoshga bog'liq o'choqli sindromlaro'choqli tutqanoq semiologiyasi (chakka, peshona, ensa), markaziy-chakka cho'qqili o'zi o'tib ketuvchi epilepsiya (rolandik), Panayotopulos sindromi, ensa epilepsiyalari, tuzilmaviy o'choqli epilepsiya, chakka bo'lagi mezial skleroziOchish
    9. 9Generalizatsiyalangan epilepsiyalar va refleks tutqanoqlarbolalik va yuvenil absans epilepsiyasi, yuvenil mioklonik epilepsiya, faqat generalizatsiyalangan tonik-klonik tutqanoqli epilepsiya, GEFS+, fotosensitiv va boshqa refleks tutqanoqlar, bosh qimirlatish sindromi, EEG naqshlariOchish
    10. 10Rivojlanish va epileptik ensefalopatiyalarta'rif, erta infantil epileptik ensefalopatiya, Vest sindromi (epileptik spazmlar, gipsaritmiya), Drave sindromi, Lennoks–Gasto sindromi, mioklonik-astatik epilepsiya, Landau–Kleffner sindromi va uyquda elektr status, genetik sabablar va davolanadigan metabolik sabablar (piridoksinga bog'liq epilepsiya, GLUT1 tanqisligi), davoOchish
    11. 11Epilepsiyani davolashdavoni boshlash va to'xtatish qarori, antiepileptik dorilar (ta'sir mexanizmi, tutqanoq turiga qarab tanlash, dozalash, nojo'ya ta'sirlar, o'zaro ta'sir, qon darajasi), dori-rezistent epilepsiya, ketogenik parhez, epilepsiya jarrohligi va vagus nervini stimulyatsiyalash, kutilmagan to'satdan o'lim, maktab, sport va emlash, o'smir qizlarda teratogenlikOchish
    12. 12Tutqanoqqa o'xshash paroksizmal holatlaraffektiv-respirator xuruj, sinkope va reflektor anoksik xuruj, parasomniyalar va uyqudagi harakatlar, erta go'daklikning xavfsiz mioklonusi, benign neonatal uyqu mioklonusi, giperekpleksiya, Sandifer sindromi, xavfsiz paroksizmal tortikollis va bosh aylanishi, paroksizmal diskineziyalar, o'zini qo'zg'atish xatti-harakati, video-EEG ning o'rniOchish
    13. 13Birlamchi bosh og'rig'i: migren va tarang bosh og'rig'ibosh og'rig'ining tasnifi va epidemiologiyasi, migren turlari (aurasiz, aurali, gemiplegik, bazilar tipdagi), migren ekvivalentlari (siklik qusish, qorin migreni, o'zi o'tib ketuvchi paroksizmal vertigo), xuruj davosi va oldini olish, dori ko'p ishlatilishidan bosh og'rig'i, tarang bosh og'rig'i, uchlamchi nerv avtonom sefalgiyalariOchish
    14. 14Ikkilamchi bosh og'rig'i, idiopatik intrakranial gipertenziya va bosh miya absessixavf belgilari («qizil bayroqlar») va neyrovizualizatsiyaga ko'rsatma, intrakranial bosim oshishidan bosh og'rig'i, idiopatik intrakranial gipertenziya (sabablari, ko'ruv nervi diski shishi, mezonlar, lyumbal punksiya, davo, ko'rishni saqlash), bosh miya absessi (sabablari, belgilari, tashxis, antibakterial va jarrohlik davo)Ochish
    15. 15Neyroteri sindromlari1-tip neyrofibromatoz va NF2 bilan bog'liq shvannomatoz (tashxis mezonlari, ko'ruv yo'li gliomasi, o'quv qiyinchiligi, kuzatuv), tuberoz skleroz (epilepsiya, ependima osti gigant hujayrali astrotsitoma, mTOR ingibitorlari), Sterj–Veber sindromi (tutqanoq, glaukoma), fon Hippel–Lindau kasalligi, chiziqli yog' bezi nevusi sindromi, PHACE sindromi, pigment inkontinensiyasiOchish
    16. 16Ataksiyalarataksiyaga yondashuv (o'tkir, qaytalanuvchi, surunkali, progressiv), o'tkir serebellar ataksiya, intoksikatsiya, opsoklonus-mioklonus sindromi va neyroblastoma, epizodik ataksiyalar, Fridreyx ataksiyasi, ataksiya-telangiektaziya, boshqa irsiy ataksiyalarOchish
    17. 17Giperkinezlar: xoreya, tremor, mioklonus va distoniyaharakat buzilishlarini tanish va nomlash, xoreya va atetozning sabablari, tremor turlari, mioklonus, distoniya (birlamchi, ikkilamchi, dopaga sezgir distoniya), dori bilan bog'liq harakat buzilishlari, parkinsonizm, davo tamoyillariOchish
    18. 18Bolalar serebral falajita'rif va tarqalishi, xavf omillari va sabablari, tasnif (spastik diplegiya, gemiplegiya, kvadriplegiya, diskinetik, ataktik), GMFCS darajalari, erta tashxis va yo'llash, hamroh holatlar (epilepsiya, aqliy zaiflik, ko'rish va eshitish, ovqatlanish, og'riq), spastiklik davosi (baklofen, botulin toksini, selektiv dorsal rizotomiya), chanoq-son bo'g'imi nazorati, ko'p mutaxassisli olib borishOchish
    19. 19Neyrometabolik va neyrodegenerativ kasalliklarrivojlanish regressiga yondashuv, mitoxondrial ensefalomiopatiyalar (MELAS, MERRF, Li sindromi, Alpers), boshqa ensefalopatiyalar, sfingolipidozlar (Tey–Saks, Gosher, Krabbe, metaxromatik leykodistrofiya, Niman–Pik), neyronal seroid lipofussinozlar, adrenoleykodistrofiya, sialidoz, Rett sindromi va boshqa neyrodegenerativ kasalliklar, skrining va fermentli davoOchish
    20. 20Autoimmun ensefalitta'rif va mezonlar, NMDA-retseptorga qarshi antitanali ensefalit (klinik bosqichlari, teratoma), boshqa antitanali ensefalitlar, gerpes ensefalitidan keyingi autoimmun ensefalit, Xashimoto ensefalopatiyasi, PANS va PANDAS munozarasi, birinchi va ikkinchi qator immunoterapiyaOchish
    21. 21O'tkir tarqoq ensefalomiyelit va ko'ruv nervi nevritidemielinizatsiyalovchi kasalliklarning umumiy tamoyillari, o'tkir tarqoq ensefalomiyelit (sabablari, klinik ko'rinishi, MRT, davo, qaytalanishi), ko'ruv nervi nevriti (belgilari, tekshiruv, davo, prognoz, tarqoq sklerozga o'tish xavfi)Ochish
    22. 22Tarqoq skleroz, MOG-antitana kasalligi va optik neyromiyelit spektri buzilishibolalardagi tarqoq skleroz (mezonlar, MRT, kasallik kechishini o'zgartiruvchi davo), MOG-antitana bilan bog'liq kasallik, akvaporin-4 antitanali optik neyromiyelit spektri buzilishi, farqlash va qaytalanishning oldini olishOchish
    23. 23Orqa miya kasalliklari: ko'ndalang miyelit, siringomiyeliya, o'sma va tomir malformatsiyasio'tkir miyelopatiyaga yondashuv, ko'ndalang miyelit, o'tkir bo'shashgan miyelit, orqa miya insulti, siringomiyeliya, orqa miya o'smalarining nevrologik belgilari, orqa miya arteriovenoz malformatsiyalariOchish
    24. 24Bolalarda insult va serebral vaskulitarterial ishemik insult (xavf omillari: yurak, o'roqsimon hujayrali anemiya, arteriopatiya, moyamoya), venoz sinus trombozi, gemorragik insult va tomir malformatsiyalari, insultga o'xshash holatlar, o'tkir davo va ikkilamchi profilaktika, birlamchi va ikkilamchi serebral vaskulitOchish
    25. 25Nerv-mushak kasalliklariga yondashuv va gipotonik go'dakmotor birlik va shikastlanish darajasi, anamnez va ko'rik (Gowers belgisi, fassikulyatsiya, miotoniya), kreatinkinaza, ENMG, mushak va nerv biopsiyasi, mushak MRT va genetik tekshiruv, markaziy va periferik gipotoniyani farqlash, gipotonik go'dakka yondashuvOchish
    26. 26Tug'ma miopatiyalar va artrogripozmiotubulyar (sentronuklear) miopatiya, mushak tolasi turlari nomutanosibligi, nemalin miopatiya, markaziy o'zak kasalligi va boshqa o'zakli miopatiyalar, miofibrillyar miopatiyalar, miya nuqsoni bilan kechuvchi mushak kasalliklari, amioplaziya, xavfsiz tug'ma gipotoniya, artrogripozOchish
    27. 27Mushak distrofiyalariDyushen va Bekker mushak distrofiyasi (genetika, klinika, kardiomiopatiya va nafas, glyukokortikoidlar, gen terapiyasi, ko'p mutaxassisli kuzatuv), Emeri–Dreyfus mushak distrofiyasi, miotonik distrofiya (tug'ma shakl), oyoq-qo'l kamari distrofiyalari, yuz-kurak-yelka distrofiyasi, tug'ma mushak distrofiyalariOchish
    28. 28Endokrin, toksik va metabolik miopatiyalarendokrin miopatiyalar (qalqonsimon bez, glyukokortikoid), dori va toksik miopatiyalar, davriy falajlar va kanalopatiyalar, xavfli gipertermiya, glikogenozlar (Pompe, Mak-Ardl), mitoxondrial miopatiyalar, lipid miopatiyalari, E vitamini tanqisligi miopatiyasi, rabdomiolizOchish
    29. 29Miasteniya va boshqa nerv-mushak o'tkazuvchanligi buzilishlariyuvenil miasteniya (antitanalar, okulyar va generalizatsiyalangan shakl, tashxis, antixolinesteraza dorilar, immunoterapiya, timektomiya, miastenik kriz), chaqaloqning o'tkinchi miasteniyasi, tug'ma miastenik sindromlar, nerv-mushak o'tkazuvchanligini buzuvchi dorilarOchish
    30. 30Spinal mushak atrofiyasi va boshqa motor neyron kasalliklariproksimal spinal mushak atrofiyasi 5q (SMN1 va SMN2, turlari, chaqaloq skriningi, nusinersen, onasemnogen abeparvovek, risdiplam, nafas va ovqatlanishni qo'llab-quvvatlash), boshqa spinal mushak atrofiyalari, boshqa motor neyron kasalliklariOchish
    31. 31Irsiy, toksik va vegetativ neyropatiyalarirsiy motor-sensor neyropatiyalar (Sharko–Mari–Tut kasalligi turlari, Russi–Levi sindromi, Refsum kasalligi, gigant aksonal neyropatiya), leykodistrofiyalarda neyropatiya, tug'ma irsiy sensor neyropatiyalar, toksik va dori neyropatiyalari, oilaviy disavtonomiya va boshqa vegetativ neyropatiyalarOchish
    32. 32Giyen–Barre sindromi va Bell falajiGiyen–Barre sindromi (sabablari, turlari, Miller–Fisher sindromi, tashxis, nafas va vegetativ asoratlarni kuzatish, immunoglobulin va plazmaferez, prognoz), surunkali yallig'lanishli demielinizatsiyalovchi polineyropatiya, Bell falaji (sabablari, farqlash, glyukokortikoid, ko'zni himoya qilish, prognoz)Ochish
  20. 20 · Bolalar psixiatriyasi

    1. 1Bolaning ruhiy holatini baholash va psixiatrik tashxis tamoyillaribolalarda ruhiy buzilishlar tarqalishi, xavf va himoya omillari, pediatr ko'rigida psixososial skrining, bola va ota-ona bilan suhbat tuzilishi, ruhiy holat tekshiruvi, rivojlanish va oila anamnezi, so'rovnomalar va reyting shkalalari, tasnif tamoyillari (XKT va DSM-5), ruhiy belgilarning somatik sabablari, psixiatrga yuborish ko'rsatmalariOchish
    2. 2Ruhiy buzilishlarni davolash tamoyillari: psixoterapiya va psixofarmakologiyapsixoterapiya turlari (kognitiv-xulqiy terapiya, oilaviy terapiya, ota-onani o'qitish, interpersonal terapiya), dalilga asoslangan tanlov, psixotrop dorilar guruhlari va bolalardagi farmakologik xususiyatlar, dori tanlash, titrlash va monitoring tamoyillari, nojo'ya ta'sirlar (metabolik, ekstrapiramid, serotonin sindromi), rozilik va bolaning ishtiroki, statsionar psixiatrik yordamOchish
    3. 3Xavotir buzilishlariajralish xavotiri, umumlashgan xavotir, ijtimoiy xavotir, o'ziga xos fobiyalar, vahima buzilishi, selektiv mutizm; tarqalish, etiologiya, yoshga xos ko'rinish, somatik niqoblar, farqlash, skrining shkalalari, kognitiv-xulqiy terapiya va dori davosi, prognozOchish
    4. 4Obsessiv-kompulsiv va unga yaqin buzilishlarobsessiya va kompulsiya, bolalarda boshlanishi va kechishi, tik bilan bog'liq shakl, streptokokk infeksiyasi bilan bog'liq o'tkir neyropsixiatrik sindrom masalasi, trixotillomaniya va teri terish, farqlash, ekspozitsiya va javobning oldini olish usuli, dori davosi, prognozOchish
    5. 5Psixotravma va stress bilan bog'liq buzilishlarog'ir bolalik tajribalari va zaharli stress (lug'at shakli, §30.9 va §36.05), o'tkir stress buzilishi, travmadan keyingi stress buzilishi, moslashuv buzilishi, reaktiv bog'lanish va tormozsiz ijtimoiy yaqinlashish buzilishlari, bolalardagi tibbiy travmatik stress, yoshga xos ko'rinish, skrining va yo'llanma, travmaga yo'naltirilgan kognitiv-xulqiy terapiya, ajralish, ajrim, ko'chish va kasalxonaga yotqizish, qayg'u, judolik va o'limni tushunishOchish
    6. 6Bolaga zo'ravonlik va e'tiborsizlik: ruhiy oqibatlar va yordamzo'ravonlik turlari (jismoniy, jinsiy, psixologik, e'tiborsizlik), xavf omillari, xulq va hissiy belgilar, bola bilan suhbat tamoyillari, ruhiy oqibatlar, psixologik yordam va reabilitatsiya, oila bilan ishlash, shifokorning qonuniy majburiyati, soxta yoki sun'iy chaqirilgan kasallik (Myunxauzen sindromining delegatsiyalangan shakli)Ochish
    7. 7Depressiyabolalar va o'smirlarda depressiv epizod va doimiy depressiv buzilish, tarqalish, xavf omillari, yoshga xos belgilar, skrining so'rovnomalari, farqlash va somatik sabablar, davo bosqichlari, antidepressantlar va o'z joniga qasd qilish xavfi haqidagi ogohlantirish, prognozOchish
    8. 8Bipolyar buzilish va kayfiyat boshqaruvining disruptiv buzilishibolalarda maniya va gipomaniya, bipolyar buzilish turlari, kayfiyat boshqaruvining disruptiv buzilishi, surunkali jizzakilik, farqlash (diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromi, xulq buzilishi), kayfiyat stabilizatorlari va antipsixotiklar, monitoring, prognozOchish
    9. 9O'z joniga qasd qilish xavfi va o'ziga shikast yetkazishtarqalish, xavf va himoya omillari, ogohlantiruvchi belgilar, xavf skriningi va baholash, xavfsizlik rejasi, vosita cheklash, shoshilinch yo'llanma, o'z joniga qasd maqsadisiz o'ziga shikast yetkazish (sabablari, baholash, yondashuv)Ochish
    10. 10Nerv anoreksiyasi va nerv bulimiyasita'rif va mezonlar, epidemiologiya, etiologiya, klinik ko'rinish, tibbiy asoratlar (bradikardiya, elektrolit buzilishi, suyak zichligi, amenoreya), laborator tekshiruv va EKG, statsionarga yotqizish mezonlari, oilaga asoslangan davo, qayta oziqlantirish sindromi xavfi, prognozOchish
    11. 11Ovqatlanishning boshqa buzilishlari: ovqatdan qochish va uni cheklash, ruminatsiya va pikaovqatdan qochish va uni cheklash buzilishi, kompulsiv ortiqcha ovqatlanish, ruminatsiya sindromi, pika (temir tanqisligi va qo'rg'oshin bilan bog'liqligi), tanlab ovqatlanishdan farqi, baholash va davoOchish
    12. 12Somatik simptomli va unga yaqin buzilishlarsomatik simptomli buzilish, kasallik xavotiri, funksional nevrologik (konversion) buzilish, psixogen noepileptik xurujlar, funksional og'riqdagi psixologik omillar, psixogen yo'tal, soxta kasallik va simulyatsiyadan farqi, tekshiruv chegarasi, bola va oilaga tushuntirish, reabilitatsiya yondashuviOchish
    13. 13Tiklar, Turett sindromi va stereotipik harakatlartik turlari va tasnifi, vaqtinchalik va surunkali tiklar, Turett sindromi, hamroh holatlar (diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromi, obsessiv-kompulsiv buzilish), farqlash, tikka qarshi xulqiy terapiya, dori davosi, stereotipik harakatlar buzilishi, odatlar (barmoq so'rish, tirnoq tishlash, bruksizm)Ochish
    14. 14Disruptiv xulq: jahl xurujlari, qarshilik ko'rsatuvchi itoatsizlik buzilishi va xulq buzilishijahl xurujlari va me'yor chegarasi, qarshilik ko'rsatuvchi itoatsizlik buzilishi, xulq buzilishi, vaqti-vaqti bilan portlovchi buzilish, agressiya, yolg'on, o'g'irlik va maktabga bormaslik, xavf omillari, ota-onani o'qitish dasturlari, maktab va oila aralashuvi, prognozOchish
    15. 15Autizm spektri buzilishi: erta belgilar, skrining va tashxista'rif va tarqalish, etiologiya (genetik va atrof-muhit omillari, emlash bilan bog'liq emasligi), erta xavotirli belgilar, M-CHAT-R skriningi, tashxis mezonlari va og'irlik darajalari, tibbiy tekshiruv (eshitish, genetik), farqlash (nutq kechikishi, aqliy zaiflik, eshitish pasayishi), tashxisni oilaga yetkazishOchish
    16. 16Autizm spektri buzilishi: aralashuv, hamroh holatlar va olib borisherta xulqiy va rivojlanishga asoslangan aralashuv (amaliy xulq tahlili), nutq va ijtimoiy ko'nikma terapiyasi, ta'lim va ijtimoiy reabilitatsiya, hamroh holatlar (epilepsiya, uyqu buzilishi, ovqat tanlash, oshqozon-ichak muammolari, diqqat yetishmasligi, xavotir), jizzakilik va agressiyada dori davosi, isbotlanmagan muqobil usullar, o'smirlik va kattalikka o'tish, prognozOchish
    17. 17Diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromitarqalish, etiologiya, yosh bo'yicha klinik ko'rinish, tashxis mezonlari va reyting shkalalari, farqlash va hamroh holatlar, maktabgacha yoshdagi yondashuv, xulqiy terapiya, stimulyatorlar va nostimulyator dorilar, yurak xavfini baholash, monitoring, prognozOchish
    18. 18O'quv ko'nikmalarining o'ziga xos buzilishlari va ijro funksiyasiijro funksiyasi va neyrorivojlanish tushunchasi, o'qish buzilishi (disleksiya), yozish va hisoblash buzilishlari, maktabdagi muvaffaqiyatsizlikka yondashuv, psixologik-pedagogik baholash, aralashuv va maktab moslashuvlari, hamroh holatlarOchish
    19. 19Bolalik psixozlari va shizofreniyapsixoz belgilari (gallyutsinatsiya, vasvasa, fikrlash buzilishi), erta boshlangan shizofreniya, prodrom, yoshga xos ko'rinish, ikkilamchi psixoz sabablari (dori, moddalar, autoimmun ensefalit, metabolik kasalliklar), tekshiruv, antipsixotik davo va monitoring, psixososial yordam, prognozOchish
    20. 20Deliriy va somatik kasallikdagi bolaga psixiatrik yordamdeliriy ta'rifi va turlari (giperaktiv, gipoaktiv, aralash), xavf omillari va sabablari, intensiv terapiyada skrining shkalalari, oldini olish choralari, dori davosi, surunkali kasallik va kasalxonaga yotqizishning ruhiy ta'siri, davoga rioya, muolajaga tayyorlash, konsultativ psixiatriya tamoyillariOchish
  21. 21 · Bolalar dermatologiyasi

    1. 1Bola terisini dermatologik tekshirish va toshma elementlaribolalar terisining dermatologik ahamiyatga ega xususiyatlari, anamnez, ko'rik tartibi, birlamchi va ikkilamchi toshma elementlari, joylashuv, shakli va tarqalishi bo'yicha naqshlar, rang va yuza o'zgarishi, Vud lampasi, dermatoskopiya, KOH bilan mikroskopiya, Tsank surtmasi, zamburug' ekmasi, biopsiya turlari, qichishishga yondashuv, yosh bo'yicha tez-tez uchraydigan toshmalar, dermatologga yo'llash ko'rsatmalariOchish
    2. 2Dermatologik davolash tamoyillari: tashqi dorilar va teri parvarishitashqi dori asoslari (malham, krem, losyon, gel, pasta, ko'pik), bolalarda dori so'rilishining xususiyatlari, emolientlar, tashqi glyukokortikoidlarning kuch sinflari, miqdori va «barmoq uchi birligi», mahalliy va tizimli nojo'ya ta'sirlar, kalsinevrin ingibitorlari, nam bog'lam, antiseptik va antibiotikli tashqi dorilar, keratolitiklar, tizimli dorilar va fototerapiya tamoyillari, chaqaloq terisini parvarishlashOchish
    3. 3Chaqaloq va go'dak terisining o'tkinchi va tug'ma holatlariyog' bezlari giperplaziyasi, miliya, Epshteyn marvaridlari va Bon tugunchalari, issiqlik toshmasi, chaqaloq aknesi va sefalik pustulyoz, o'tkinchi pustulyoz melanoz, go'daklik akropustulyozi, eozinofil pustulyoz follikulit, so'rish pufaklari, marmar teri, «arlekin» rang o'zgarishi va akrotsianoz, teri osti yog' to'qimasi nekrozi va sklerema, teri aplaziyasi va soch yoqasi belgisi, boshqa tug'ma teri nuqsonlari (chuqurchalar, amniotik tortmalar, qo'shimcha quloq do'mbog'i, qo'shimcha ko'krak uchlari), pustulali va pufakli chaqaloqni farqlashOchish
    4. 4Yo'rgak dermatiti va seboreyali dermatityo'rgak sohasi dermatitining turlari (ta'sirlovchi kontakt, ishqalanish, yo'rgak chetidagi, Jakke eroziv, allergik kontakt, kandidali, stafilokokkli, perianal streptokokk, seboreyali, psoriazsimon, temiratki, bichilish), najas fermentlari va okklyuziya, farqlash (rux tanqisligi, Langergans hujayrali gistiotsitoz, tug'ma zaxm, zo'ravonlik), oldini olish, to'siq vositalari va davo; go'daklik va o'smirlik seboreyali dermatiti, geyms, qazg'oq, Leyner eritrodermiyasi, Malassezia roli, davo va qo'llab-quvvatlashOchish
    5. 5Kontakt dermatit va boshqa ekzematoz kasalliklarta'sirlovchi va allergik kontakt dermatit (mexanizm, vaqt bo'yicha kechish; o'simlik, nikel, poyabzal, kiyim, mahalliy dorilar, kosmetika, xina), quruq teri dermatiti, «id» reaksiya, aplikatsion sinama, nummulyar ekzema, dishidrotik ekzema, oq temiratki, oddiy surunkali lixen, yuvenil plantar dermatoz, lab yalash dermatiti, perioral dermatit, og'iz atrofidagi kontakt eshakemidan farqlash, davo va oldini olishOchish
    6. 6Infantil gemangioma va boshqa qon tomir o'smalariISSVA tasnifi tamoyili (o'sma va malformatsiya), infantil gemangioma: tarqalishi, xavf omillari, patogenezi va GLUT-1, o'sish va qaytish muddatlari, yuzaki, chuqur, aralash, minimal o'sishli, lokal, segmentar va ko'p o'choqli shakllar, xavfli joylashuvlar (ko'z atrofi, soqol taqsimoti va nafas yo'li, lab, burun, quloq, quloq oldi, oraliq, dumg'aza), PHACE va LUMBAR sindromlari, ko'p o'choqli va jigar gemangiomasi, tashxis va qo'shimcha tekshiruvga ko'rsatmalar, farqlash, faol kuzatuv va erta yo'llash, propranolol (ko'rsatma, qarshi ko'rsatma, oldingi tekshiruv, doza, kuzatuv, to'xtatish, qaytar o'sish), atenolol, timolol, glyukokortikoid va ikkinchi qator davo, lazer, jarrohlik, yara parvarishi; tug'ma gemangioma (tez qaytuvchi, qisman qaytuvchi, qaytmaydigan), piogen granulema, kaposiform gemangioendotelioma, tutamsimon angioma va Kazabax–Merritt fenomeni, so'galsimon, duksimon hujayrali va epitelioid gemangioma, o'rgimchaksimon angioma, angiosarkomaOchish
    7. 7Qon tomir malformatsiyalarimalformatsiya va o'sma tamoyili, sekin va tez oqimli malformatsiyalar, somatik va irsiy mutatsiyalar (GNAQ, TEK, PIK3CA, RASA1, EPHB4, KRAS, ENG, ACVRL1, AKT1, PTEN), kapillyar malformatsiyaning naqshlari (oddiy nevus, olovli nevus, to'rsimon, geografik), Sterj–Veber sindromi (xavf sohasi, Roach shkalasi, MRT va oftalmolog skriningi), megalensefaliya–kapillyar malformatsiya, kapillyar malformatsiya–arteriovenoz malformatsiya sindromi, tug'ma telangiektatik marmar teri, pigment-qon tomir fakomatozi, venoz malformatsiya (glomuvenoz, so'galsimon, ko'k rezina pufakchali nevus sindromi), mahalliy tomir ichi qon ivishi, limfatik malformatsiya (makrokistali, mikrokistali, magistral), arteriovenoz malformatsiya va Shobinger bosqichlari, Klippel–Trenone va Parks Veber sindromlari, PIK3CA bilan bog'liq ortiqcha o'sish spektri, CLOVES, Proteus, PTEN gamartoma sindromi, fibroz-yog'li qon tomir anomaliyasi, irsiy gemorragik telangiektaziya, ataksiya-telangiektaziya, angiokeratomalar (chegaralangan, Fabri kasalligi), tekshiruv (UTT va dopplerografiya, MRT, KT, angiografiya, laboratoriya, biopsiya va genetik tekshiruv), Vilms o'smasi skriningi, impulsli bo'yoqli lazer, kompressiya, past molekulyar geparin, skleroterapiya, embolizatsiya, jarrohlik, sirolimus, alpelisib, trametinib, ko'p tarmoqli kuzatuvOchish
    8. 8Melanotsitar nevuslar va melanomanevus hujayralarining kelib chiqishi va joylashuvi (chegaraviy, murakkab, dermal, ko'k nevus), orttirilgan nevuslar soni va quyosh, klonal va tutilish nevuslari, displastik (atipik) nevus va oilaviy sindrom, tug'ma melanotsitar nevus (o'lchami bo'yicha tasnif, hisoblash koeffitsiyentlari, NRAS va BRAF, melanoma va sarkoma xavfi, yo'ldosh nevuslar), neyroteri melanozi va MRT, galo nevus, Spits nevusi va atipik Spits o'smasi, ko'k nevus, dog'li nevus, bolalarda melanoma (epidemiologiya, turlari, amelanotik ko'rinish), ABCDE va bolalar mezonlari, shubhali o'zgarishlar, dermatoskopiya va gistologiya, farqlash (silliq mushak gamartomasi), dermatologga yo'llash va olib tashlash ko'rsatmalari, gigant nevus jarrohligi va kuzatuvi, kesish chegarasi va signal limfa tuguni biopsiyasi, prognoz, quyoshdan himoyaOchish
    9. 9Giperpigmentatsiyatug'ma dermal melanotsitoz («mo'g'ul dog'i»), «sutli qahva» dog'lari va 1-tip neyrofibromatoz mezonlari, sepkil va lentigolar, Ota va Ito nevuslari, Bekker nevusi, pigment inkontinensiyasi, yallig'lanishdan keyingi giperpigmentatsiya, qora akantoz, dori va tizimli kasallik bilan bog'liq giperpigmentatsiyaOchish
    10. 10Gipopigmentatsiya: vitiligo, albinizm va boshqa holatlarvitiligo (patogenez, shakllari, hamroh autoimmun kasalliklar, davo), tuberoz sklerozdagi gipopigment dog'lar, depigmentlangan nevus, anemik nevus, piebaldizm, okulokutan albinizm, Ito gipomelanozi, yallig'lanishdan keyingi gipopigmentatsiya, Vud lampasi bilan farqlashOchish
    11. 11Psoriaztarqalish, genetika va qo'zg'atuvchilar (streptokokk infeksiyasi), oddiy, tomchisimon, pustulyoz, eritrodermik va yo'rgak sohasi psoriazi, bosh terisi va tirnoq zararlanishi, Kyobner hodisasi, hamroh holatlar (semizlik, metabolik xavf, ruhiy holat), og'irlikni baholash, tashqi davo, fototerapiya, tizimli va biologik davoOchish
    12. 12Boshqa papula-skvamoz kasalliklar: pushti temiratki, yassi lixen va likenoid dermatozlarpushti temiratki (Jiber), yassi lixen, yaltiroq lixen, chiziqli lixen, likenoid pitiriaz (o'tkir va surunkali shakl), qizil tukli pitiriaz, Janotti–Krosti sindromi, ikkilamchi zaxm bilan farqlash, davoOchish
    13. 13Keratinizatsiya buzilishlari va ektodermal displaziyalarixtiozlar (oddiy, X-birikkan, lamellyar, tug'ma ixtiozsimon eritrodermiya, epidermolitik, arlekin ixtiozi, Nezerton kasalligi), kollodiy chaqaloq va uni parvarishlash, follikulyar keratoz, kaft-taboq keratodermiyasi, Darye kasalligi, ektodermal displaziyalar (gipogidrotik shakl), emolient va keratolitik davo, genetik tasdiqlashOchish
    14. 14Bullyoz epidermoliz va boshqa pufakli kasalliklarpufak hosil bo'lish darajasi va farqlash yondashuvi, bullyoz epidermoliz (oddiy, chegaraviy, distrofik, Kindler sindromi; asoratlar, yara parvarishi, ovqatlanish, ko'p tarmoqli yordam; milliy protokol), ko'p shaklli eritema, bolalikdagi chiziqli IgA dermatozi, bullyoz pemfigoid, pemfigus, gerpetiform dermatit va seliakiya, Nikolskiy belgisi, biopsiya va immunoflyuoressensiyaOchish
    15. 15Fotosensibilizatsiya, quyosh kuyishi va fotodermatozlarultrabinafsha nurlarning teriga ta'siri, quyosh kuyishi va uning oldini olish, quyoshdan himoya vositalari va bolalar uchun tavsiyalar, fototoksik va fotoallergik reaksiyalar (dori, fitofotodermatit), polimorf yorug'lik toshmasi, yuvenil bahorgi toshma, gidroa vaksiniforme, aktinik prurigo, kolloid milium, eritropoetik va X-birikkan protoporfiriya, tug'ma eritropoetik porfiriya va boshqa teri porfiriyalari, psevdoporfiriya, pigmentli kseroderma, Kokeyn va Rotmund–Tomson sindromlariOchish
    16. 16Dermis va teri osti yog' to'qimasi kasalliklarikeloid va gipertrofik chandiq, cho'zilish striyalari va glyukokortikoid atrofiyasi, halqasimon granulema, lipoid nekrobioz, skleroatrofik lixen (jinsiy a'zo sohasi, zo'ravonlikdan farqlash), anetodermiya, psevdoksantoma elastikum va perforatsiyalovchi dermatozlar, skleredema, tugunli eritema (sabablari, tekshiruv), sovuq pannikuliti va pernioz, boshqa pannikulitlar (glyukokortikoiddan keyingi, chuqur qizil yuguruk, α1-antitripsin tanqisligi, pankreatik, sun'iy), lipodistrofiya va lipoatrofiyaOchish
    17. 17Soch kasalliklarisoch o'sish sikli, alopetsiyaga yondashuv (chandiqli va chandiqsiz), o'choqli alopetsiya (davo, prognoz), telogen to'kilish, tortilish alopetsiyasi, trixotillomaniya bilan farqlash, anagen soch bo'shashishi sindromi, soch tolasi nuqsonlari, tug'ma alopetsiyalar, gipertrixozOchish
    18. 18Tirnoq va ter bezlari kasalliklaribolalarda tirnoqning o'ziga xosligi, o'tkir va surunkali paronixiya, o'sib kirgan tirnoq, tirnoq psoriazi va lixeni, Bo chiziqlari va onixomadez, koylonixiya, yigirma tirnoq distrofiyasi, tug'ma tirnoq anomaliyalari, tirnoq jarohati; birlamchi va ikkilamchi giperhidroz, bromhidroz, Foks–Fordays kasalligiOchish
    19. 19Akne va unga yaqin kasalliklarpatogenez, akne turlari va og'irligi, go'daklik aknesi, tashqi retinoidlar, benzoil peroksid, tashqi va tizimli antibiotiklar va rezistentlik, kombinatsiyalangan og'iz kontratseptivlari, izotretinoin (ko'rsatma, monitoring, teratogenlik, ruhiy holat), dori bilan bog'liq akne, fulminant akne, akne chandig'i, ruhiy ta'sir; rozatsea, yiringli gidradenitOchish
    20. 20Bakterial teri infeksiyalariimpetigo (bullyozsiz va bullyoz), ektima, follikulit, chipqon va karbunkul, absess (drenaj, metitsillinga chidamli stafilokokk), sellyulit va saramas, perianal streptokokk dermatiti, distal bullyoz daktilit, qaytalanuvchi stafilokokk infeksiyasida dekolonizatsiya, eritrazma, chuqurchali keratoliz, psevdomonas follikuliti, tashqi va tizimli antibiotik tanloviOchish
    21. 21Dermatofitiyalarqo'zg'atuvchilar va yuqish yo'llari (antropofil, zoofil, geofil), bosh terisi temiratkisi (mikrosporiya va trixofitiya, kerion, favus, id-reaksiya), tana, yuz, chov va oyoq temiratkisi, onixomikoz, «inkognito» temiratki, Vud lampasi, KOH bilan mikroskopiya, ekma, tizimli va tashqi antimikotiklar, maktabga qaytish va oilada tekshiruvOchish
    22. 22Teri kandidozi va Malassezia infeksiyalariteri va burma kandidozi, intertrigo, kandidali paronixiya, kandidali yo'rgak dermatiti bilan bog'liqlik, surunkali teri-shilliq kandidozining belgilari, ko'p rangli temiratki, Malassezia follikuliti, tashxis va davoOchish
    23. 23Virusli teri infeksiyalari: so'gallar va kontagioz mollyuskodam papillomavirusi, so'gal turlari (oddiy, yassi, oyoq kafti, ipsimon, anogenital), bolada anogenital so'gal va jinsiy zo'ravonlik masalasi, davo usullari (salitsil kislota, krioterapiya, kantaridin, imikvimod), kontagioz mollyusk (kechishi, yallig'lanish reaksiyasi, davo yoki kuzatish), orf va sog'uvchilar tuguni, yon ko'krakning bir tomonlama ekzantemasiOchish
    24. 24Qo'tir va pedikulyozqo'tir: qo'zg'atuvchi, yuqishi, klassik, go'daklik, tugunli va qatqaloqli (norveg) shakllar, hayvon qo'tiri, qo'tirdan keyingi tugun va pustulyoz, tashxis (qo'tir yo'li, siyoh sinamasi, dermatoskopiya, qirindi), permetrin, ivermektin, benzil benzoat va boshqa vositalar, kontakt shaxslar va muhitga ishlov, davodan keyingi qichishish; bosh, tana va qov pedikulyozi, sirkalarni olib tashlash, pedikulitsidlar va chidamlilik, bolalar jamoasiga qaytishOchish
    25. 25Bo'g'imoyoqlilar chaqishiga teri reaksiyalari va teri lichinka migratsiyasipapulyoz eshakem (strofulyus) va sezuvchanlik bosqichlari, chivin, burga, to'shak qandalasi, trombikula, hayvon va qush kanalari, pashsha, o'rgimchak va kana chaqishi, Laym kasalligining teri belgilari (ko'chuvchi eritema, borrelioz limfotsitomasi), tukli qurt dermatiti, teri lichinka migratsiyasi, kanani olib tashlash, oldini olish va repellentlar, qichishish davosiOchish
    26. 26Teri leyshmanioziqo'zg'atuvchilar (zoonoz va antroponoz shakllar), tashuvchi iskabtopar, endemik hududlar, klinik bosqichlar va shakllar, tashxis (surtma, polimeraza zanjir reaksiyasi), farqlash, mahalliy va tizimli davo, oldini olish, kala-azardan keyingi teri leyshmanioziOchish
    27. 27Teri o'smalari va o'smasimon hosilalarepidermoid va dermoid kistalar, o'rta chiziq hosilalari va yashirin disrafiyaning teri belgilari, pilomatrikoma, yuvenil ksantogranuloma, epidermal nevus va yog' bezi nevusi, dermatofibroma, bazal hujayrali nevoid sindrom, teri leykozi, Langergans hujayrali gistiotsitozning teri belgilari, mastotsitoma, biopsiya va olib tashlash ko'rsatmalariOchish
    28. 28Ovqatlanish bilan bog'liq dermatozlar va tizimli kasalliklarning teridagi belgilarirux tanqisligi va enteropatik akrodermatit, kvashiorkor, pellagra, singa, biotin va almashtirib bo'lmaydigan yog' kislotalari tanqisligi; qandli diabet, jigar va buyrak kasalliklari, ichak yallig'lanish kasalliklari (tugunli eritema, gangrenoz piodermiya), seliakiya, endokrin kasalliklar, vaskulitlarning teri belgilari, neyroteri sindromlarining teri belgilari jadvaliOchish
    29. 29Bolaga zo'ravonlikning teridagi belgilari va ularga o'xshash dermatologik holatlarko'karishlarni baholash (joylashuv, yosh, naqsh), naqshli jarohat, kuyish va tishlash izlari, ularga o'xshash holatlar: tug'ma dermal melanotsitoz, xalq usullari (banka, tanga bilan ishqalash), fitofotodermatit, qon ivishi buzilishlari, bullyoz epidermoliz, impetigo, skleroatrofik lixen, vaskulitlar; hujjatlashtirish va sud-tibbiy fotosuratOchish
  22. 22 · Bolalar ginekologiyasi

    1. 1Qiz bola jinsiy a'zolarining yoshga xos anatomiyasi va fiziologiyasiembriologiya qisqacha (Myuller va Volf yo'llari, siydik-jinsiy sinus), yangi tug'ilgan qizda ona estrogeni ta'siri (qindan oq va qonli ajralma, jinsiy lablar shishi), prepubertat davr (yupqa qizil shilliq, ishqoriy muhit, bachadon bo'yni ↔ tana nisbati), balog'atdagi o'zgarishlar (estrogenlashgan shilliq, laktobatsillalar, fiziologik leykoreya), qizlik pardasining me'yoriy shakllari va yosh bilan o'zgarishi, tuxumdon va bachadonning yoshga xos o'lchamiOchish
    2. 2Ginekologik anamnez va ko'rik: yangi tug'ilgandan o'smirgachayoshga mos anamnez (ota-ona va bola bilan alohida), ko'rikka tayyorlash, holatlar (qurbaqa holati, tizza-ko'krak holati, ona tizzasida), jinsiy lablarni ajratish va tortish usuli, qin ajralmasidan namuna olish (namlangan tampon, kateter usuli), kuzatuvchi xodim, mahalliy og'riqsizlantiruvchi krem, o'smirda ko'zgu bilan ko'rik va ikki qo'llab tekshirish ko'rsatmalari, narkoz ostida ko'rik va vaginoskopiya ko'rsatmalari, sitologik tekshiruvOchish
    3. 3Hayz sikli va hayz gigiyenasi: hayz «hayotiy belgi» sifatidagipotalamus–gipofiz–tuxumdon o'qi, follikulyar va lyutein faza, menarxe yoshi va unga ta'sir qiluvchi omillar, birinchi yillardagi anovulyator sikllar, o'smirda me'yoriy sikl chegaralari (davomiylik, sikl uzunligi, yo'qotilgan qon), hayz kundaligi, ogohlantiruvchi belgilar, hayz gigiyenasi vositalari (prokladka, tampon, hayz kosachasi), tampon bilan bog'liq toksik shok sindromi, hayz va maktabOchish
    4. 4Bolalar ginekologiyasida vizualizatsiya usullari: UTT me'yorlari va topilmalar talqiniqorin orqali, transperineal va qin orqali UTT ko'rsatmalari, siydik pufagi to'liqligi, bachadon va tuxumdonning yoshga xos o'lchami va shakli (neonatal, prepubertat, pubertat), follikulalar, endometriy qalinligi, MRT ko'rsatmalari (anomaliyalar, hosilalar), KT cheklovlari, rentgen, vaginoskopiya va laparoskopiya tasviri bilan bog'lashOchish
    5. 5Prepubertat qizlarda vulvovaginit va qindagi yot jismnospetsifik vulvovaginit (gigiyena, anatomik omillar), spetsifik vulvovaginit (A guruh streptokokki, Shigella, gemofil tayoqcha, ostritsa, kandida — qachon shubha qilinadi), qindagi yot jism (hojatxona qog'ozi), qin ajralmasini tekshirish, davo va gigiyena maslahati, qaytalanuvchi vulvovaginit, prepubertat qizda jinsiy yo'l infeksiyasi topilsa (zo'ravonlik)Ochish
    6. 6Jinsiy lablar kasalliklari: labial sinexiya, gipertrofiya va Bartolin bezi kasalliklarilabial sinexiya (sababi, klinikasi, estrogenli va steroidli krem, qo'lda ajratish ko'rsatmalari, qaytalanish), kichik jinsiy lablar gipertrofiyasi va asimmetriyasi (me'yor varianti, labioplastika so'rovi va unga yondashuv), jinsiy lab shishi va gematomasi, Bartolin bezi kistasi va absessi (drenaj, marsupializatsiya, Word kateteri)Ochish
    7. 7Vulva dermatozlari va yaralariskleroatrofik lixen (klinika, kuchli steroid bilan davo, kuzatuv, zo'ravonlik bilan adashtirish), atopik va kontakt dermatit, psoriaz, Kron kasalligining vulvadagi belgilari, yiringli gidradenit, o'tkir vulva yarasi (Lipshyuts yarasi) va uning differensial tashxisi (gerpes, Behchet), yuqumli mollyusk, vulva gemangiomasi, kuyishOchish
    8. 8Prepubertat qizda qindan qon ketishyangi tug'ilgan qizdagi fiziologik qon ketish, sabablar (yot jism, uretra prolapsi, jarohat va zo'ravonlik, vulvovaginit — Shigella va streptokokk, skleroatrofik lixen, gemangioma, erta balog'at va ekzogen estrogen, tuxumdonning gormon ishlab chiqaruvchi kistasi va o'smasi, qin va bachadon bo'yni o'smalari — botrioid rabdomiosarkoma), yondashuv algoritmi, vaginoskopiya ko'rsatmasiOchish
    9. 9Qiz bolalarda jinsiy a'zolar jarohatijarohat mexanizmlari (otga minib urilish — to'mtoq jarohat, penetratsion jarohat, cho'zilish), vulva gematomasi, qin yorilishi, jarohatni baholash (qachon narkoz ostida ko'rik), davo (sovuq, siydik chiqarish, jarrohlik ko'rsatmalari), tasodifiy jarohatni zo'ravonlikdan farqlash belgilari, ayol jinsiy a'zolarini kesish (asoratlari, xalqaro amaliyot) qisqachaOchish
    10. 10Qizlik pardasi va qin anomaliyalari: obstruktiv nuqsonlarteshiksiz qizlik pardasi (yangi tug'ilganda gidrokolpos, o'smirda gematokolpos — davriy og'riq, amenoreya, siydik tutilishi), mikroperforatsiyali va to'siqli qizlik pardasi, ko'ndalang qin to'sig'i, bo'ylama qin to'sig'i, tashxis va jarrohlik vaqti, asoratlarOchish
    11. 11Bachadon anomaliyalari: Myuller yo'llari qo'shilishi nuqsonlaritasnif (ASRM/ESHRE tamoyili), ikki shoxli, to'siqli, ikki bachadon, bir shoxli bachadon va funksional rudimentar shox, obstruktiv gemivagina va bir tomonlama buyrak agenezi, siydik yo'li anomaliyalari bilan birga kelishi, belgilari (davriy og'riq, dismenoreya), tashxis (UTT, MRT), jarrohlik tamoyillari, reproduktiv prognozOchish
    12. 12Qin va bachadon agenezi (Mayer–Rokitanskiy–Kyuster–Xauzer sindromi)ta'rif va tasnif (I va II tip), birlamchi amenoreya bilan murojaat, androgen nosezuvchanligidan farqlash, birga keladigan anomaliyalar (buyrak, skelet, eshitish), tashxis haqida xabar berish va psixologik yordam, qin dilatatsiyasi (birinchi qator), vaginoplastika usullari, fertillik imkoniyatlariOchish
    13. 13Androgen nosezuvchanligi va Terner sindromi: ginekologik kuzatuvto'liq va qisman androgen nosezuvchanligi — balog'atda murojaat, gonadektomiya vaqti va o'sma xavfi, qin yetarliligi, gormon o'rnini bosish, tashxisni ochiq aytish; Terner sindromi — tuxumdon yetishmovchiligi, balog'atni induksiya qilish, homiladorlik va yurak xavfi, Y xromosoma bo'lagi bo'lsa gonadektomiya; boshqa jinsiy rivojlanish farqlarida ginekologik masalalarOchish
    14. 14Amenoreya: birlamchi va ikkilamchita'riflar (15 yosh, telarxedan 3 yil, 90 kun), tekshiruv algoritmi (homiladorlik testi, FSG, LG, prolaktin, TTG, androgenlar, UTT), funksional gipotalamik amenoreya (ovqatlanish, sport, stress — sportchi qizlar triadasi va sportdagi energiya yetishmovchiligi), giperprolaktinemiya va galaktoreya, qalqonsimon bez kasalliklari, oligomenoreya, gestagen sinamasi, davo tamoyillariOchish
    15. 15O'smirlarda bachadondan anomal qon ketishta'rif va PALM-COEIN tasnifi, anovulyator qon ketish (eng ko'p sababi), qon ivish buzilishini qachon tekshirish, kuchli qon ketishda shoshilinch yordam (gemodinamika, gemoglobin, yuqori dozali kombinatsiyalangan gormonal davo, traneksam kislota, temir), surunkali davo (kombinatsiyalangan va gestagenli usullar, levonorgestrelli bachadon ichi vositasi), kuzatuvOchish
    16. 16Dismenoreya: birlamchi va ikkilamchiprostaglandin mexanizmi, birlamchi dismenoreya klinikasi, ikkilamchi dismenoreya belgilari va sabablari (endometrioz, obstruktiv anomaliya), nosteroid yallig'lanishga qarshi vositalar (vaqti, dozasi), kombinatsiyalangan gormonal davo, nomedikamentoz usullar (issiqlik, jismoniy faollik), davoga javob bo'lmasa yo'nalish, maktabdan qolishOchish
    17. 17Premenstrual sindrom va premenstrual disforik buzilishta'riflar va farqi, tashxis mezonlari (prospektiv kundalik), patogenezi (jinsiy steroidlarga sezgirlik, serotonin), differensial tashxis (depressiya, xavotir, hayz bilan kuchayuvchi kasalliklar), davo (turmush tarzi, kognitiv-xulqiy terapiya, SSRI, ovulyatsiyani bostirish)Ochish
    18. 18O'smirlarda endometrioztarqalishi va o'smirdagi o'ziga xosligi (qizil va shaffof o'choqlar), patogenez nazariyalari (retrograd hayz, obstruktiv anomaliya bilan bog'liqligi), klinikasi (dismenoreya, asiklik og'riq, ichak va siydik belgilari), tashxis (klinik tashxis, laparoskopiya), empirik davo (NYaQV, gestagenlar, kombinatsiyalangan kontratseptivlar), jarrohlik, GnRG agonistlari va qo'shimcha davo, uzoq muddatli kuzatuv, fertillikOchish
    19. 19Qizlarda surunkali chanoq og'rig'ita'rif, sabablar guruhi (ginekologik — endometrioz, obstruktiv anomaliya, tuxumdon kistasi; ichak — ta'sirlangan ichak sindromi, qabziyat; siydik yo'li — og'riqli siydik pufagi; muskul-skelet — qorin devori nervi qisilishi, tos tubi disfunksiyasi; psixososial omillar va zo'ravonlik), anamnez va ko'rik (Karnett belgisi), tekshiruv bosqichlari, multidisiplinar davoOchish
    20. 20O'smirlarda polikistoz tuxumdon sindromipatogenez (giperandrogeniya, insulinrezistentlik, LG pulsatsiyasi), o'smir uchun tashxis mezonlari (menarxedan keyingi vaqt, UTT o'smirda tashxis mezoni emasligi), «xavf ostidagi» o'smir tushunchasi, differensial tashxis, metabolik va ruhiy xavf (semizlik, 2-tip qandli diabet, depressiya), davo (turmush tarzi, kombinatsiyalangan kontratseptivlar, metformin, giperandrogeniya belgilariga davo)Ochish
    21. 21Girsutizm va giperandrogeniyagirsutizm va gipertrixozning farqi, Ferriman–Gallwey shkalasi, sabablari (polikistoz tuxumdon sindromi, buyrak usti bezi po'stlog'ining noklassik tug'ma disfunksiyasi, androgen ishlab chiqaruvchi o'sma — tez boshlanish va virilizatsiya, Kushing sindromi, dorilar, idiopatik), laborator tekshiruv (testosteron, 17-gidroksiprogesteron, DGEA-S), davo (kosmetik usullar, kombinatsiyalangan kontratseptivlar, spironolakton)Ochish
    22. 22Erta tuxumdon yetishmovchiligita'rif (40 yoshgacha, o'smirda), sabablari (Terner va boshqa xromosoma anomaliyalari, mo'rt X premutatsiyasi, autoimmun, kimyo va nur terapiyasi, galaktozemiya), klinika (birlamchi yoki ikkilamchi amenoreya), tashxis (FSG ikki marta, AMG), gormon o'rnini bosish va suyak salomatligi, fertillik va psixologik yordamOchish
    23. 23Tuxumdon kistalari: yangi tug'ilgandan o'smirgachahomila va yangi tug'ilgan qizdagi tuxumdon kistasi (oddiy va murakkab, buralish xavfi, kuzatuv yoki aspiratsiya), prepubertat kistalar (gormon ishlab chiqaruvchi kista — MakKyun–Olbrayt sindromi), o'smirda funksional kistalar (follikulyar, sariq tana kistasi, gemorragik kista), yorilish va qon ketish, UTT bilan kuzatuv muddati, qachon jarrohlikOchish
    24. 24Tuxumdon va bachadon ortiqlari hosilalari: xavfsiz va xavfli o'smani farqlashyoshga ko'ra tarqalishi, yetuk teratoma (dermoid kista) eng ko'p xavfsiz o'sma sifatida, epitelial o'smalar, jinsiy tizimcha-stroma o'smalari, UTT belgilari (xavf belgilari), o'sma markerlari (AFP, XG-beta, LDG, ingibin, CA-125), tuxumdonni saqlovchi jarrohlik tamoyili, paraovarial va nay kistalari, bachadon nayi gidrosalpinksi, bachadon bo'yni va bachadon hosilalari qisqachaOchish
    25. 25Bachadon ortiqlari burilishimexanizm (normal tuxumdon prepubertat yoshda ham buraladi), klinika (to'satdan og'riq, ko'ngil aynish), differensial tashxis (appenditsit, kista yorilishi, bachadondan tashqari homiladorlik), UTT (Doppler oqimi borligi buralishni inkor etmaydi), shoshilinch laparoskopiya va detorsiya, ko'karib ketgan tuxumdonni olib tashlamaslik, ooforopeksiya bahsi, qaytalanishOchish
    26. 26Hayzni boshqarish va maxsus ehtiyojli qizlar reproduktiv salomatligirivojlanishi kechikkan va nogironligi bor qizlarda hayz bilan bog'liq muammolar (gigiyena, xulq o'zgarishi, epilepsiyaning hayz bilan kuchayishi), hayzni bostirish usullari (uzluksiz kombinatsiyalangan kontratseptiv, gestagenlar, depo-medroksiprogesteron va suyak zichligi, levonorgestrelli bachadon ichi vositasi, GnRG agonistlari), qon ivishiga ta'sir qiluvchi dori olayotgan qizlar, sterilizatsiya va gisterektomiya so'rovining etik tomoni, ginekologik ko'rikni moslashOchish
    27. 27Onkologik kasal qizlarda ginekologik masalalar va fertillikni saqlashkimyo va nur terapiyasining tuxumdonga ta'siri (gonadotoksik dorilar, xavf darajasi), davo paytida hayzni bostirish (trombotsitopeniyada qon ketishning oldini olish), fertillikni saqlash usullari (tuxumdon to'qimasini muzlatish — prepubertat qizda yagona usul, ootsitlarni muzlatish, ooforopeksiya — nur maydonidan chiqarish, GnRG agonistlari bahsi), oila bilan maslahat, davodan keyingi kuzatuv (erta tuxumdon yetishmovchiligi, odam papillomavirusi skriningi, transplantatsiyadan keyingi vulvovaginal «transplantat qarshi xo'jayin» reaksiyasi)Ochish
  23. 23 · Bolalar otorinolaringologiyasi

    1. 1LOR a'zolarining yosh anatomiyasi va fiziologiyasiquloq, burun va burun yondosh bo'shliqlari, halqum va hiqildoqning bolada farqi: eshituv nayining kalta, keng va gorizontal joylashuvi va otitga moyillik, burun yo'llarining torligi va chaqaloqning burun bilan nafas olishi, yondosh bo'shliqlarning shakllanish yoshi, halqum limfoid halqasi (Pirogov–Valdeyer) va murtaklarning yosh dinamikasi, hiqildoqning baland joylashuvi va burma osti sohasining torligi, eshitish va muvozanat a'zosining rivojlanishi, LOR a'zolarining immun himoyasiOchish
    2. 2LOR ko'rigi va tekshiruv usullariLOR anamnezi, bolani ko'rikda ushlab turish, otoskopiya va pnevmatik otoskopiya, oldingi rinoskopiya, faringoskopiya, bo'yinni paypaslash, egiluvchan burun-halqum-hiqildoq endoskopiyasi, kamerton sinamalari (Rinne, Veber), timpanometriya asoslari, laboratoriya (surtma, ekma, tezkor testlar), vizualizatsiya usullarini tanlash (rentgen, KT, MRT — ko'rsatma va nurlanish), qachon LOR shifokoriga yo'llanadiOchish
    3. 3Eshitishni tekshirish: chaqaloq skriningi va yoshga mos audiometriyaeshitish skriningining maqsadi va «1–3–6» tamoyili, otoakustik emissiya va miya ustuni eshitish chaqiruv potensiallari, ikki bosqichli skrining, eshitish pasayishining xavf omillari va kechikib boshlanuvchi eshitish pasayishini kuzatish, xulq audiometriyasi (ko'rish bilan mustahkamlangan audiometriya, o'yinli audiometriya), tonal va nutq audiometriyasi, timpanogramma turlari, akustik refleks, eshitish pasayishi darajalari, maktab yoshida skriningOchish
    4. 4Bolalarda eshitish pasayishi: tasnifi, sabablari va tekshiruvkonduktiv, neyrosensor va aralash eshitish pasayishi, auditor neyropatiya spektri, tug'ma va orttirilgan sabablar, nosindromal genetik shakllar (GJB2, GJB6, STRC, OTOF, mitoxondrial — aminoglikozid sezuvchanligi), sindromal shakllar (Usher, Pendred, Vaardenburg, Jervell va Lange-Nielsen, branxio-oto-renal sindrom, Alport — havola), tug'ma sitomegalovirus va boshqa infeksiyalar, ototoksik dorilar, shovqin, meningitdan keyingi eshitish yo'qotilishi, to'satdan neyrosensor eshitish pasayishi, bir tomonlama eshitish pasayishi, etiologik tekshiruv tartibi (genetik test, CMV, KT va MRT, EKG, siydik), milliy protokolOchish
    5. 5Eshitish pasayishi bo'lgan bolani reabilitatsiya qilish: eshitish apparati, koxlear implant va suyak o'tkazuvchanligi moslamalarierta aralashuvning nutq uchun ahamiyati, eshitish apparati (tanlash, sozlash, kiyib yurish), koxlear implantatsiya (ko'rsatmalar, yoshi, ikki tomonlama implant, meningitdan keyin labirint suyaklanishi sababli shoshilinch implant, natijalar), suyak o'tkazuvchanligi implantlari va boshqa moslamalar, auditor neyropatiyada reabilitatsiya, bir tomonlama eshitish yo'qotilishi, miya ustuniga eshitish implanti qo'yish qisqacha, koxlear implantdan keyingi infeksiyalar va pnevmokokk emlash, ota-onaning roli, imo-ishora tili va ta'lim shakllari, gen terapiyasi istiqboli, milliy protokolOchish
    6. 6Quloqning tug'ma nuqsonlari: quloq suprasi deformatsiyalari, mikrotiya, eshituv yo'li atreziyasi va ichki quloq anomaliyalariquloq suprasi deformatsiyalari (chiqiq quloq, burilgan quloq — erta qolip bilan tuzatish muddati), mikrotiya va tashqi eshituv yo'li atreziyasi (eshitish reabilitatsiyasi, jarrohlik yoshi), quloq oldi sinusi va qo'shimcha quloq do'mbog'i (yiringlash, buyrak tekshiruvi qachon kerak), o'rta quloqning tug'ma nuqsonlari, ichki quloq anomaliyalari (Mondini deformatsiyasi, kengaygan vestibulyar suv yo'li — bosh jarohatidan saqlanish), sindromlar (Treacher Collins, Goldenxar, CHARGE, branxio-oto-renal), milliy protokolOchish
    7. 7Tashqi quloq kasalliklari va quloq jarohatlaritarqoq tashqi otit (suzuvchi qulog'i: qo'zg'atuvchi, tomchi bilan davo, quloqni quruq saqlash), chegaralangan tashqi otit (furunkul), otomikoz, quloq suprasi perixondriti, quloq kiri tiqini va uni xavfsiz tozalash (paxtali tayoqcha zarari), quloq suprasi gematomasi va «karam quloq», nog'ora pardaning jarohatdan teshilishi (shapaloq, tayoqcha, portlash), barotravma, chakka suyagi sinishi (otolikvoreya, yuz nervi falaji, eshitish pasayishi), shovqindan eshitish pasayishi va uning oldini olishOchish
    8. 8O'tkir o'rta otitta'rif, tarqalishi va xavf omillari, patogenez (eshituv nayi, virus va bakteriya), qo'zg'atuvchilar va pnevmokokk emlashdan keyingi o'zgarish, klinika yosh bo'yicha, tashxis mezonlari (nog'ora pardaning bo'rtishi, pnevmatik otoskopiya), ekssudativ otit va tashqi otitdan farqlash, og'riqsizlantirish, antibiotik yoki kuzatish (kutish taktikasi) mezonlari yosh va og'irlik bo'yicha, amoksitsillin dozasi va davo muddati, samarasizlikda keyingi dori, perforatsiya bilan kechgan otit, go'dakdagi otit, timpanotsentez ko'rsatmasi, keraksiz davolar (dekongestant, antigistamin, quloq tomchilari)Ochish
    9. 9Qaytalanuvchi o'tkir o'rta otit va timpanostomiya naychalarita'rif (6 oyda 3 yoki yilda 4 epizod), xavf omillari (bog'cha, so'rg'ich, passiv chekish, sun'iy ovqatlantirish, tanglay yorig'i, Daun sindromi, immunodefitsit), oldini olish (pnevmokokk va gripp emlash, emizish, xavf omillarini kamaytirish), antibiotik profilaktikasining o'rni, timpanostomiya naychalari (ko'rsatmalar, operatsiya, naycha bilan kechadigan otoreya va uning tomchi bilan davosi, suzish va suv, naychaning tushishi va qolib ketishi, kuzatuv), adenoidektomiyaning qo'shimcha o'rni, qachon immun tekshiruvOchish
    10. 10Ekssudativ o'rta otitta'rif va tarqalishi, o'tkir otitdan keyin va mustaqil kelib chiqishi, tabiiy kechishi va o'z-o'zidan tuzalishi, eshitish, nutq va xulqqa ta'siri, xavf guruhidagi bolalar (Daun sindromi, tanglay yorig'i, autizm, ko'rishi zaif bola), tashxis (pnevmatik otoskopiya, timpanometriya, audiometriya), 3 oylik kuzatish taktikasi, samarasiz davolar (dekongestant, antigistamin, glyukokortikoid, antibiotik), autoinflyatsiya, timpanostomiya naychasi va adenoidektomiya ko'rsatmalari, eshitish apparati muqobili, milliy protokolOchish
    11. 11Surunkali yiringli o'rta otit va xolesteatomanog'ora parda perforatsiyasi va surunkali otoreya, tubotimpanal va epitimpanal shakllar, ototopik antibiotik (ftorxinolon tomchilari, ototoksik tomchilar xavfi), quloqni quruq saqlash, timpanoplastika ko'rsatmasi va yoshi, nog'ora parda retraksiyasi va retraksion cho'ntak, tug'ma va orttirilgan xolesteatoma (belgilar, KT va MRT, jarrohlik, qoldiq va qaytalanuvchi xolesteatoma, uzoq kuzatuv), milliy protokolOchish
    12. 12O'rta otit asoratlari: mastoidit, labirintit, yuz nervi falaji va intrakranial asoratlaro'tkir mastoidit (klinika — quloq suprasining oldinga turtib chiqishi, subperiostal absess, KT ko'rsatmasi, antibiotik va jarrohlik), niqoblangan mastoidit, petrozit (Gradenigo triadasi), Bezold absessi, labirintit (seroz va yiringli), otogen yuz nervi falaji, sigmasimon sinus trombozi, otogen meningit, epidural va subdural absess, bosh miya absessi, otogen gidrotsefaliya, shoshilinch belgilar va yo'llashOchish
    13. 13Bosh aylanishi va muvozanat buzilishlaribolada bosh aylanishiga yondashuv (vertigo va boshqa «bosh aylanishi» shikoyatlari, yosh bo'yicha sabablar), bolalikning xavfsiz paroksizmal bosh aylanishi va vestibulyar migren, vestibulyar nevrit va labirintit, o'rta otit va ekssudativ otitda muvozanat buzilishi, perilimfa oqmasi va jarohat, xavfsiz paroksizmal pozitsion bosh aylanishi, ototoksiklik va vestibulyar zararlanish, vestibulyar tekshiruv (nistagmni baholash, pozitsion sinamalar), markaziy sabab belgilari (qizil bayroqlar), vestibulyar reabilitatsiya, ichki quloq nuqsonida rivojlanishning kechikishiOchish
    14. 14Burunning tug'ma nuqsonlari: xoana atreziyasi, noksimon teshik stenozi va o'rta chiziq hosilalarichaqaloqda burun bilan majburiy nafas olish, xoana atreziyasi (ikki tomonlama — shoshilinch, bir tomonlama — kech tashxis, CHARGE sindromi, kateter sinamasi, KT, jarrohlik), burun bo'shlig'i noksimon teshigining tug'ma torayishi (markaziy kesuvchi tish va gipofiz bilan bog'liqligi), burun dermoidi, gliomasi va ensefalotselesi (biopsiya qilinmasligi, MRT), burun-ko'z yosh yo'li kistasi, tug'ma burun to'sig'i qiyshiqligi, burun aplaziyasi qisqachaOchish
    15. 15Burun bitishi, rinoreya va o'tkir rinit (shamollash)yosh bo'yicha burun bitishi sabablari (chaqaloq riniti, adenoid, allergik rinit, yot jism, polip, xoana atreziyasi), bir tomonlama yiringli va badbo'y ajralma — yot jism, shamollash (qo'zg'atuvchilar, kechishi, davomiyligi), simptomatik davo, burunni tuzli eritma bilan yuvish, tomir toraytiruvchi tomchilar xavfi va yosh cheklovi, medikamentoz rinit, kichik yoshda yo'tal va shamollash dorilarining zarari, antibiotik kerak emasligi, allergik bo'lmagan rinitlar, hid bilishning buzilishiOchish
    16. 16O'tkir rinosinusit va uning asoratlariburun yondosh bo'shliqlarining rivojlanishi va qaysi yoshda qaysi sinusit uchraydi, virusli va bakterial rinosinusitni farqlash (10 kundan uzoq, ikkinchi to'lqin, og'ir boshlanish), vizualizatsiya usullarining asoratsiz sinusitda ko'rsatilmasligi, antibiotik tanlovi va muddati, burunni yuvish va intranazal glyukokortikoid, qaytalanuvchi o'tkir rinosinusit, asoratlar: orbital (havola), intrakranial (epidural va subdural empiema, bosh miya absessi, g'orsimon sinus trombozi), Pott shishgan o'smasi (peshona suyagi osteomiyeliti), KT va MRT ko'rsatmasi, shoshilinch jarrohlikOchish
    17. 17Surunkali rinosinusit, burun poliplari va tizimli kasalliklarda sinonasal zararlanishta'rif (12 haftadan uzoq), bolada surunkali rinosinusitning kattalarnikidan farqi, adenoidning roli va adenoidektomiya — birinchi bosqich, allergiya, astma va reflyuks bilan bog'liqligi, immunodefitsit, mukovistsidoz va birlamchi silliq diskineziyada sinonasal zararlanish, bolada burun polipi — mukovistsidozni tekshirish belgisi, antroxoanal polip, uzoq muddatli burun yuvish va intranazal glyukokortikoid, antibiotikning o'rni, adenoidektomiya va sinus yuvish, ballon sinuplastika va endoskopik sinus jarrohligi ko'rsatmalariOchish
    18. 18Burundan qon ketishiburun to'sig'ining oldingi qismi (Kiesselbax sohasi) va qon bilan ta'minlanishi, bolada sabablar (barmoq bilan titish, quruq havo, yallig'lanish, allergik rinit, yot jism, jarohat), birinchi yordam (boshni oldinga egish, 10–15 daqiqa bosish), kuydirish (kimyoviy va elektr), tamponada, qachon qon ivish tizimi tekshiriladi (Villebrand kasalligi, trombotsitopeniya), o'smir o'g'il bolada bir tomonlama takroriy qon ketish — yuvenil burunhalqum angiofibromasi, irsiy gemorragik teleangiektaziya, qachon shoshilinch yo'llanadiOchish
    19. 19Burun jarohatlari va burun to'sig'i deformatsiyasiburun suyaklari sinishi (shish qaytgach ko'rish, joyiga solish muddati), burun to'sig'i gematomasi va absessi (shoshilinch drenaj, egarsimon burun xavfi), burun jarohatida likvoreya, burun to'sig'i deformatsiyasi (sabablari, burun bilan nafas olishga ta'siri, septoplastika yoshi va yuz o'sishi), pastki burun chig'anoqlari gipertrofiyasi va ularni kichraytirish, milliy protokolOchish
    20. 20Tomoq og'rig'i: o'tkir faringotonzillitga yondashuvtomoq og'rig'ining sabablari yosh bo'yicha, virusli faringit va tonzillit (adenovirus, Epshteyn–Barr virusi, Koksaki — gerpangina, qo'l-oyoq-og'iz kasalligi), virusli va bakterial faringotonzillitni klinik farqlash (havola), tezkor test va ekma kimga kerak, antibiotik tanlovi va muddati, keraksiz antibiotik zarari, og'riqsizlantirish, o'tkir tonzillit asoratlari va shoshilinch belgilar (so'lak oqishi, trizm, bo'yin qotishi), difteriya va mononukleozni o'tkazib yubormaslik, milliy protokolOchish
    21. 21Surunkali va qaytalanuvchi tonzillit, PFAPA sindromiqaytalanuvchi tonzillit ta'rifi va Paradayz mezonlari, «surunkali tonzillit» tushunchasi va milliy protokoldagi shakllari, streptokokk tashuvchanligi va uni davolash kerak emasligi, tanglay murtaklari gipertrofiyasi darajalari (Brodski), PFAPA sindromi (davriy isitma, aftoz stomatit, faringit va bo'yin adeniti: mezonlar, boshqa davriy isitmalardan farqlash, bir martalik glyukokortikoid, tonzillektomiya), tonzillektomiya va kuzatish natijalarini taqqoslashOchish
    22. 22Halqum murtagi (adenoid) gipertrofiyasi va adenoidithalqum murtagining yosh dinamikasi, adenoid gipertrofiyasi belgilari (og'iz bilan nafas olish, xurrak, «adenoid yuz», burun ovozi), adenoidit (o'tkir va surunkali), adenoidning otit va rinosinusit bilan bog'liqligi, tashxis (endoskopiya va yon rentgenogramma, darajalar), intranazal glyukokortikoid va burun yuvish, adenoidektomiya ko'rsatmalari, ruscha maktabdagi «adenoid vegetatsiyalari» tasnifi, xurrakka LOR yondashuviOchish
    23. 23Tonzillektomiya va adenoidektomiya: ko'rsatmalar, operatsiyaga tayyorlash va asoratlartonzillektomiya va adenoidektomiyaning hozirgi ko'rsatmalari (uyquda nafas buzilishi, qaytalanuvchi infeksiya, boshqa), tonzillotomiya (qisman olib tashlash) va to'liq tonzillektomiya, operatsiyadan oldingi baholash (uyqu apnoesi og'irligi, qon ketish anamnezi, Daun sindromi), yuqori xavfli bolalar va statsionarda kuzatish, og'riqsizlantirish (ibuprofen xavfsizligi, kodein va tramadol taqiqlanganligi), operatsiyadan keyingi qon ketish (birlamchi va ikkilamchi — shoshilinch holat), suvsizlanish, velofaringeal yetishmovchilik, natijalarOchish
    24. 24Paratonzillyar, halqum orti va parafaringeal absesslar, chuqur bo'yin infeksiyalariparatonzillit va paratonzillyar absess (trizm, tilchaning siljishi, «kartoshka og'izdagi ovoz», punksiya va ochish, absess tonzillektomiyasi), halqum orti absessi (go'dak va kichik yosh, bo'yin harakatining cheklanishi, yon rentgenogramma va KT, drenaj), parafaringeal absess, Lemyer sindromi, Lyudvig anginasi va odontogen infeksiyalar, tilcha yallig'lanishi, bo'yinning tug'ma hosilalari infeksiyalanishi, havo yo'lini himoya qilish, antibiotik tanloviOchish
    25. 25Og'iz va halqumning tug'ma holatlari: til yuganchasining kaltaligi, lab va tanglay yorig'i, Pyer Roben ketma-ketligitil yuganchasining kaltaligi (emizishga ta'siri, frenotomiya ko'rsatmasi va ortiqcha frenotomiya), lab va tanglay yorig'ining LOR tomoni (ekssudativ o'rta otit va timpanostomiya, nutq, burun ovozi, velofaringeal yetishmovchilik), shilliq osti tanglay yorig'i (ikkiga bo'lingan tilcha), Pyer Roben ketma-ketligi (havo yo'li obstruksiyasi, yuztuban yotqizish, burun-halqum havo yo'li, pastki jag'ni cho'zish, Stikler sindromi), makroglossiya, til ildizi qalqonsimon bezi, ranulaOchish
    26. 26So'lak bezlari kasalliklari va so'lak oqishichaqaloqning o'tkir yiringli parotiti, bolalikning qaytalanuvchi parotiti (UTT, sialoendoskopiya), virusli parotitlar (havola), so'lak toshi, submandibulyar bez yallig'lanishi, atipik mikobakteriyalar va so'lak bezi, so'lak bezlari o'smalari (havola), so'lak oqishi (serebral falaj va nevrologik kasalliklarda — baholash, glikopirroniy, botulinik toksin, jarrohlik)Ochish
    27. 27Hiqildoq va traxeyaning tug'ma nuqsonlari: LOR tomoniegiluvchan va qattiq endoskopiya (qachon va qanday), laringomalyatsiya (og'irlik darajalari, reflyuks bilan bog'liqligi, supraglottoplastika ko'rsatmalari), ovoz burmalari falaji (tug'ma, yurak operatsiyasidan keyin, Arnold–Kiari malformatsiyasi), tug'ma burma osti stenozi, hiqildoq pardasi (22q11 delesiyasi bilan bog'liqligi), laringotraxeal yoriq, burma osti gemangiomasi (propranolol), vallekula kistasi, traxeya torayishi qisqachaOchish
    28. 28Orttirilgan burma osti stenozi va traxeostomiyaintubatsiyadan keyingi hiqildoq shikasti va burma osti stenozi (Myer–Cotton tasnifi, endoskopik davo, laringotraxeal rekonstruksiya), qaytalanuvchi krupda endoskopiya ko'rsatmasi, traxeostomiya (ko'rsatmalar, naycha tanlash, parvarish, aspiratsiya, naychani almashtirish, tiqilish va chiqib ketish — shoshilinch harakat tartibi, uyda parvarishga o'rgatish, nutq, dekanyulyatsiya), og'ir havo yo'li jamoasiOchish
    29. 29Ovoz buzilishi (disfoniya) va qaytalanuvchi respirator papillomatozbolada ovoz xirillashining sabablari, ovoz burmalari tugunchalari (qichqiruvchi bola, ovoz gigiyenasi, logoped bilan ovoz terapiyasi), ovoz burmalari kistasi, reflyuks va disfoniya, ovoz burmalari falaji (havola), qaytalanuvchi respirator papillomatoz (odam papillomavirusi 6 va 11, onadan yuqishi, qayta-qayta operatsiya, traxeostomiyadan qochish, qo'shimcha davo, HPV vaksinasi), uzoq davom etgan disfoniyada laringoskopiya ko'rsatmasi, psixogen disfoniya, mutatsion ovoz buzilishiOchish
    30. 30LOR yot jismlari: quloq, burun, halqum va nafas yo'liquloq yot jismlari va hasharot (olib tashlash usullari, qachon LOR shifokori), burun yot jismlari (ota-onaning «og'izdan puflash» usuli, musbat bosim, tugmasimon batareya va magnit — shoshilinch), halqumdagi baliq suyagi, qizilo'ngachda tugmasimon batareya (asal va sukralfat, shoshilinch endoskopiya), nafas yo'li yot jismining kech belgilari (bir tomonlama xirillash, qaytalanuvchi pnevmoniya), bronxoskopiya ko'rsatmalari, yot jism sabab bo'lgan infeksiyalar, oldini olishOchish
    31. 31Tez-tez kasallanuvchi bola: qaytalanuvchi LOR va respirator infeksiyalarga yondashuvyoshga xos me'yoriy kasallanish (yiliga necha marta), «tez-tez kasallanuvchi bolalar» tushunchasi va uning cheklovlari, bog'cha omili va passiv chekish, qaytalanuvchi infeksiyaning sabablari (anatomik — adenoid, sinusit, reflyuks; allergiya; immunodefitsit — ogohlantiruvchi belgilar), tekshiruv tartibi, emlash, mikrobiota va probiotiklarning o'rni, dalilsiz davolar (immunomodulyatorlar, bakterial lizatlar, vitamin va qo'shimchalarning chegarasi), ota-onaga tushuntirishOchish
    32. 32Alohida ehtiyojli bolada LOR muammolari: Daun sindromi, kraniofatsial sindromlar va surunkali kasalliklarDaun sindromida LOR kuzatuvi (tor eshituv yo'li, ekssudativ otit, eshitish skriningi muddati, uyqu apnoesi, burma osti stenozi, atlanto-aksial beqarorlik va operatsiya), kraniofatsial sindromlar (Treacher Collins, CHARGE, 22q11 delesiyasi, kraniosinostoz sindromlari), mukopolisaxaridozlarda havo yo'li va quloq, serebral falaj va nevrologik kasallikli bolada aspiratsiya va so'lak oqishi, autizm va rivojlanishi kechikkan bolada eshitishni tekshirish, immuniteti susaygan bolada LOR infeksiyalari, epidermoliz bulloza qisqachaOchish
  24. 24 · Bolalar oftalmologiyasi

    1. 1Ko'zning rivojlanishi, tuzilishi va ko'rishning shakllanishiko'z embriologiyasi (ko'z pufakchasi va kosachasi, koloboma kelib chiqishi, gavhar va shox parda), bolada ko'z olmasining o'sishi va refraksiyaning emmetropizatsiyasi, ko'z tuzilishi bo'limlar bo'yicha (qovoq, kon'yunktiva, shox parda, sklera, tomirli parda, gavhar, to'r parda, ko'ruv yo'li), ko'rishning rivojlanish bosqichlari va kritik davr, yosh bo'yicha ko'rish me'yorlariOchish
    2. 2Bolada ko'zni tekshirish usullarioftalmologik anamnez, yoshga mos ko'rish o'tkirligi (fiksatsiya va kuzatish, preferensial qarash, rasmli va harfli jadvallar), qizil refleks (Bryukner sinamasi), qorachiq, ko'z harakati, yopish sinamasi va Xirshberg sinamasi, ko'rish maydoni, oldingi segment, ko'z ichi bosimi, sikloplegik refraksiya, ko'z tubini ko'rish, ko'rish elektrofiziologiyasi (elektroretinogramma, ko'rish chaqiruv potensiallari), ko'z UTT va optik kogerent tomografiyaOchish
    3. 3Ko'rish skriningi: yosh bo'yicha dasturskriningning maqsadi (ambliopiya xavf omillari), chaqaloq va go'dak skriningi (qizil refleks), maktabgacha va maktab yoshidagi skrining, fotoskrining va avtorefraktometriya, yo'llash mezonlari, «o'qituvchi ko'rmayapti deydi» holati, skrining samaradorligi va ilmiy dalillarOchish
    4. 4Refraksiya anomaliyalari va ko'zoynakemmetropiya, gipermetropiya, miopiya, astigmatizm, anizometropiya, akkomodatsiya va uning buzilishlari, bolada ko'zoynak buyurish tamoyillari, miopiya tarqalishi va xavf omillari (ochiq havoda vaqt, yaqindan ishlash), miopiyaning rivojlanishini sekinlashtirish (past dozali atropin, maxsus linzalar), kontakt linza va refraktsion jarrohlik ko'rsatmasiOchish
    5. 5Ambliopiyabinokulyar ko'rish asosi, ambliopiya ta'rifi va kritik davr, turlari (g'ilaylik, refraksion, anizometropik, deprivatsion), tashxis, davo (refraksiyani tuzatish, ko'zni yopish, atropin bilan penalizatsiya, binokulyar davo), davoga rioya qilishni oshirish, qaytalanish, davoning yosh chegarasiOchish
    6. 6G'ilaylik: asoslar, tekshiruv va psevdog'ilaylikko'z harakatlantiruvchi mushaklar anatomiyasi va ta'siri, binokulyar ko'rish, g'ilaylik turlari va atamalari (foriya, tropiya, komitant va nokomitant), tekshiruv (Xirshberg sinamasi, yopish va ochish sinamasi, prizma bilan o'lchash, harakatlar), psevdoezotropiya (epikantus), yo'llash muddatiOchish
    7. 7Ezotropiyainfantil ezotropiya, akkomodatsion ezotropiya (refraksion, AC/A nisbati yuqori), qisman akkomodatsion shakl, o'tkir komitant ezotropiya va uning xavf belgilari, miopiya bilan bog'liq ezotropiya, mikrotropiya, davo (ko'zoynak, jarrohlik muddati)Ochish
    8. 8Ekzotropiya, vertikal va naqshli g'ilaylik, anomal bosh holatiintermittent ekzotropiya (kechishi, nazorat darajasi, kuzatish yoki davo), tug'ma va ikkilamchi ekzotropiya, konvergensiya yetishmovchiligi, vertikal g'ilaylik (pastki qiyshiq mushak giperfunksiyasi, dissotsiatsiyalangan vertikal og'ish), A va V naqshlari, okulyar tortikollis va bosh holatining ko'zdan va bo'yindan kelib chiqqan sabablariOchish
    9. 9Paralitik g'ilaylik va tug'ma kranial innervatsiya buzilishlariIII, IV va VI nerv falaji bolada (tug'ma va orttirilgan, xavf belgilari, tekshiruv), Dueyn sindromi, Mebius sindromi, Braun sindromi, tug'ma tashqi oftalmoplegiya, miasteniyaning ko'z shakli, shoshilinch vizualizatsiyaga ko'rsatmaOchish
    10. 10G'ilaylik davosi: operatsiyasiz va jarrohlik usullariko'zoynak va prizma, ortoptik mashqlar, botulinik toksin, jarrohlik tamoyillari (mushakni bo'shatish va kuchaytirish, sozlanadigan choklar), operatsiya muddati va ko'rsatmasi, operatsiyadan keyingi parvarish, asoratlar (qayta og'ish, infeksiya, sklera teshilishi, ko'z-yurak refleksi)Ochish
    11. 11Nistagm va ko'z harakatining supranuklear buzilishlarigo'dak nistagmining turlari (infantil, sensor, latent), «chaqaloq ko'zlari qaltiraydi» holatiga yondashuv, nistagm sabablari (albinizm, ko'ruv nervi gipoplaziyasi, to'r parda distrofiyasi), orttirilgan nistagm va xavf belgilari (spasmus nutans, kiazma o'smasi), supranuklear buzilishlar (okulomotor apraksiya, qarash falaji), opsoklonus, davo (ko'zoynak, jarrohlik, dori)Ochish
    12. 12Ko'rmaydigan chaqaloq va ko'rishi zaif bolabolalarda ko'rish yo'qotilishining tarqalishi va sabablari dunyoda, «chaqalog'im ko'rmayapti» holatiga yondashuv, serebral ko'rish buzilishi, ko'z olmasi va ko'ruv yo'li sabablari, kechikkan ko'rish yetilishi, ko'rishi zaif bolaga yordam (kattalashtiruvchi vositalar, ta'lim, erta aralashuv), ko'rish va eshitish birga yo'qolgan bola, oilaga og'ir xabarni yetkazishOchish
    13. 13Qovoq kasalliklaritug'ma anomaliyalar (koloboma, epiblefaron, entropion, distixiaz, blefarofimoz), tug'ma va orttirilgan ptoz (ambliopiya xavfi, Markus Gunn fenomeni, Horner sindromida ptoz), xalyazion va arpacha (gordeolum), blefarit va blefarokeratokon'yunktivit, qovoq o'smalari va gemangioma, qovoq jarohatiOchish
    14. 14Ko'z yosh tizimi kasalliklari va ko'z yoshlanishiko'z yosh tizimi anatomiyasi, burun-ko'z yosh yo'lining tug'ma tiqilishi (kechishi, massaj, zondlash muddati, intubatsiya), dakriotsistotsele, o'tkir va surunkali dakriotsistit, ko'z yosh bezi kasalliklari, yoshlanishning boshqa sabablari (glaukoma, keratit, kipriklarning ichkariga o'sishi), quruq ko'zOchish
    15. 15Yangi tug'ilganlar kon'yunktiviti va infeksion kon'yunktivitkon'yunktiva tuzilishi va himoyasi, yangi tug'ilganlar kon'yunktiviti (kimyoviy, gonokokk, xlamidiya, gerpes; boshlanish muddati, tashxis, tizimli davo), bakterial va virusli kon'yunktivit (adenovirus, faringokon'yunktival isitma), kon'yunktivit-otit sindromi, kontagioz mollyusk va boshqa kon'yunktivitlar, maktab va bog'chaga qaytish, milliy protokol UZ-141853Ochish
    16. 16Shox parda kasalliklaritug'ma shox parda anomaliyalari (mikro- va megalokorneya, sklerokorneya, tug'ma xiralik sabablari STUMPED), bakterial va zamburug' keratiti, gerpetik keratit, akantameba va kontakt linza keratiti, ekspozitsion keratopatiya, shox parda distrofiyalari, keratokonus, shox parda ko'chirib o'tkazish (keratoplastika) boladaOchish
    17. 17Old segment rivojlanish anomaliyalari, rangdor parda va qorachiqAxenfeld–Rieger va Peters anomaliyasi, aniridiya va WAGR sindromi (Vilms o'smasi xavfi), rangdor parda kolobomasi, rangdor parda rangi va geteroxromiya, rangdor parda kistalari va o'smalari, qorachiq: anizokoriya, Horner sindromi, Adi qorachig'i, III nerv qorachig'i, nurga sust reaksiya, farmakologik midriazOchish
    18. 18Bolalar kataraktasi va gavhar anomaliyalarigavhar tuzilishi va rivojlanishi, tug'ma va infantil katarakta (sabablari, tekshiruv rejasi, ikki tomonlama va bir tomonlama shakl), operatsiya muddati va ambliopiya, afakiya va ko'z ichi linzasi, operatsiyadan keyingi glaukoma, ko'z gavharining chiqishi — ectopia lentis (Marfan sindromi, gomotsistinuriya, sulfit oksidaza tanqisligi), mikrosferofakiyaOchish
    19. 19Bolalar glaukomasiko'z ichi suyuqligi aylanishi va burchak rivojlanishi, birlamchi tug'ma glaukoma (uchlik belgi: yoshlanish, nurdan qo'rqish, blefarospazm; shox parda kattalashishi va Xaab chiziqlari), ikkilamchi glaukoma (aniridiya, Sterj–Veber, katarakta operatsiyasidan keyin, uveit, steroid), tekshiruv, jarrohlik davo (goniotomiya, trabekulotomiya) va dori davosi, uzoq kuzatuvOchish
    20. 20Uveit va endoftalmituvea tuzilishi, SUN tasnifi qisqacha, bolada uveit sabablari (YuIA dan tashqari: toksoplazmoz, toksokaroz, tuberkulyoz, gerpes, Kavasaki, sarkoidoz, ko'p sklerozda oraliq uveit), intrauterin infeksiyalarning ko'z belgilari (toksoplazmoz, sitomegalovirus, qizilcha, sifilis), endoftalmit (ekzogen va endogen), tekshiruv rejasi, mahalliy va tizimli davo tamoyiliOchish
    21. 21Qizil ko'z, ko'z og'rig'i va yorug'likdan qo'rqishga yondashuvqizil ko'zning anatomik sabablari, xavf belgilari (ko'rish pasayishi, kuchli og'riq, yorug'likdan qo'rqish, shox parda xiraligi, perikorneal qizarish, qorachiq o'zgarishi), kon'yunktivit, keratit, uveit, glaukoma, episklerit va sklerit, kon'yunktiva ostiga qon quyilishi, jarohat va begona jismni farqlash, ko'z qisish va tez-tez pirpiratish, yorug'likdan qo'rqish sabablari, pediatr bosqichidagi birlamchi davo va yo'llash shoshilinchligiOchish
    22. 22Leykokoriya va retinoblastomaleykokoriya sabablari (retinoblastoma, katarakta, Kouts kasalligi, homila tomir tizimining saqlanib qolishi, toksokaroz, retinopatiya), retinoblastoma: RB1 geni, irsiy va irsiy bo'lmagan shakllar, klinika, tashxis (narkoz ostida ko'rik, UTT, MRT; biopsiya qilinmaydi), xalqaro tasnif, davo (enukleatsiya, tomir ichiga va arteriya ichiga kimyoterapiya, mahalliy usullar), qarindoshlar skriningi, ikkinchi o'sma xavfi, prognozOchish
    23. 23To'r parda va shishasimon tana kasalliklarishishasimon tana rivojlanishi va homila tomir tizimining saqlanib qolishi, Koats kasalligi, oilaviy ekssudativ vitreoretinopatiya, yuvenil X-birikkan retinoshizis, to'r parda ko'chishi bolada (sabablari, Stikler sindromi, jarohat, retinopatiyadan keyin), to'r pardaning tug'ma pigment va tomir anomaliyalari, gemoglobinopatiya va qon kasalliklarida to'r parda, quyosh va lazer nuri shikastiOchish
    24. 24Irsiy to'r parda distrofiyalari va albinizmko'z kasalliklari genetikasi va genetik tekshiruv tamoyili, Leber tug'ma amavrozi, rod-konus distrofiyalari (pigmentli retinit), konus distrofiyalari va axromatopsiya, statsionar tungi ko'rlik, Shtargardt kasalligi va boshqa makula distrofiyalari, siliopatiyalar (Usher, Bardet–Bidl, Alstrem), albinizm (okulokutan va ko'z shakli, foveal gipoplaziya, nistagm), gen terapiyasi (voretigen), elektroretinogrammaning o'rniOchish
    25. 25Ko'ruv nervi kasalliklariko'ruv nervi diskining tug'ma anomaliyalari (gipoplaziya va septo-optik displaziya — gipofiz yetishmovchiligi xavfi, «ertalab ko'rinish» anomaliyasi, koloboma, druza), ko'ruv nervi diski shishi va psevdoshishi (farqlash), ko'ruv nervi nevriti (demielinizatsiya, NMOSD va MOGAD, infeksiya), irsiy optik neyropatiyalar (Leber, dominant atrofiya), ko'ruv nervi atrofiyasi sabablari, kiazma va ko'ruv yo'li zararlanishi (kraniofaringioma, glioma)Ochish
    26. 26Preseptal va orbital sellyulitko'z kosasi to'sig'i anatomiyasi, preseptal va orbital sellyulitni ajratish (Chandler bosqichlari), sabablari (sinusit, teri jarohati, dakriotsistit), qo'zg'atuvchilar, KT ko'rsatmasi, statsionarga yotqizish mezonlari, antibiotik tanlovi, subperiostal absessni drenajlash ko'rsatmasi, asoratlar (ko'rish yo'qotilishi, kavernoz sinus trombozi, bosh miya absessi)Ochish
    27. 27Ko'z kosasi kasalliklari va proptozproptozga yosh bo'yicha yondashuv, dermoid va epidermoid kistalar, ko'z kosasi atrofidagi infantil gemangioma va limfatik malformatsiya, rabdomiosarkoma (shoshilinch biopsiya), neyroblastoma metastazi va leykemik infiltrat, ko'ruv nervi gliomasi va pleksiform neyrofibroma, Langerhans hujayrali gistiotsitoz, idiopatik orbital yallig'lanish, endokrin orbitopatiya, kraniofasial anomaliyalarning ko'z tomoni (gipertelorizm, sayoz ko'z kosasi, ko'z ochilmasligi xavfi)Ochish
    28. 28Ko'z jarohatlari va zo'ravonlikdagi ko'z belgilaribolalarda ko'z jarohatining tarqalishi va oldini olish, shox parda eroziyasi va begona jism, kimyoviy kuyish (birinchi daqiqalarda yuvish), gifema (o'roqsimon hujayrali kasallikda xavf), ochiq ko'z olmasi jarohati (belgilar, himoya qalqoni, nima qilinmaydi), ko'z kosasi sinishi va mushak qisilishi (ko'z-yurak refleksi), qovoq va ko'z yosh kanalchasi yaralanishi, travmatik optik neyropatiya, pirotexnika va o'yinchoq qurollar, zo'ravonlik oqibatidagi bosh jarohatida to'r parda qon quyilishi (tasnif, farqlash, hujjatlash)Ochish
    29. 29Tizimli va neyrometabolik kasalliklarda ko'z belgilariqandli diabetda retinopatiya skriningi, Marfan va biriktiruvchi to'qima kasalliklari, mukopolisaxaridozlar va lizosomal kasalliklar (shox parda xiraligi, olcha danagi dog'i), mitoxondrial kasalliklar, leykemiyaning ko'z belgilari, neyroteri sindromlarining ko'z belgilari (Lish tugunchalari, Sterj–Veber, tuberoz skleroz, fon Hippel–Lindau), Kavasaki va boshqa tizimli yallig'lanishlar, dori toksikligi (gidroksixlorokin, steroid, vigabatrin), qachon oftalmolog kuzatuvi rejalanadiOchish
    30. 30Ko'zdan tashqari sabablar: bosh og'rig'i, disleksiya va funksional ko'rish buzilishlaribolada bosh og'rig'i va ko'z (refraksiya mifi va haqiqiy sabablar), intrakranial bosim oshishining ko'z belgilari, disleksiya va o'qish qiyinchiliklari (ko'z mashqlari va rangli linzalarning samarasizligi), funksional (konversion) ko'rish yo'qotilishi va uni tekshirish usullari, «g'alati narsalarni ko'ryapti» holati (migren aurasi, Charlz Bonne, tutqanoq), ekran vaqti va ko'z charchashiOchish
  25. 25 · Bolalar stomatologiyasi

    1. 1Tish va og'iz bo'shlig'ining rivojlanishi, sut va doimiy tishlar tuzilishiodontogenez bosqichlari (kurtak, qalpoqcha, qo'ng'iroq, mineralizatsiya), emal, dentin, pulpa, sement va periodont tuzilishi, sut va doimiy tishlarning anatomik farqlari va klinik ahamiyati, tish formulasi va belgilash tizimlari, tishlov davrlari (sut, aralash, doimiy)Ochish
    2. 2Tish chiqishi va uning buzilishlarisut tishlari chiqishining mahalliy va umumiy belgilari, tish chiqish sindromi (milliy tavsiya bo'yicha tashxis va davo, nima tish chiqishiga bog'lanmasligi kerak), tug'ma va neonatal tishlar, tish chiqish kistasi va gematomasi, Epshteyn marvaridlari va Bon tugunchalari, kechikkan va erta chiqish, ektopik chiqish, sut tishining saqlanib qolishi, ankilozOchish
    3. 3Bolani stomatologik ko'rik: birinchi tashrif, pediatr va stomatolog hamkorligibirinchi tashrif muddati, «stomatologik uy» tushunchasi, anamnez (ovqatlanish, gigiyena, ftor, odatlar, tibbiy holat), tizzama-tizza ko'rik, og'iz ko'rigi tartibi, pediatr ko'rigida qo'yiladigan savollar va yo'llash mezonlari, tish vizualizatsiya usullari (prikus, panoram, periapikal rentgen, konusli nurli KT) — ko'rsatma va nur yuklamasiOchish
    4. 4Tishlarning rivojlanish anomaliyalari va kariessiz zararlanishlarisoni (gipodontiya, ortiqcha tishlar), kattaligi va shakli, emal gipoplaziyasi, irsiy emal va dentin nuqsonlari, molyar-kesuvchi tish gipomineralizatsiyasi, flyuoroz, tetratsiklin va boshqa rang o'zgarishlari (ichki va tashqi), eroziya va abraziya, davo va kuzatuvOchish
    5. 5Og'iz gigiyenasi va kariesning oldini olishtish tozalash yoshi va texnikasi, ftorli pasta miqdori yoshga qarab, ftorli lak, ftor qo'shimchalari va ichimlik suvidagi ftor, flyuoroz xavfi, fissura germetigi, qand iste'moli va ovqatlanish tartibi, shishacha va so'rg'ich, ona-bola yuqishi, jamoat profilaktikasiOchish
    6. 6Karies: etiologiya, patogenez, tasnif va xavfni baholashkaries tarqalishi (dunyo va MDH ma'lumotlari), mikrob biofilmi, demineralizatsiya va remineralizatsiya muvozanati, so'lak omillari, kariesning bosqichlari va tasnifi (joylashuvi, chuqurligi, faolligi, ICDAS, MDH klinik tasnifi), sut tishi kariesining kechish xususiyatlari, karies xavfini baholash vositalariOchish
    7. 7Erta bolalik kariesita'rif va og'ir shakli, tarqalishi, xavf omillari (tunda ko'krak va shishacha, shirin ichimlik, ijtimoiy omillar), joylashuv naqshi, asoratlari (og'riq, infeksiya, ovqatlanish va o'sishga ta'siri), kumush diamin ftorid bilan to'xtatish, vaqtinchalik davolovchi plomba, umumiy narkoz ostida davo ko'rsatmasi, qaytalanishning oldini olishOchish
    8. 8Kariesni davolash: minimal aralashuv, plomba va tojminimal aralashuv tamoyillari, boshlang'ich zararlanishni remineralizatsiya, tanlab karies olib tashlash, plomba materiallari (shisha ionomer sement, kompozit, kompomer) va tanlov, sut tishiga zanglamas po'lat toj (Holl usuli), oldingi tishlarga strip va zirkoniy toj, MDH darsligidagi davo bosqichlariOchish
    9. 9Sut tishlarida pulpit va apikal periodontitpulpa tuzilishining yosh xususiyatlari, pulpit va apikal periodontit tasnifi, klinik va rentgen tashxisi, bilvosita pulpa davosi, pulpotomiya (dorilar va mineral trioksid agregat), pulpektomiya va ildiz kanalini to'ldirish, sug'urish ko'rsatmalari, doimiy tish kurtagiga ta'sirOchish
    10. 10Ildizi shakllanmagan doimiy tish: pulpa davosiildiz shakllanishi bosqichlari, qisman pulpotomiya, apeksogenez, apeksifikatsiya (kalsiy gidroksid va mineral trioksid agregat), revaskulyarizatsiya (regenerativ endodontiya), natija va kuzatuvOchish
    11. 11Tish jarohati: tasnif, ko'rik va birinchi yordamtarqalishi va xavf omillari, Andreasen va Xalqaro tish jarohati assotsiatsiyasi tasnifi, anamnez va ko'rik, sut yoki doimiy tishni ajratish, rentgen va konusli nurli KT ko'rsatmasi, pediatr va shoshilinch bo'lim uchun birinchi yordam, yo'llash shoshilinchligi, qoqshol profilaktikasi, jarohatning oldini olish (kapa)Ochish
    12. 12Sut tishlari jarohati va oqibatlaritoj va ildiz sinishi, kontuziya, subluksatsiya, lateral lyuksatsiya, intruziya, ekstruziya, avulsiya (replantatsiya qilinmaydi), har turning davosi va kuzatuvi, rang o'zgarishi, pulpa nekrozi, doimiy tish kurtagiga ta'sirOchish
    13. 13Doimiy tishlar jarohati: sinish, lyuksatsiya va avulsiyaasoratsiz va asoratli toj sinishi, toj-ildiz va ildiz sinishi, lyuksatsiya turlari va shina, avulsiya: joyida replantatsiya, saqlash muhiti, quruq vaqt, shina muddati, antibiotik, oqibatlar (ildiz rezorbsiyasi, ankiloz, pulpa nekrozi, kanal obliteratsiyasi) va kuzatuv jadvaliOchish
    14. 14Og'iz-yuz sohasi jarohati va yumshoq to'qima shikastilab, til, milk va tanglay jarohati, yuz suyaklari sinishiga shubha belgilari, tikish ko'rsatmalari, tanglayning teshib kiruvchi jarohati, elektr kuyishi, og'iz bo'shlig'idagi zo'ravonlik va e'tiborsizlik belgilari, hujjatlashOchish
    15. 15Odontogen infeksiyalartish absessi va periapikal infeksiya tarqalish yo'llari, yuz yumshoq to'qimasi yallig'lanishi va flegmona, jag' osteomiyeliti, xavfli belgilar (ko'z atrofi, og'iz tubi, yutish va nafas qiyinligi), drenaj va sabab tishni bartaraf etish, antibiotik ko'rsatmasi va tanlovi, og'riqsizlantirishOchish
    16. 16Periodont kasalliklari: gingivit va periodontitperiodont tuzilishining yosh xususiyatlari, tish karashi bilan bog'liq gingivit, balog'at va gormonal gingivit, dori sababli milk giperplaziyasi, o'tkir nekrozli yarali gingivit, agressiv periodontit va uning tizimli sabablari (neytropeniya, leykotsit adgeziyasi nuqsoni, Papiyon–Lefevr sindromi, qandli diabet), davo va profilaktikaOchish
    17. 17Og'iz shilliq qavatining infeksion kasalliklari: stomatologik davoo'tkir gerpetik gingivostomatit (og'irlik darajasi, mahalliy va antivirus davo, suyuqlik), qaytalanuvchi gerpes, og'iz kandidozi (shakllari, davo), enterovirusli enantema, boshqa bakterial va virusli zararlanishlar, differensial tashxisOchish
    18. 18Og'iz shilliq qavatining yuqumli bo'lmagan kasalliklariqaytalanuvchi aftoz stomatit, travmatik zararlanishlar (Bednar aftasi, Riga–Fede yarasi, kimyoviy va termik kuyish), allergik va dori sababli zararlanishlar, ko'p shaklli ekssudativ eritema va og'izdagi Stivens–Jonson ko'rinishi, xeylitlar, til kasalliklari (geografik til, burmali til), tizimli kasallikdagi belgilarOchish
    19. 19Og'iz yumshoq to'qimasi va jag'ning o'smasimon hosilalari, yuganchalar va so'lak bezlarimukotsele va ranula, papilloma va so'gal, fibroma, piogen granuloma va epulis, gemangioma va limfangioma, jag' kistalari (follikulyar va boshqalar), odontogen o'smalar haqida tushuncha, til va lab yuganchasi (ankiloglossiya, frenotomiya ko'rsatmasi), so'lak bezi kasalliklarining stomatologik tomoniOchish
    20. 20Tizimli kasallikli bola: og'izdagi belgilar va stomatologik ehtiyot choralaritug'ma yurak nuqsoni va endokardit profilaktikasi, gemofiliya va qon ketish, o'tkir leykoz va kimyoterapiyada mukozit, transplantatsiyadan keyingi bola, qandli diabet, astma va ingalyatsion dori, mukovistsidoz, Kron kasalligi va seliakiyaning og'izdagi belgilari, og'izda belgisi bor sindromlarOchish
    21. 21Okkluziya rivojlanishi va malokkluziyasut va aralash tishlar davrida okkluziya, malokkluziya tasnifi (Angl sinflari, kesishgan tishlov, ochiq va chuqur tishlov), ortodontik baholash va hujjatlash, sut tishining erta yo'qotilishi va bo'shliq saqlagich, erta ortodontik aralashuv ko'rsatmalari, uyquda nafas buzilishi bilan aloqasiOchish
    22. 22Og'iz sohasidagi zararli odatlarbarmoq va so'rg'ich so'rish (yosh chegarasi, oqibatlari, odatdan chiqarish usullari va moslamalar), til itarish, og'iz orqali nafas olish, bruksizm, tirnoq va lab tishlash, og'izda teshik (pirsing)Ochish
    23. 23Lab va tanglay yorig'i: stomatologik va ortodontik olib borishembriologiya, tarqalishi va tasnifi, prenatal tashxis, chaqaloqni ovqatlantirish, jamoaviy yondashuv va operatsiya muddatlari, operatsiyadan oldingi burun-alveolyar shakllantirish, tish anomaliyalari va karies xavfi, alveolyar suyak payvandi, ortodontik davo bosqichlariOchish
    24. 24Nogironligi bor bolaga stomatologik yordamDaun sindromi, bolalar serebral falaji, autizm spektri buzilishi, diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromi, epilepsiya va aqliy zaiflik, o'roqsimon hujayrali anemiya, gigiyena va parhezni moslashtirish, ota-ona bilan hamkorlik, umumiy narkoz ko'rsatmasiOchish
    25. 25Stomatologiyada bolaning xulq-atvorini boshqarish, og'riqsizlantirish va sedatsiyabola xavotiri va uni baholash, nofarmakologik usullar («ayt-ko'rsat-bajar», ijobiy rag'bat, ota-onaning ishtiroki), mahalliy og'riqsizlantirish va eng yuqori doza hisobi, azot oksidi bilan sedatsiya, dori bilan sedatsiya, umumiy narkoz ko'rsatmasi va xavfsizligi, nafas yo'li asoratlari va allergik reaksiya, muolajadan keyingi og'riq davosiOchish
  26. 26 · Bolalar jarrohligi

    1. 1Jarrohlik bemori: bolaning yosh xususiyatlari va operatsiyaga tayyorlashbola organizmining jarrohlik uchun ahamiyatli xususiyatlari (suyuqlik hajmi, issiqlik yo'qotish, nafas zaxirasi), operatsiya oldi baholash va xavf, ovqatsiz davr, suyuqlik va elektrolit, qon hajmi va qon komponentlarini quyish, anemiya, tomir yo'li (periferik, markaziy, port), antibiotik profilaktikasi, rozilik, minimal invaziv jarrohlikning bolalardagi xususiyatiOchish
    2. 2Bolalarda anesteziya va operatsiyadan keyingi og'riqsizlantirishanesteziya oldi ko'rik, premedikatsiya, umumiy anesteziyaning bolalardagi xususiyati, nafas yo'li, regionar anesteziya (kaudal, epidural, nerv blokadasi), operatsiyadan keyingi og'riqni baholash va davolash, opioidlar va opioidsiz analgeziya, operatsiyadan keyingi ko'ngil aynishi va qusish, chaqaloq va chala tug'ilganda anesteziya xavfi, chiqarish mezonlariOchish
    3. 3Jarrohlik chaqalog'i: prenatal tashxis, tashish va barqarorlashtirishjarrohlik nuqsonlarining tarqalishi va prenatal aniqlanishi, homila jarrohligi va oilaga maslahat, tug'ruq joyi va muddati, chaqaloqni tashish (issiqlik, nafas, oshqozon zondi, suyuqlik), neonatal jarrohlikda suyuqlik, ovqatlanish va sepsis, etik masalalarOchish
    4. 4Yumshoq to'qimalarning yiringli jarrohlik infeksiyalariabsess va flegmona, chaqaloqning nekrotik flegmonasi, panaritsiy va paronixiya, tirnoqning o'sib kirishi, pilonidal kista, yiringli gidradenit, operatsiyadan keyingi jarohat infeksiyasi, kesish va drenajlash, antibiotik tanlash va metitsillinga chidamli stafilokokkOchish
    5. 5Bo'yinning tug'ma kistalari va oqmalari, bo'yin limfadenititireoglossal yo'l kistasi (Sistrunk operatsiyasi), jabra kistalari, oqmalari va sinuslari, dermoid kista, bo'yin o'rta chizig'i hosilalari, o'tkir va surunkali bo'yin limfadeniti (yiringlash, atipik mikobakteriyalar, mushuk tirnashi kasalligi), qachon biopsiya va qachon kuzatuvOchish
    6. 6Limfatik malformatsiyalar va qon tomir anomaliyalarining jarrohlik davosilimfatik malformatsiyalar (makrokistoz va mikrokistoz, bo'yin va qo'ltiq, nafas yo'li xavfi), skleroterapiya (OK-432, doksisiklin, bleomitsin), jarrohlik olib tashlash va asoratlari, sirolimus, infantil gemangioma va tomir malformatsiyasida jarrohlik, lazer va emboliyaga ko'rsatmaOchish
    7. 7Ko'krak qafasi deformatsiyalarivoronkasimon ko'krak (sabablari, og'irlik indekslari, yurak va o'pkaga ta'siri, kuzatuv, vakuum qo'ng'irog'i, Nuss usuli, ochiq tuzatish), kilsimon ko'krak (tashqi korset, jarrohlik), Poland sindromi, to'sh suyagi yoriqlari, operatsiyadan keyingi og'riq va asoratlarOchish
    8. 8Tug'ma diafragma churrasi va diafragma eventratsiyasiBoxdalek va Morganyi churralari, o'pka gipoplaziyasi va o'pka gipertenziyasi, prenatal og'irlik ko'rsatkichlari (o'pka/bosh nisbati, jigar holati), FETO, tug'ruq zalida yordam (intubatsiya, niqob bilan ventilyatsiya qilmaslik), «yumshoq» ventilyatsiya, EKMO, operatsiya muddati va usuli (ochiq, torakoskopik, yamoq), qaytalanish va uzoq kuzatuv, diafragma eventratsiyasi va plikatsiyasiOchish
    9. 9O'pka nuqsonlari, ko'ks oralig'i hosilalari va plevra empiyemasining jarrohligitug'ma o'pka yo'llari malformatsiyasi, o'pka sekvestratsiyasi, tug'ma lobar emfizema va bronxogen kistaning operatsiya ko'rsatmasi va muddati, torakoskopik lobektomiya, ko'ks oralig'i hosilalari (old, o'rta, orqa bo'lim bo'yicha), empiyemada torakoskopik tozalash va dekortikatsiya, xilotoraks, o'pka absessining jarrohligiOchish
    10. 10Qizilo'ngach atreziyasi va traxeoezofageal oqmaembriologiya va turlari (Gross, Vogt), hamroh nuqsonlar (VACTERL), tug'ilgandan keyingi tashxis (zond sinamasi), operatsiyagacha parvarish (Replogle zondi), birlamchi anastomoz, uzun bo'shliqli atreziya va kechiktirilgan anastomoz, ajratilgan traxeoezofageal oqma, asoratlar (anastomoz sizishi, striktura, oqma qaytalanishi, traxeomalyatsiya, reflyuks), uzoq kuzatuvOchish
    11. 11Qizilo'ngach strikturasi, perforatsiyasi va axalaziyaning jarrohlik davosikimyoviy kuyishdan keyingi striktura (bujlash, ballon dilatatsiya, stent), qizilo'ngach perforatsiyasi (sabablari, belgilari, konservativ va jarrohlik davo), qizilo'ngachni almashtirish (oshqozon, yo'g'on ichak, ingichka ichak), axalaziyada Geller kardiomiotomiyasi va POEM, begona jismni jarrohlik yo'li bilan olib tashlashOchish
    12. 12Antireflyuks jarrohligi, gastrostomiya va enteral kirish yo'llarigastroezofageal reflyuksda operatsiya ko'rsatmasi (nevrologik bola, aspiratsiya, qizilo'ngach atreziyasidan keyin), Nissen va qisman fundoplikatsiya, laparoskopik usul, asoratlar va qaytalanish, gastrostomiya (endoskopik, laparoskopik, ochiq), gastrostomik naycha parvarishi va asoratlari, yeyunostomiya va gastroyeyunal naychaOchish
    13. 13Gipertrofik pilorostenoz va o'n ikki barmoq ichak tutilishipilorostenozda operatsiyagacha suyuqlik va alkalozni tuzatish, piloromiotomiya (ochiq va laparoskopik), asoratlar (shilliq qavat teshilishi, to'liq bo'lmagan piloromiotomiya), operatsiyadan keyingi ovqatlantirish; duodenal atreziya va stenoz, halqasimon oshqozon osti bezi, duodenal to'siq, Daun sindromi bilan bog'liqlik, duodenoduodenostomiya, yuqori mezenterial arteriya sindromiOchish
    14. 14Ichak malrotatsiyasi va o'rta ichak burilishiichak aylanishi embriologiyasi va aylanish anomaliyalari, o'rta ichak burilishining klinikasi (yashil qusish), yuqori kontrastli tekshiruv, shoshilinch Ledd operatsiyasi, ichak nekrozida «ikkinchi qarash» operatsiyasi, belgisiz malrotatsiyada taktika, geterotaksiya, uzoq oqibatOchish
    15. 15Och va yonbosh ichak atreziyasi, mekoniy ileusi va mekoniy peritonitiatreziya turlari (I–IV, «olma po'stlog'i»), sabablari, klinika va rentgen, operatsiya (rezeksiya, anastomoz, kengaygan bo'lakni toraytirish), ko'p atreziyalar, mekoniy ileusi (mukovistsidoz bilan bog'liqligi, oddiy va asoratlangan shakl, giperosmolyar klizma, operatsiya), mekoniy peritoniti, yo'g'on ichak atreziyasiOchish
    16. 16Hazm yo'li duplikatsiyalari, mezenterial kistalar va kindik-ichak yo'li qoldiqlarihazm yo'li duplikatsiyalari (joylashuvi, kistoz va naysimon shakl, belgilari, olib tashlash), mezenterial va charvi kistalari, Mekkel divertikuli (qon ketish, ichak tutilishi, divertikulit, olib tashlash, tasodifan topilganda taktika), kindik-ichak yo'li oqmasi, kindik granulyomasi va polipiOchish
    17. 17Nekrozlovchi enterokolit va qisqa ichak sindromining jarrohliginekrozlovchi enterokolitda operatsiya ko'rsatmasi (pnevmoperitoneum, klinik yomonlashuv), laparotomiya va peritoneal drenaj, rezeksiya va stoma, ichak strikturasi, chaqaloqning alohida ichak perforatsiyasi, qisqa ichak sindromida autolog ichak rekonstruksiyasi (STEP, Bianki), stoma parvarishi va yopishOchish
    18. 18Girshprung kasalligining jarrohlik davosiaganglioz va o'tish zonasi, uzun segmentli va to'liq yo'g'on ichak agangliozi, operatsiyagacha ichakni yuvish, tortib tushirish amallari (Swenson, Duhamel, Soave, transanal va laparoskopik yordamli), bir bosqichli va stomali usul, Girshprung enterokoliti, operatsiyadan keyingi qabziyat va najas tutolmaslik, qayta operatsiya, uzoq kuzatuv, kattalarda kech aniqlangan kasallik (RF kattalar tavsiyasi)Ochish
    19. 19Anorektal malformatsiyalartasnif (Krikenbek, jins bo'yicha turlar), hamroh nuqsonlar (VACTERL, Kurarino triadasi, tortilgan orqa miya), chaqaloqda birinchi 24 soat (oqma qidirish, kolostomiya yoki birlamchi tuzatish qarori), orqa sagittal anorektoplastika, kloaka, operatsiyadan keyingi bujlash, najas tutolmaslik va ichakni boshqarish dasturiOchish
    20. 20Anal kanal va to'g'ri ichak kasalliklarito'g'ri ichak tushishi (sabablari, mukovistsidoz, qo'lda kiritish, skleroterapiya, operatsiya), anal yoriq, perianal absess va paraproktit, anal oqma (chaqaloq va katta bola), gemorroy, perianal streptokokk dermatiti bilan farqlash, yuvenil polipni olib tashlashOchish
    21. 21O'tkir appenditsitappendiksning yosh xususiyatlari, klinikasi yosh bo'yicha (emizikli va maktabgacha bolada kech tashxis), appenditsit shkalalari, laboratoriya va UTT, morfologik shakllar, appendektomiya (laparoskopik va ochiq), oddiy appenditsitda faqat antibiotik bilan davolash, appendikulyar infiltrat va absess, operatsiyadan keyingi asoratlarOchish
    22. 22Peritonit va qorin bo'shlig'i absesslariikkilamchi (appendikulyar, perforativ) va uchlamchi peritonit, bolalarda peritonitning xususiyatlari, operatsiyagacha tayyorlov, manba nazorati, qorin bo'shlig'ini yuvish va drenaj, antibiotik davo va muddati, qorin ichi va chanoq absesslari (teri orqali drenaj), qorin kompartment sindromi, qiz bolalarda pelvioperitonitOchish
    23. 23Invaginatsiyaturlari (idiopatik, yetakchi nuqtali, ingichka ichak), yoshi va sabablari, klinika (xuruj og'riq, qon va shilliq, qorindagi hosila), UTT, havo yoki suyuqlik bilan to'g'rilash va uning qarshi ko'rsatmalari, takroriy urinish, jarrohlik to'g'rilash va rezeksiya, qaytalanish, operatsiyadan keyingi ingichka ichak invaginatsiyasiOchish
    24. 24Orttirilgan ichak tutilishi: bitishmali, burilish va ichki churralarichak tutilishining turlari va patofiziologiyasi, bitishmali ichak tutilishi (konservativ davo, suvda eruvchan kontrast, operatsiya ko'rsatmasi, laparoskopik bitishmalarni ajratish), yopiq halqali tutilish va ichak strangulyatsiyasi belgilari, ichak va sigmasimon ichak burilishi, ichki churralar, bezoar va askaridalar to'pi, dinamik (paralitik) ichak tutilishiOchish
    25. 25Omfalotsele va gastroshizisembriologiya va farqi, hamroh nuqsonlar (Bekvit–Videman sindromi, xromosoma anomaliyalari), prenatal kuzatuv va tug'ruq, tug'ruq zalida ichakni himoya qilish, birlamchi yopish va bosqichli yopish (silos), choksiz yopish, ulkan omfalotseleda «bo'yab davolash», murakkab gastroshizis (atreziya, nekroz), ovqatlanish, uzoq oqibatOchish
    26. 26Kindik va qorin oldingi devori churralarikindik churrasi (tabiiy bitish, operatsiya yoshi va ko'rsatmasi, qisilish), epigastral churra, son churrasi (chov churrasidan farqlash), Spigel va lyumbal churralar, operatsiyadan keyingi churra, qisilgan churraga yondashuvOchish
    27. 27O't yo'llari atreziyasi va xoledox kistasining jarrohligio't yo'llari atreziyasi turlari, Kasai gepatoportoenterostomiyasi (texnika, operatsiyadan keyingi xolangit, glyukokortikoid, natija va jigar transplantatsiyasiga o'tish), xoledox kistasi (Todani tasnifi, pankreatobiliar qo'shilish anomaliyasi, kista olib tashlash va gepatikoyeyunostomiya, malignizatsiya xavfi, laparoskopik usul), o't yo'llarining spontan teshilishiOchish
    28. 28Jigar kistalari, absessi va portal gipertenziyaning jarrohlik davosijigarning oddiy va parazitar kistalari (exinokokkoz — PAIR, jarrohlik), piogen va amyobali jigar absessi (teri orqali drenaj), portal gipertenziyada jarrohlik (mezo-Reks shunti, portosistem shuntlar, devaskulyarizatsiya, taloq arteriyasi emboliyasi), jigar transplantatsiyasiga ko'rsatmaOchish
    29. 29O't pufagi, oshqozon osti bezi va taloq jarrohligio't tosh kasalligida xolesistektomiya ko'rsatmasi (gemolitik anemiya, belgili toshlar), laparoskopik xolesistektomiya, xoledoxolitiaz, pankreatit asoratlari (psevdokista, nekroz) va ularning drenaji, oshqozon osti bezi jarohati, taloq kasalliklari (sferotsitoz, o'roqsimon hujayrali anemiya, immun trombotsitopeniya, kista), splenektomiya va qisman splenektomiya, splenektomiyadan keyingi infeksiyaning oldini olishOchish
    30. 30Ko'krak va qorin jarohatlarining jarrohlik davosibola ko'krak qafasi va qorin jarohatining mexanizmi, taloq va jigar jarohatining darajasi va operatsiyasiz davo (to'shak rejimi, kuzatuv muddati), operatsiya ko'rsatmasi, ichi bo'sh a'zo jarohati, oshqozon osti bezi va o'n ikki barmoq ichak jarohati, xavfsizlik kamari belgisi, gemotoraks va drenaj, o'tkir jarohatdan keyingi torakotomiya, diafragma yorilishiOchish
    31. 31Kuyishning jarrohlik davosi va teri plastikasikuyish jarohatining chuqurligini qayta baholash, jarohat parvarishi va bog'lamlar, eskarotomiya va fastsiotomiya, erta kesib olish va teri ko'chirib o'tkazish, teri o'rnini bosuvchilar, donor joy, infeksiya, kuyishdan keyingi chandiq va kontrakturalar, gipertrofik chandiqni davolash, reabilitatsiya bosqichiga o'tish, RF klinik tavsiyasiOchish
  27. 27 · Bolalar ortopediyasi va travmatologiyasi

    1. 1Tayanch-harakat tizimining o'sishi, o'sish plastinkasi va me'yoriy variantlarskeletning embrional rivojlanishi qisqacha, suyaklanish (enxondral va pardasimon), o'sish plastinkasining qavatlari va qon bilan ta'minlanishi, epifiz, metafiz, diafiz va apofiz, bolalar suyagining kattalarnikidan farqi (periost, egiluvchanlik, qayta qurilish), yosh bo'yicha oyoq o'qi va aylanish o'zgarishi, motor rivojlanish va yurishning shakllanishi, ortopedik atamalar (valgus, varus, deformatsiya turlari), «me'yoriy variant» tushunchasi va ota-ona xavotiriOchish
    2. 2Ortopedik anamnez, ko'rik va tekshiruv usullaribolada ortopedik anamnez, ko'rik tartibi (kuzatish, paypaslash, harakat hajmi, o'lchovlar), yurish tahlili, aylanish profili, oyoq uzunligi va o'qini o'lchash, bo'g'imlarni ko'rish (chanoq-son, tizza, oyoq panjasi, yelka, tirsak, qo'l panjasi), umurtqa va Adams sinamasi, nevrologik skrining, bo'g'im bo'shligi va Beyton mezonlari, vizualizatsiya usulini tanlash (rentgen, UTT, MRT, KT, sintigrafiya — ko'rsatma va nurlanish), laborator tekshiruvlar (yallig'lanish ko'rsatkichlari, bo'g'im suyuqligi), qachon ortopedga yo'llanadiOchish
    3. 3Oqsoqlanayotgan bola, oyoq uchida yurish va o'tkinchi sinovitoqsoqlanish turlari (og'riqli, Trendelenburg, kalta oyoq, spastik), yosh bo'yicha sabablar (1–3, 4–10, 11–16 yosh), «qizil bayroqlar» (isitma, tunggi og'riq, oyoqqa tayana olmaslik, umumiy belgilar), tekshiruv tartibi, o'tkinchi sinovit (klinika, Kocher mezonlari bilan septik artritdan farqlash, davo, kuzatuv), yashirin sinish va «bola yura boshlagan davr sinishi», odatiy (idiopatik) oyoq uchida yurish, uning neyrogen va miogen sabablardan farqi, davo (kuzatish, gips, cho'zish, jarrohlik)Ochish
    4. 4Aylanma deformatsiyalar: oyoq uchini ichkariga va tashqariga burib yurishaylanish profili (Staheli bo'yicha: oyoq panjasi progress burchagi, son aylanishi, son-oyoq panjasi burchagi, tovon-oyoq panjasi o'qi), son suyagi bo'ynining oldinga burilishi (antetorsiya), katta boldir suyagining ichki va tashqi burilishi, metatarzus adduktusning aylanishga hissasi, tabiiy kechish va o'z-o'zidan tuzalish, ortez, maxsus poyabzal va tunggi moslamalarning samarasizligi, jarrohlik (derotatsion osteotomiya) ko'rsatmasi, patologik aylanishni (serebral falaj, chanoq-son bo'g'imi displaziyasi) farqlashOchish
    5. 5Burchakli deformatsiyalar: O-simon va X-simon oyoq, Blaunt kasalligioyoq o'qining yosh bo'yicha o'zgarishi (Salenius egri chizig'i), fiziologik O-simon va X-simon oyoq, patologik qiyshiqlik belgilari (bir tomonlama, og'ir, bo'y pastligi, yoshdan tashqari), Blaunt kasalligi (infantil va o'smirlik shakli, metafiz-diafiz burchagi, ortez, osteotomiya, o'sishni boshqarish), raxitdagi qiyshiqlik, skelet displaziyalari, shikastdan keyingi qiyshiqlik (Kozen sinishi), katta boldir suyagining tug'ma qiyshiqligi (oldinga-lateral — soxta bo'g'im xavfi, orqaga-medial)Ochish
    6. 6Oyoqlar uzunligi farqi va tug'ma oyoq kamtaraqqiyligifarqning sabablari (tug'ma, o'sish plastinkasi shikasti, infeksiya, gemigipertrofiya — Bekvit–Videman va Klippel–Trenone sindromlarida o'sma skriningi), o'lchash usullari (bloklar, rentgen), farqning oqibatlari, yakuniy farqni bashorat qilish (ko'paytiruvchi usul), davo darajalari (poyabzal ichi qo'yilma, epifiziodez, uzaytirish, protez), tug'ma kamtaraqqiylik turlari (kichik boldir suyagi gemimeliyasi, son suyagining tug'ma kaltaligi, katta boldir suyagi yetishmovchiligi), amniotik tasma sindromiOchish
    7. 7Tug'ma maymoqlik va Ponseti usulita'rif va tarqalishi, sabablari (idiopatik, sindromli, neyrogen), holat (pozitsion) maymoqlikdan farqi, tug'ruqdan oldin UTT da aniqlanishi, deformatsiya qismlari (kavus, adduktus, varus, ekvinus), og'irlik shkalalari (Pirani, Dimeglio), Ponseti usuli (gips bosqichlari, Axill payini teri orqali kesish, ortez va unga rioya qilish), qaytalanish va uning davosi, qiyin (atipik) maymoqlik, kech kelgan bola, jarrohlik o'rni, uzoq natijalar, milliy protokolOchish
    8. 8Chaqaloqdagi oyoq panjasi va tizza deformatsiyalarimetatarzus adduktus (egiluvchanlik darajalari, cho'zish, gips, kuzatish), tovon-valgus oyoq (katta boldir suyagining orqaga-medial qiyshiqligi bilan bog'liqligi), tug'ma vertikal qadam suyagi (farqlash, teskari Ponseti usuli, sindrom va nerv-mushak kasalliklari bilan bog'liqligi), «qiyshiq» oyoq panjasi (skewfoot), tug'ma barmoq deformatsiyalari (bukilgan barmoq, ustma-ust barmoq, ko'p barmoqlilik va barmoqlar bitishi), tug'ma tizza chiqishi va giperekstenziyasiOchish
    9. 9Yassi oyoqlik va tarsal koalitsiyaoyoq gumbazining rivojlanishi, egiluvchan (fiziologik) yassi oyoq va uning tabiiy kechishi, egiluvchan yassi oyoqda davo kerak emasligi (ortopedik poyabzal va qo'yilma mifi), qachon og'riqli yoki qattiq yassi oyoq kasallik belgisi bo'ladi, qisqa Axill payi bilan yassi oyoq, qo'shimcha qayiqsimon suyak, tarsal koalitsiya (tovon-qayiqsimon va qadam-tovon turi, peroneal spazm, vizualizatsiya, davo), jarrohlik ko'rsatmalari (artroerez, kalkaneusni uzaytirish)Ochish
    10. 10Kavus oyoq, barmoq deformatsiyalari va oyoq panjasi og'rig'ikavus va kavovarus oyoq (nevrologik sabab izlash — Sharko–Mari–Tut, orqa miya anomaliyalari; Koulman blok sinamasi), o'smirlik bosh barmoq valgusi (halluks valgus), barmoq deformatsiyalari, oyoq panjasi og'rig'iga yosh bo'yicha yondashuv, osteoxondrozlar va apofizitlar (Sever, Kyoler, Friberg kasalliklari), qayiqsimon suyakning qo'shimcha suyagida og'riq, zo'riqish sinishlari, oyoq panjasining yumshoq to'qima kasalliklari (botgan tirnoqdan tashqari)Ochish
    11. 11Chanoq-son bo'g'imi displaziyasita'rif va spektr (displaziya, chala chiqish, chiqish, teratologik shakl), xavf omillari (qorinda dumba bilan yotish, oilaviy, qiz bola, birinchi homila, mahkam yo'rgaklash), chaqaloq skriningi (Ortolani va Barlou sinamalari, katta yoshda abduksiya cheklanishi, Galeatsi belgisi, Trendelenburg yurishi), UTT (Graf usuli) va rentgen ko'rsatmasi va muddati, davo yosh bo'yicha (Pavlik moslamasi, yopiq va ochiq joyiga solish, osteotomiya), asoratlari (son suyagi boshchasining avaskulyar nekrozi), kech tashxis, yo'rgaklash va profilaktika, milliy protokol va RF tavsiyasiOchish
    12. 12Legg–Kalve–Pertes kasalligita'rif va tarqalishi, xavf omillari va patogenez (son suyagi boshchasining ishemik nekrozi), bosqichlar (Uoldenstrem), klinika (og'riqsiz oqsoqlanish, tizzaga uzatiladigan og'riq), rentgen va MRT, tasniflar (lateral ustun — Herring, Katterall), prognoz omillari (yosh, harakat hajmi, boshchaning qamralishi), davo (kuzatish, jismoniy faollikni cheklash, «qamrab olish» davosi, osteotomiya), oqibat va erta artroz, ikki tomonlama Pertes va skelet displaziyasini farqlash, milliy protokolOchish
    13. 13Son suyagi boshchasi epifizining siljishi va o'smirda son og'rig'iepifizning siljishi (yuvenil epifizeoliz): xavf omillari (semizlik, endokrin kasalliklar — gipotireoz, o'sish gormoni, buyrak osteodistrofiyasi), barqaror va beqaror shakl (Loder), klinika (tizza og'rig'i tuzog'i, oyoqning tashqariga burilishi, Dreman belgisi), rentgen (yon ko'rinish, Klyayn chizig'i), shoshilinchlik, davo (joyida vint bilan mahkamlash), asoratlari (avaskulyar nekroz, xondroliz), qarama-qarshi tomonni profilaktik mahkamlash; o'smirda boshqa son og'riqlari — son-quymich kosasi to'qnashuvi (femoroatsetabulyar impinjment), «chertiladigan» son, apofizning uzilib sinishiOchish
    14. 14Tizza og'rig'i: patellofemoral og'riq, Osgud–Shlatter kasalligi va osteoxondritis dissekanstizza og'rig'iga yosh bo'yicha yondashuv (chanoq-son bo'g'imidan uzatilgan og'riq tuzog'i), patellofemoral og'riq sindromi, Osgud–Shlatter va Sinding-Larsen–Yohansson kasalliklari, osteoxondritis dissekans (barqaror va beqaror o'choq, davo), disksimon (diskoid) menisk, Beyker (taqim) kistasi, tizza qopqog'ining beqarorligi va surunkali chiqishi, tizza qopqog'ining qo'shimcha (bo'lingan) suyagiOchish
    15. 15Tizza jarohatlari: tizza qopqog'i chiqishi, menisk va xochsimon boylam shikastio'tkir gemartroz va uning sabablari bolada, tizza qopqog'ining o'tkir chiqishi (joyiga solish, takrorlanish xavfi, osteoxondral sinish), oldingi xochsimon boylam uzilishi (mexanizm, sinamalar — Laxman, o'sish plastinkasini saqlaydigan rekonstruksiya, kechiktirishning menisk uchun xavfi), katta boldir suyagi do'ngligining uzilib sinishi, menisk yirtilishi, yon boylamlar shikasti, oldini olish dasturlariOchish
    16. 16Skoliozta'rif, tasnif (idiopatik — infantil, yuvenil, o'smirlik; tug'ma; nerv-mushak; sindromli), skrining (Adams sinamasi, skoliometr), rentgen (Kobb burchagi, Risser belgisi), «qizil bayroqlar» (og'riq, chap ko'krak egriligi, nevrologik belgi — MRT ko'rsatmasi), rivojlanish xavfi, davo (kuzatish, korset turlari va rejimi, jarrohlik ko'rsatmasi, erta boshlangan skoliozda o'suvchi tizimlar), tug'ma skolioz (umurtqa nuqsonlari, buyrak va yurak skriningi), oqibat va o'pka funksiyasi, milliy protokolOchish
    17. 17Kifoz va Shoyerman kasalligisagittal balans va me'yoriy kifoz, qomat kifozi va Shoyerman kifozini farqlash, Shoyerman kasalligi (mezonlar, Shmorl tugunlari, og'riq, korset, jarrohlik ko'rsatmasi), tug'ma kifoz (paraplegiya xavfi), skelet displaziyalarida kifoz (axondroplaziyada torakolumbal kifoz), RF klinik tavsiyasiOchish
    18. 18Bolada bel og'rig'i, spondiloliz va spondilolistezbel og'rig'i bolada kattalardan farqi, yondashuv va «qizil bayroqlar» (yosh 4 dan kichik, tunggi og'riq, isitma, nevrologik belgilar, vazn yo'qotish), mexanik sabablar (mushak zo'riqishi, spondiloliz — sportchi o'smirda, spondilolistez — darajalar va siljish xavfi, disk churrasi va apofiz halqasining ajralishi), yallig'lanish va infeksiya, o'sma, vizualizatsiya usullarini tanlash, davo (faollikni cheklash, korset, jismoniy terapiya, jarrohlik ko'rsatmasi)Ochish
    19. 19Bo'yin: tug'ma mushak tortikollisi, atlanto-aksial rotatsion fiksatsiya va bo'yin umurtqalari anomaliyalaritortikollisga yosh bo'yicha yondashuv (mushak, suyak, ko'z, nevrologik va yallig'lanish sabablari), tug'ma mushak tortikollisi (to'sh-o'mrov-so'rg'ichsimon mushak tuguni, UTT, cho'zish davosi, chanoq-son bo'g'imi displaziyasi bilan birga uchrashi, jarrohlik ko'rsatmasi), atlanto-aksial rotatsion chala chiqish (Grisel sindromi, davo muddati), Klippel–Feyl sindromi, bo'yin umurtqasining tug'ma anomaliyalari, bolalarda bo'yin umurtqasi jarohatiga shubha va immobilizatsiya, psevdosubluksatsiya tuzog'i, Shprengel deformatsiyasi bilan bog'liqligiOchish
    20. 20Yuqori qo'lning tug'ma anomaliyalari va yelka nerv chigali shikastining oqibatlariShprengel deformatsiyasi, o'mrov suyagining tug'ma soxta bo'g'imi, bilak-tirsak sinostozi, bilak suyagi boshchasining tug'ma chiqishi, radial kamtaraqqiylik («qiyshiq qo'l» va TAR, Fankoni, VACTERL bilan bog'liqligi — gematologik va yurak skriningi), ko'p barmoqlilik va barmoqlar bitishi, «chertiladigan» bosh barmoq, yuqori qo'l kamtaraqqiyligi va protezlash, yelka nerv chigali tug'ruq shikastining tiklanishi va kuzatuvi (Mallet shkalasi, yelka bo'g'imi displaziyasi, nerv jarrohligi va ikkilamchi operatsiyalar muddati)Ochish
    21. 21Bolalar sinishlari: xususiyatlari, bitishi va o'sish plastinkasi shikastlaribolalar suyagining sinishdagi xususiyati (egilish sinishi, «yashil novda», burtma sinish, to'liq sinish), qayta qurilish imkoniyati va uning chegaralari (aylanish qayta qurilmaydi), sinish bitishining bosqichlari va muddati yosh bo'yicha, o'sish plastinkasi shikastlari (Salter–Xarris tasnifi, o'sishning to'xtashi va burchakli deformatsiya, kuzatuv muddati), sinishga birlamchi yordam, og'riqsizlantirish, joyiga solish tamoyillari, ochiq sinish (antibiotik va qoqshol profilaktikasi), operatsiya ko'rsatmalari, sinishdan keyin oyoqning o'sib ketishiOchish
    22. 22Yuqori qo'l sinishlari va bilak suyagi boshchasining yarim chiqishio'mrov suyagi sinishi, yelka suyagi proksimal qismining sinishi, suprakondilyar sinish (Gartland tasnifi, tomir va nerv shikasti, shoshilinchlik, «pushti va tomirsiz qo'l»), yelka suyagi lateral kondilining sinishi (siljish xavfi), medial epikondil sinishi, tirsak chiqishi, Montedji sinishi (o'tkazib yuboriladigan sinish), bilak suyaklari sinishlari (distal metafiz, burtma sinish va uning soddalashtirilgan davosi), qayiqsimon suyak sinishi, qo'l panjasi va barmoq sinishlari (aylanish nuqsoni, barmoq uchi ezilishi), bilak suyagi boshchasining yarim chiqishi (mexanizm, joyiga solish usullari — supinatsiya-bukish va giperpronatsiya)Ochish
    23. 23Pastki qo'l sinishlari va to'piq jarohatlarichanoq va apofiz uzilishlari qisqacha, son suyagi sinishi yosh bo'yicha (Pavlik gipsi, spika gips, elastik intramedullyar sterjen, zo'ravonlik ehtimoli yurmaydigan bolada), tizza atrofidagi o'sish plastinkasi sinishlari, katta boldir suyagi sinishi, «bola yura boshlagan davr sinishi», katta boldir suyagi proksimal metafizining sinishi (Kozen valgusi), to'piq sinishlari (Tillo sinishi, uch tekislikli sinish), to'piq boylamlari cho'zilishi (Ottava qoidalari bolada), oyoq panjasi sinishlari va Lisfrank shikastiOchish
    24. 24Gips va longeta, kompartment sindromi va yashirin sinishlarimmobilizatsiya turlari (gips, sintetik bog'lam, longeta, ortez), qo'yish tamoyillari va bolada xavfsizlik, gips parvarishi bo'yicha ota-onaga yo'riqnoma, gips asoratlari (bosim yarasi, kuyish, teri muammolari, bo'g'im qotishi), kompartment sindromi (bolada «uch A» — og'riqsizlantirishga ehtiyojning oshishi, bezovtalik, xavotir; bosim o'lchash, fassiotomiya muddati), Folkmann ishemik kontrakturasi, yashirin sinishlar (rentgenda ko'rinmaydigan, takroriy rentgen va MRT), gipsni olish va faollikka qaytishOchish
    25. 25Sinishga moyil bola va zo'ravonlik sinishlaritakroriy sinishli bolaga yondashuv, suyak mo'rtligining sabablari (nomukammal osteogenez, idiopatik yuvenil osteoporoz, ikkilamchi osteoporoz — glyukokortikoid, harakatsizlik, nerv-mushak kasalliklari, ovqatlanish), suyak sog'lig'ini baholash (D vitamini, kalsiy, DXA va uning bolalarda talqini), bifosfonatlar ko'rsatmasi, patologik sinish (suyak kistasi, o'sma), zo'ravonlik sinishlarining ortopedik belgilari (yurmaydigan bolada sinish, metafiz shikasti, orqa qovurg'a, turli bitish bosqichidagi sinishlar, anamnez va mexanizm nomuvofiqligi), nomukammal osteogenez bilan farqlash, ortopedning vazifasiOchish
    26. 26Sportga ruxsat ko'rigi va sportchi bolaning salomatligisportga ruxsat ko'rigining maqsadi va tarkibi (anamnez, yurak — to'satdan o'lim xavfi belgilari, tayanch-harakat tizimi skriningi), sportga ruxsat berish va cheklash mezonlari, yosh bo'yicha sport tanlash va ixtisoslashuv xavfi, kuch mashqlari bolalarda, sportchi qizlarda energiya tanqisligi (ovqatlanish buzilishi, amenoreya, suyak zichligi), sportchining ovqatlanishi va suyuqlik, nogironligi bor bola va sport, chayqalishdan keyin sportga qaytish tamoyili, doping va samarani oshiruvchi vositalarOchish
    27. 27Sport shikastlari: cho'zilish, chiqish, mushak shikastlari va ortiqcha yuklamaboylam cho'zilishi va mushak zo'riqishi darajalari, dastlabki davo tamoyillari, yelka chiqishi va takroriy beqarorlik, mushak kontuziyasi va suyaklashuvchi miozit, apofizning uzilib sinishi (chanoq apofizlari), ortiqcha yuklama shikastlarining mexanizmi va xavf omillari (o'sish sakrashi, mashg'ulot hajmi), apofizitlar, zo'riqish sinishlari (xavfi yuqori joylar), «yosh beysbolchi tirsagi va yelkasi», gimnastchi bilagi, oldini olish (mashg'ulot hajmini cheklash, dam olish), sportga qaytish mezonlariOchish
    28. 28Suyak-mushak infeksiyalarining ortopedik tomoni: subakut va surunkali osteomiyelit, diskit va piomiozito'tkir osteomiyelitning asoratlari va jarrohlik davosi (subperiostal absess drenaji, sekvestr, patologik sinish, o'sish plastinkasi shikasti, chuqur vena trombozi), subakut osteomiyelit (Brodi absessi), surunkali osteomiyelit, chaqaloq osteomiyeliti va septik artritining oqibatlari, diskit va umurtqa osteomiyeliti, piomiozit va chanoq mushaklari absessi, oyoq panjasi teshib o'tuvchi jarohatidan keyingi osteomiyelit (psevdomonas), silning suyak-bo'g'im shakli qisqacha, surunkali bakterial bo'lmagan osteomiyelitni farqlashOchish
    29. 29Nerv-mushak kasalliklarida ortopedik muammolarserebral falajda ortopedik kuzatuv (chanoq-son bo'g'imi skriningi va migratsiya foizi, spastiklik davosi — botulinik toksin, ortez, ko'p darajali jarrohlik, selektiv dorsal rizotomiya, skolioz), sonning patologik chiqishi (milliy protokol), orqa miya churrasida ortopedik muammolar (sath bo'yicha harakat imkoniyati, oyoq panjasi deformatsiyasi, skolioz, lateks allergiyasi), spinal mushak atrofiyasi va Dyushen mushak distrofiyasida skolioz va kontrakturalar, Sharko–Mari–Tut kasalligida kavovarus oyoq, Fridreyx ataksiyasi, artrogripozning ortopedik davosi (amioplaziya, distal artrogripoz, Larsen sindromi)Ochish
    30. 30Skelet displaziyalari va tizimli kasalliklarda ortopedik muammolarskelet displaziyasiga shubha qilish va tekshirish (qisqa bo'y nisbatlari, skelet rentgen tekshiruvi), axondroplaziya (umurtqa kanali torligi, katta teshik stenozi, torakolumbal kifoz, oyoq qiyshiqligi, vosoritid), boshqa osteoxondrodisplaziyalar (spondiloepifizar, ko'p epifizar displaziya), nomukammal osteogenez (turlari, sinish davosi, intramedullyar sterjen, bifosfonat; milliy protokol), raxit va metabolik suyak kasalliklarida deformatsiya, Daun sindromi (atlanto-aksial beqarorlik va sportga ruxsat, chanoq-son bo'g'imi va tizza qopqog'ining beqarorligi), 1-tip neyrofibromatoz (skolioz, katta boldir suyagining soxta bo'g'imi), Marfan va Elers–Danlos sindromlari, mukopolisaxaridozlar, gemofilik artropatiyaOchish
  28. 28 · Bolalar reanimatsiyasi va shoshilinch holatlar

    1. 1Og'ir kasal bolani dastlabki baholashpediatrik baholash uchburchagi, ABCDE birlamchi ko'rik, ikkilamchi ko'rik (SAMPLE), yosh bo'yicha hayotiy ko'rsatkichlar, vaznni hisoblash va Broselow tasmasi, triaj tizimlari, erta ogohlantirish shkalalari (PEWS)Ochish
    2. 2Bolalarda qon aylanishining to'xtashi: sabablar va oldini olishkardiopulmonal to'xtash epidemiologiyasi, gipoksik va birlamchi yurak sabablari, «omon qolish zanjiri», qaytariladigan sabablar (6G · 4T), to'satdan go'dak o'limi sindromi, shifoxona ichidagi tezkor javob guruhiOchish
    3. 3Bazaviy reanimatsiya (BLS): chaqaloq va bolaholatni baholash, yordam chaqirish, yurakning bilvosita massaji texnikasi, chuqurlik va tezlik, nafas berish, 30:2 va 15:2 nisbati, avtomatik tashqi defibrillyator (ATD), tiklanish holatiOchish
    4. 4Kengaytirilgan reanimatsiya (PALS)defibrillyatsiya qilinadigan va qilinmaydigan ritmlar, defibrillyatsiya energiyasi, adrenalin va amiodaron/lidokain, qaytuvchan sabablar, kapnografiya, reanimatsiyani to'xtatish, jamoa ishi va rollarOchish
    5. 5Reanimatsiyadan keyingi parvarish va prognozqon aylanishi o'z-o'zidan tiklangandan keyingi sindrom, oksigen va CO₂ maqsadlari, gemodinamika, harorat nazorati, tutqanoq, neyroprognoz, miya o'limi mezonlari, oila bilan muloqotOchish
    6. 6Yuqori nafas yo'li obstruksiyasi va yot jismbo'g'ilish belgilari, chaqaloqda orqaga urish va ko'krak bosish, bolada Geymlix usuli, stridorning shoshilinch sabablari, kurup va epiglottitning shoshilinch jihatiOchish
    7. 7Nafas yo'lini ta'minlash va intubatsiyabola nafas yo'lining anatomik xususiyatlari, kislorod berish usullari, maska-qopcha bilan ventilyatsiya, havo yo'li moslamalari, tez ketma-ket intubatsiya, naycha o'lchami, qiyin nafas yo'li, krikotireotomiyaOchish
    8. 8Tomir ichi va suyak ichi yo'liperiferik va markaziy vena, suyak ichi yo'li joylari va texnikasi, asoratlar, UTT nazoratida kirish, dori va suyuqlik yuborishOchish
    9. 9Shok: tanish va birinchi soat davosishok turlari (gipovolemik, taqsimlovchi, kardiogen, obstruktiv), kompensatsiyalangan va dekompensatsiyalangan shok, suyuqlik bolyusi va uning xavfi, vazoaktiv dorilar, monitoringOchish
    10. 10Anafilaksiyata'rif va mezonlar, sabablar, klinika, mushak ichiga adrenalin, ikkinchi qator davo, ikki fazali reaksiya, kuzatuv muddati, avtoinjektor va chiqarish rejasiOchish
    11. 11Shoshilinch aritmiyalar: taxikardiya va bradikardiyator va keng kompleksli taxikardiya, supraventrikulyar taxikardiya (vagus sinamalari, adenozin, kardioversiya), bradikardiya algoritmi, atropin va adrenalin, kardiostimulyatsiyaOchish
    12. 12Ong buzilishi va komaong darajasini baholash (AVPU, Glazgo shkalasi va uning bolalar varianti), sabablar (tuzilma va metabolik), shoshilinch tekshiruv, boshlang'ich davo, gipoglikemiyani istisno qilishOchish
    13. 13Tutqanoq va epileptik statustutqanoq xurujiga birinchi yordam, epileptik status ta'rifi va vaqt nuqtalari, benzodiazepinlar, ikkinchi qator dorilar, refrakter status, isitmali tutqanoqOchish
    14. 14Intrakranial gipertenziya va miya churrasiMonro–Kelli tamoyili, belgilar, Kushing triadasi, churra sindromlari, giperosmolyar davo, neyroproteksiya tamoyillariOchish
    15. 15Suyuqlik va natriy buzilishlari: shoshilinch tuzatishdegidratatsiya darajasi, parvarish va tiklash suyuqligi, izotonik eritma, giponatriyemiya va gipernatriyemiya, osmotik demiyelinizatsiya xavfi, NAGS va miya tuz yo'qotish sindromiOchish
    16. 16Kaliy, kalsiy va magniy buzilishlarigiperkaliyemiya (EKG belgilari, bosqichli davo), gipokaliyemiya, gipokalsiyemiya va tetaniya, giperkalsiyemiya, magniyOchish
    17. 17Kislota-ishqor buzilishlariqon gazlari tahlili, anion oraliq, metabolik atsidoz va alkaloz, respirator buzilishlar, kompensatsiya formulalari, bikarbonatning o'rniOchish
    18. 18Endokrin va metabolik shoshilinch holatlargipoglikemiya, buyrak usti bezi krizi, tireotoksik kriz, tug'ma metabolizm xatolarining o'tkir dekompensatsiyasi va giperammoniyemiyaOchish
    19. 19Gipertenziv krizta'rif (shoshilinch va xavfli ko'tarilish), sabablar, maqsadli organ shikastlanishi, bosimni bosqichli pasaytirish, dorilarOchish
    20. 20Zaharlanish: umumiy yondashuvepidemiologiya, anamnez, toksidromlar, laborator skrining, dekontaminatsiya (faollashtirilgan ko'mir, oshqozonni yuvish ko'rsatmalari), eliminatsiyani kuchaytirish, antidotlar jadvaliOchish
    21. 21Bolalardagi keng tarqalgan zaharlanishlarparatsetamol, temir, salitsilat, trisiklik antidepressantlar, opioid, uglerod oksidi, kuydiruvchi moddalar, uglevodorodlar, fosfororganik birikmalar, zaharli o'simlik va zamburug'Ochish
    22. 22Travma olgan bolaga birlamchi yordamtravma mexanizmi, birlamchi ko'rik (ABCDE bilan umurtqa himoyasi), massiv qon ketishni to'xtatish, travmada suyuqlik va qon, ikkilamchi ko'rik, FAST, vizualizatsiya usullari ko'rsatmalari, umurtqa-orqa miya jarohatiOchish
    23. 23Bosh miya jarohatiyengil jarohatda KT ko'rsatmalari (PECARN), chayqalish, og'ir jarohatda ikkilamchi shikastlanishning oldini olish, intrakranial gematomalarOchish
    24. 24Ko'krak qafasi va qorin jarohatipnevmotoraks va gemotoraks, yurak tamponadasi, o'pka kontuziyasi, taloq va jigar jarohati, konservativ davo tamoyillari, bola qorin jarohatining xususiyatlariOchish
    25. 25Kuyish, elektr va nafas yo'li jarohatikuyish chuqurligi va maydoni (Lund–Browder), suyuqlik formulalari, nafas yo'li kuyishi, uglerod oksidi va sianid, elektr va chaqmoq jarohati, kimyoviy kuyish, qachon kuyish markazigaOchish
    26. 26Cho'kishpatofiziologiya, joyida reanimatsiya, shifoxona davosi, prognoz omillari, profilaktikaOchish
    27. 27Issiqlik va sovuq jarohatiissiqlik urishi va issiqlik holsizligi, sovutish usullari, gipotermiya darajalari va isitish, sovuq urishiOchish
    28. 28Tishlash va chaqishit va mushuk tishlashi (yara parvarishi, quturish profilaktikasi), ilon chaqishi va zardob, chayon, qoraqurt, ari va boshqa hasharotlarOchish
    29. 29Og'riqsizlantirish va muolaja sedatsiyasiog'riqni yosh bo'yicha baholash, analgetik zinapoya, muolaja sedatsiyasi darajalari, ketamin, midazolam, propofol, fentanil, xavfsizlik va monitoring, xavfli gipertermiyaOchish
    30. 30Bolaga zo'ravonlik: shoshilinch bo'limda tanishjismoniy zo'ravonlik belgilari (ko'karish joylashuvi, kuyish shakli, sinishlar), chaqaloqni silkitish sindromi, jinsiy zo'ravonlik, beparvolik, hujjatlashtirish va xabar berishOchish
    31. 31Og'ir kasal bolani tashish va intensiv terapiyaga o'tkazishtashishdan oldin barqarorlashtirish, tashish jamoasi va jihozlar, SBAR bo'yicha topshirish, intensiv terapiya bo'limiga yotqizish mezonlari, oila bilan muloqotOchish
  29. 29 · Bolalar nur diagnostikasi

    1. 1Bolalar nur diagnostikasining o'ziga xosligi va usul tanlashbola kattaning kichik nusxasi emasligi, yoshga qarab o'zgaradigan tasvir va differensial qator, hamkorlik qila olmaydigan bola, ota-ona bilan muloqot, dalillarga asoslangan usul tanlash (sezgirlik, o'ziga xoslik, ehtimollik nisbati), resurs cheklangan sharoitOchish
    2. 2Vizualizatsiya usullari: rentgen, UTT, KT, MRT va radionuklid tekshiruvhar usulning tamoyili, bolada bajarish texnikasi, rentgenoskopiya va kontrastli tekshiruvlar, doppler, datchik tanlash, KT protokolini bolaga moslash, MRT ketma-ketliklari, sintigrafiya, har usulning kuchli va zaif tomoniOchish
    3. 3Nurlanish xavfsizligi, sedatsiya va kontrast moddalarionlovchi nurlanishga bolaning sezgirligi, doza birliklari va tekshiruvlar dozasi, ALARA tamoyili, dozani kamaytirish yo'llari, sedatsiya va anesteziyaga ko'rsatma, yodli va gadoliniyli kontrast, nefrogen tizimli fibroz, kontrast reaksiyasiOchish
    4. 4Yuqori nafas yo'llari o'tkir obstruksiyasi va traxeya anomaliyalaribo'yin yon va to'g'ri rentgenogrammasini o'qish, krup, epiglottit, bakterial traxeit, halqum orti flegmonasi va absessi, obstruktiv uyqu apnoesida vizualizatsiya, tug'ma traxeya torayishi va traxeomalyatsiyaOchish
    5. 5Nafas va hazm yo'llaridagi yot jismlarnafas yo'li yot jismi: bilvosita belgilar, nafas chiqarishdagi va yon yotgan holatdagi rentgenogramma, KT; yutilgan yot jism: tanga, tugmasimon batareya, magnitlar, o'tkir buyum, joylashuv va taktikaOchish
    6. 6Chaqaloq ko'krak qafasi: diffuz o'pka kasalliklari va reanimatsiya jihozlarichaqaloq rentgenogrammasini o'qish tartibi, surfaktant tanqisligi, tranzitor taxipnoe, mekoniy aspiratsiyasi, tug'ma zotiljam, turg'un o'pka gipertenziyasi, interstitsial emfizema, pnevmotoraks, bronx-o'pka displaziyasi, intubatsiya naychasi va kindik kateterlarining to'g'ri holatiOchish
    7. 7O'pkaning tug'ma o'choqli hosilalari va diafragma churrasitug'ma lobar emfizema, tug'ma o'pka yo'llari malformatsiyasi, sekvestratsiya, bronxogen kista, tug'ma diafragma churrasi: prenatal va postnatal tasvir, differensial qatorOchish
    8. 8Zotiljam va uning asoratlari; o'pka silirentgenogramma qachon kerak, virusli va bakterial manzara, yumaloq zotiljam, tuzalmayotgan zotiljam, parapnevmonik suyuqlik va empiyema (UTT, KT), nekrozlovchi zotiljam, absess, o'pka UTT, birlamchi sil majmuasiOchish
    9. 9Surunkali va qaytalanuvchi o'pka kasalliklari: yuqori aniqlikdagi KTyuqori aniqlikdagi KT texnikasi bolada, kistoz fibroz, bronxoektaz, surunkali aspiratsiya, bolalar interstitsial o'pka kasalliklari, immunitet tanqisligidagi zotiljam, o'roqsimon hujayrali anemiyada o'tkir ko'krak sindromiOchish
    10. 10Ko'ks oralig'i va ko'krak devori hosilalarime'yoriy timus va uning belgilari, oldingi, o'rta va orqa ko'ks oralig'i hosilalari, limfoma (bosqichlash, PET-KT), neyroblastoma, jinsiy hujayrali o'smalar, ko'krak devori hosilalariOchish
    11. 11Tug'ma yurak nuqsonlarida ko'krak rentgenogrammasi va usul tanlasho'pka tomir surati, yurak o'lchami, situs, aorta ravog'i tomoni, «ko'k/pushti» va qon oqimi bo'yicha guruhlash, har guruhdagi nuqsonlar manzarasi, exokardiografiya, KT va MRT o'rni, operatsiyadan keyingi tasvir, Kavasaki kasalligiOchish
    12. 12Aorta ravog'i anomaliyalari va tomir halqalariqo'sh aorta ravog'i, o'ng ravoq va aberrant o'mrov osti arteriyasi, o'pka arteriyasi «sirtmog'i», nomsiz arteriya bosishi, qizilo'ngach kontrasti va KT/MRT angiografiya, aorta koarktatsiyasiOchish
    13. 13Chaqaloqda yuqori ichak tutilishi va malrotatsiyaqorin rentgenogrammasini chaqaloqda o'qish, qizilo'ngach atreziyasi va traxeoezofageal oqma, duodenal atreziya («ikki pufak»), stenoz va membrana, halqasimon oshqozon osti bezi, malrotatsiya va o'rta ichak burilishi, yuqori hazm yo'lini kontrastli tekshirish texnikasi, UTT o'rniOchish
    14. 14Chaqaloqda quyi ichak tutilishi va nekrozlovchi enterokolityonbosh ichak atreziyasi, mekoniy ileusi, Girshprung kasalligi, mekoniy tiqini sindromi, kontrastli huqna texnikasi va mikrokolon, anorektal nuqsonlar; nekrozlovchi enterokolit: pnevmatoz, darvoza venasidagi havo, pnevmoperitoneum, UTTOchish
    15. 15Qusayotgan emizikli bola: gipertrofik pilorostenozUTT texnikasi va o'lchov mezonlari, pilorospazm bilan farq, kontrastli tekshiruv belgilari, gastroezofageal reflyuksda vizualizatsiyaning o'rni, qusishning yoshga qarab differensial qatoriOchish
    16. 16Invaginatsiya: tashxis va tasvir nazoratida to'g'rilashUTT belgilari («nishon», «soxta buyrak»), rentgenogrammaning cheklovi, havo va suyuqlik bilan to'g'rilash texnikasi, qarshi ko'rsatmalar, muvaffaqiyat va qaytalanish, yetakchi nuqta, ingichka ichak invaginatsiyasiOchish
    17. 17O'tkir appenditsit va o'tkir qorin og'rig'ibosqichli siqish bilan UTT, KT va MRT o'rni, tekshiruv ketma-ketligi, perforatsiya belgilari, mezadenit, Mekkel divertikuli, duplikatsion kistalar, qizlarda chanoq sabablari bilan farqOchish
    18. 18Jigar va o't yo'llari: chaqaloq sariqligi va jigar hosilalario't yo'llari atreziyasi va chaqaloq gepatiti farqi (UTT, sintigrafiya), xoledox kistasi, xoledoxolitiaz va endoskopik UTT, gepatoblastoma, jigar gemangiomalari, mezenximal gamartoma, taloq va oshqozon osti beziOchish
    19. 19Ichakning yallig'lanish kasalliklari va immuniteti susaygan bolada qorinKron kasalligi va yarali kolitda UTT, MR-enterografiya, KT; faollik va asorat belgilari; psevdomembranoz kolit va neytropenik enterokolit, transplantat xo'jayinga qarshi kasalligi, limfoproliferativ kasallik, mukovistsidozning qorindagi belgilariOchish
    20. 20Qorin va ko'krak qafasining to'mtoq travmasiKT ga ko'rsatma va qaror qoidalari, FAST ning bolada cheklovi, jigar, taloq, buyrak va oshqozon osti bezi shikastlari darajalari, ichak shikasti, gipoperfuziya majmuasi, qovurg'a sinishi va o'pka lat yeyishi, ko'ks oralig'i shikastiOchish
    21. 21Siydik yo'llari infeksiyasi va qovuq-siydik nayi reflyuksibuyrak va siydik pufagi UTT texnikasi, miksion sistouretrografiya, radionuklid sistografiya va DMSA sintigrafiya, tekshiruv hajmi bo'yicha tavsiyalar, o'tkir va surunkali piyelonefrit, reflyuks darajalariOchish
    22. 22Siydik yo'llari kengayishi va tug'ma anomaliyalariprenatal gidronefrozni tug'ilgandan keyin tekshirish, kengayish tasnifi, piyeloureteral segment obstruksiyasi, megaureter, ureterotsele, orqa uretra klapani, buyrak ektopiyasi va qo'shilishi, ikkilangan yig'uvchi tizim, MR-urografiya, diuretik renografiyaOchish
    23. 23Buyrakning kistoz kasalliklari, siydik-tosh kasalligi va renovaskulyar gipertenziyamultikistoz displaziya, autosom-retsessiv va autosom-dominant polikistoz, nefrokalsinoz, tosh: UTT va kam dozali KT, renovaskulyar gipertenziyada doppler va angiografiya, buyrak parenximasi kasalliklarining UTT belgilariOchish
    24. 24Buyrak va buyrak usti bezi o'smalariVilms o'smasi va nefroblastomatoz, mezoblastik nefroma, kistoz nefroma, boshqa buyrak o'smalari; neyroblastoma: bosqichlash va tasvirdagi xavf omillari, MIBG; chaqaloqda buyrak usti bezi qon quyilishiOchish
    25. 25Kichik chanoq va yorg'oqqizlarda chanoq UTT, tuxumdon kistasi va burilishi, tuxumdon o'smalari, gidrometrokolpos, chanoq rabdomiosarkomasi, dumg'aza-dum teratomasi; o'tkir yorg'oq: moyak burilishi, epididimit, gidatida burilishi, moyak o'smalari va mikrolitiazOchish
    26. 26O'sayotgan skelet: me'yoriy variantlar va bolalar sinishlario'sish plastinkasi va suyaklanish yadrolari, adashtiradigan me'yoriy variantlar, bolaga xos sinish turlari (egilish, «yashil novda», burtma), o'sish plastinkasi shikastlari tasnifi, tirsak, bilak va to'piq sinishlari, yurayotgan bolaning sinishi, o'smirlarda uzilish sinishlariOchish
    27. 27Bolaga zo'ravonlikning nur diagnostikasiskelet tekshiruvi hajmi va takroriy tekshiruv, o'ziga xosligi yuqori sinishlar (klassik metafiz shikasti, orqa qovurg'a), sinish yoshini aniqlash, bosh miya shikasti (chaqaloqni silkitish sindromi), qorin shikasti, o'xshash holatlar (nomukammal osteogenez, raxit)Ochish
    28. 28Osteomiyelit, septik artrit va surunkali bakterial bo'lmagan osteomiyelitrentgenogramma, UTT, MRT va sintigrafiya o'rni va ketma-ketligi, erta va kech belgilar, subperiostal absess, o'tkinchi sinovit bilan farq, surunkali bakterial bo'lmagan osteomiyelitda butun tana MRT siOchish
    29. 29Chanoq-son bo'g'imi: displaziya, Pertes kasalligi va epifizeolizchanoq-son bo'g'imi UTT (Graf usuli), rentgenometrik chiziqlar, skrining muddati, Legg–Kalve–Pertes kasalligi bosqichlari, son suyagi boshchasi epifizeolizi belgilari, oqsayotgan bolada tekshiruv tartibiOchish
    30. 30Suyak o'smalari va o'smasimon hosilalaragressiv va noagressiv o'choq belgilari, periost reaksiyasi turlari, osteosarkoma, Yuing sarkomasi, osteoid osteoma, Langergans hujayrali gistiotsitoz, xavfsiz fibroz kortikal nuqson, stress sinishi, metastaz, bosqichlashda MRT va PETOchish
    31. 31Skelet displaziyalari va metabolik suyak kasalliklariraxit belgilari va tuzalish bosqichlari, nomukammal osteogenez, osteopetroz, axondroplaziya, mukopolisaxaridozlar, qo'rg'oshin chiziqlari, chaqaloqda periost reaksiyasi (tug'ma zaxm, qizilcha, Kaffi kasalligi), suyak yoshiOchish
    32. 32Neyrosonografiya va chala tug'ilgan bola miyasikatta liqildoq orqali tekshirish texnikasi va kesimlar, germinal matriks va qorincha ichi qon quyilishi darajalari, periventrikulyar leykomalyatsiya, gemorragik infarkt, postgemorragik gidrotsefaliya, skrining muddatlari, ekstraaksial bo'shliqlarning xavfsiz kengayishiOchish
    33. 33Gipoksik-ishemik ensefalopatiya va miyelinizatsiyato'liq muddatli chaqaloqda shikast naqshlari, MRT muddati va ketma-ketliklari (diffuziya, spektroskopiya), prognostik belgilar, me'yoriy miyelinizatsiya bosqichlari, chala tug'ilganlarda oq modda shikastiOchish
    34. 34Bosh miya va bosh suyagining tug'ma nuqsonlariKiari malformatsiyalari, goloprozensefaliya, qadoqsimon tana disgeneziyasi, orqa kalla chuqurchasi anomaliyalari, lissensefaliya, geterotopiya, shizensefaliya, polimikrogiriya, Galen venasi malformatsiyasi, homilada ventrikulomegaliya, kraniosinostozOchish
    35. 35Bosh miya o'smalariorqa kalla chuqurchasi o'smalari (medulloblastoma, pilotsitar astrotsitoma, ependimoma, miya ustuni gliomasi, atipik teratoid-rabdoid o'sma), supratentorial, qorincha ichi va turk egari sohasi o'smalari, MRT protokoli, diffuziya va spektroskopiya, tarqalishni baholashOchish
    36. 36Bosh miya va umurtqa travmasi; bosh og'rig'ida vizualizatsiyabosh travmasida KT ga ko'rsatma va qaror qoidalari, bosh suyagi sinishi, epidural va subdural gematoma, diffuz akson shikasti, umurtqa bo'yin qismi: me'yoriy variantlar va shikastlar, bosh og'rig'ida «xavf belgilari» va usul tanlashOchish
    37. 37Markaziy nerv tizimi infeksiyalari, neyroteri sindromlari va metabolik kasalliklartug'ma infeksiyalar (sitomegalovirus, toksoplazmoz), meningit asoratlari, ensefalit, absess; neyrofibromatoz, tuberoz skleroz, Sterj–Veber, fon Hippel–Lindau; leykodistrofiya va metabolik kasalliklar naqshlariOchish
    38. 38Umurtqa pog'onasi va orqa miyachaqaloq orqa miyasi UTT texnikasi va ko'rsatmalari, ochiq va yopiq disrafizm, tortilgan orqa miya, dumg'aza chuqurchasi, skolioz rentgenometriyasi, spondiloliz, diskitOchish
    39. 39Homila vizualizatsiyasi: prenatal UTT va MRTprenatal UTT ko'rsatmalari va xavfsizligi, homila MRT ko'rsatmasi, muddati va xavfsizligi, tug'ma anomaliyalarga yondashuv, homilada ventrikulomegaliya va diafragma churrasida prognostik o'lchovlarOchish
  30. 30 · Bolalar farmakologiyasi

    1. 1Bolalar klinik farmakologiyasi: dori tartibga solinishi, bolalarda dori tadqiqotlari va ko'rsatmadan tashqari qo'llashfanning predmeti, bolalar «terapevtik yetim» sifatida, tarixiy saboqlar (xloramfenikol, talidomid), ko'rsatmadan tashqari va ro'yxatdan o'tmagan dori, ulushi va xavfi, bolalar uchun dori ishlab chiqishni rag'batlantiruvchi qonunlar, klinik tadqiqot fazalari, bolada rozilik va rozilik bildirish, dori yo'riqnomasini o'qish, ilg'or terapiya dori preparatlari qisqacha (sulfanilamid eliksiri va JSST bolalar uchun muhim dorilar ro'yxati — kitob bazasida faqat adabiyot nomi bor, prozali manba yo'q, 2026-11-12 tekshiruvida yozilmadi)Ochish
    2. 2Rivojlanish farmakokinetikasi: so'rilish va taqsimlanishfarmakokinetika tushunchalari (so'rilish, taqsimlanish, metabolizm, chiqarilish), oshqozon pH i va bo'shalishi, ichak harakati va o't kislotalari, teri orqali so'rilish (chaqaloqda teri orqali zaharlanish), mushak ichiga, rektal va burun orqali so'rilish, biologik o'zlashtirilish, tana suvi va yog' ulushi, taqsimlanish hajmi, oqsilga bog'lanish va bilirubinni siqib chiqarish, gematoensefalik to'siqOchish
    3. 3Rivojlanish farmakokinetikasi: metabolizm va chiqarilishI va II faza reaksiyalari, sitoxrom P450 izofermentlarining ontogenezi (CYP3A7 dan CYP3A4 ga, CYP1A2 va kofein, CYP2D6, CYP2C9), glyukuronidlanish va «kulrang chaqaloq» sindromi, sulfatlanish va paratsetamol, buyrak filtratsiyasi va kanalcha sekretsiyasining yetilishi, klirens, yarim chiqarilish davri, birinchi va nol tartibli kinetika, muvozanat konsentratsiyasi, yuklama doza, chaqaloqlikdan keyin tezlashgan metabolizmOchish
    4. 4Rivojlanish farmakodinamikasi va farmakogenomikaretseptor va nishon tizimlarining yoshga ko'ra o'zgarishi, bolalarda kutilmagan yoki teskari javob, farmakogenomika tushunchasi (metabolizator fenotiplari), CYP2D6 va kodein, tramadol, CYP2C19 va proton pompasi ingibitorlari, TPMT va NUDT15 va tiopurinlar, HLA-B*15:02 va karbamazepin, HLA-B*57:01 va abakavir, G6FD tanqisligida xavfli dorilar, mitoxondrial m.1555A>G va aminoglikozid ototoksikligi, farmakogenomik testning klinik qo'llanishiOchish
    5. 5Bolalarda dozani hisoblashvazn bo'yicha (mg/kg) va tana yuzasi bo'yicha doza, tana yuzasi nomogrammasi va formulasi, allometrik shkala, yoshga ko'ra eski qoidalar va ularning xatosi, kattalar dozasi chegarasi, semiz bolada dozalash (haqiqiy, ideal va moslashtirilgan vazn), chala tug'ilgan chaqaloqda gestatsion va postmenstrual yosh, suyuq dori konsentratsiyasidan millilitr hisoblash, sutkalik doza va interval, yuklama va ushlab turuvchi doza, doza hisobini tekshirishOchish
    6. 6Bolalar uchun dori shakllari va yuborish yo'llariyoshga mos dori shakli (suspenziya, sirop, tomchi, dispersiyalanuvchi tabletka, mini-tabletka), ta'm va qabul qilish, tabletkani bo'lish va maydalash, kapsulani ochish, yordamchi moddalar xavfi (benzil spirti va chaqaloqda «gasping» sindromi, propilenglikol, etanol, saxaroza, sorbit, bo'yoqlar), rektal, burun orqali, teri orqali, mushak ichiga yuborish, tomir ichiga yuborishda hajm va kateter o'lik bo'shlig'i, dori o'lchash vositalari (shprits, o'lchov qoshig'i) va ota-onaga o'rgatish, «pro infantibus» shakllarOchish
    7. 7Dori xatolari va bolalarda dori xavfsizligibolalarda dori xatosining chastotasi va sabablari, o'n barobar xato va o'nlik nuqta, milligramm va millilitr chalkashligi, yuqori xavfli dorilar (insulin, opioidlar, kaliy xlorid, geparin, digoksin), bosqichlar bo'yicha xato (buyurish, tayyorlash, berish), xatoni kamaytirish (vazn faqat kilogrammda, standart konsentratsiya, ikki kishilik tekshiruv, elektron retsept), uyda xato va o'lchov vositasi, dorini uyda saqlash va bolaning yeta olmasligi, xato haqida xabar berish va xavfsizlik madaniyatiOchish
    8. 8Nojo'ya dori reaksiyalari, farmakonazorat va dorilarning o'zaro ta'sirinojo'ya reaksiya tasnifi (dozaga bog'liq va bog'liq bo'lmagan, kechikkan, uzoq muddatli), bolalarga xos nojo'ya ta'sirlar (tetratsiklin va tish, aspirin va Reye sindromi, seftriakson va kalsiy, prometazin va nafas susayishi, metoklopramid va ekstrapiramid buzilishlar, lamotrijin va teri reaksiyasi), sabab-oqibat bog'liqligini baholash, farmakonazorat va xabar berish tartibi, dorilarning o'zaro ta'siri mexanizmlari (CYP induksiyasi va ingibitsiyasi, oqsildan siqib chiqarish, P-glikoprotein, QT ni uzaytiruvchi dorilar), polipragmaziyaOchish
    9. 9Terapevtik dori monitoringi va og'ir kasal bolada dozalashterapevtik dori monitoringi ko'rsatmalari, terapevtik oraliq, cho'qqi va eng past konsentratsiya, namuna olish vaqti, muvozanatga erishish, vankomitsin (AUC ga yo'naltirilgan dozalash), aminoglikozidlar, digoksin, kofein, fenobarbital, fenitoin (erkin daraja), kalsinevrin ingibitorlari, og'ir kasallikda farmakokinetika o'zgarishi (kapillyar sizishi, gipoalbuminemiya, kuchaygan buyrak klirensi, jigar qon oqimi), ekstrakorporal membrana oksigenatsiyasi va terapevtik gipotermiyada dozalash, semizlikOchish
    10. 10Chaqaloq va chala tug'ilgan chaqaloq farmakologiyasijuda kam vaznli chaqaloqda farmakologik tamoyil va xatolar, tomir ichiga kichik hajmlar, chaqaloq farmakokinetikasining xususiyati, homila davrida va tug'ruqda ona dorilarining chaqaloqqa ta'siri, neonatal amaliyotdagi dorilar va ularning o'ziga xos xavfi (gentamitsin, vankomitsin, kofein, indometatsin va ibuprofen, morfin va fentanil, seftriakson, xloramfenikol, sulfanilamidlar va yadro sariqligi), ko'rsatmadan tashqari qo'llashning neonatologiyadagi ulushiOchish
    11. 11Isitma tushiruvchi va nonarkotik analgetiklar: paratsetamol, ibuprofen va boshqa nosteroid yallig'lanishga qarshi dorilarisitma tushirishning maqsadi va ko'rsatmasi, paratsetamol (ta'sir mexanizmi, yoshga ko'ra doza, og'iz, rektal va tomir ichiga, sutkalik chegara, gepatotoksiklik xavf omillari), ibuprofen (doza, qarshi ko'rsatma — suvsizlanish, suvchechak), almashtirib yoki birga berishning dalili, metamizol va agranulotsitoz, atsetilsalitsil kislota (Reye sindromi; Kavasaki kasalligidagi ko'rsatma), nimesulid va bolalarda cheklov, ketorolak, selektiv COX-2 ingibitorlari qisqachaOchish
    12. 12Opioid analgetiklar, mahalliy anestetiklar va adyuvant analgetiklaranalgetik zinapoya va bolalarda ikki bosqichli yondashuv, opioid retseptorlari, morfin, fentanil, gidromorfon, oksikodon, metadon, kodein va tramadolning yoshga ko'ra taqiqi, yuborish yo'llari va bemor nazoratidagi analgeziya, nojo'ya ta'sirlar (nafas susayishi, qichishish, ich qotishi), nalokson, tolerantlik, jismoniy qaramlik va dorini kamaytirib to'xtatish, mahalliy anestetiklar (lidokain, EMLA krem, toksik doza), neyropatik og'riqda adyuvantlar (gabapentin, amitriptilin)Ochish
    13. 13Tizimli glyukokortikoidlar: ko'rsatma, ekvivalent dozalar va nojo'ya ta'sirlarta'sir mexanizmi, preparatlarning nisbiy kuchi va ekvivalent dozalari (gidrokortizon, prednizolon, metilprednizolon, deksametazon), qisqa kurs va puls-davo, nojo'ya ta'sirlar (o'sishning sekinlashishi, buyrak usti bezi supressiyasi, Kushing belgilari, giperglikemiya, gipertenziya, osteoporoz, katarakta va glaukoma, xulq, infeksiya xavfi va jonli vaksina), suyak himoyasi, stress dozasi va dorini kamaytirib to'xtatishOchish
    14. 14Antigistamin dorilar va semiz hujayra stabilizatorlariH1 antigistaminlar avlodlari (birinchi avlod — sedatsiya, antixolinergik ta'sir, kichik yoshda paradoksal qo'zg'alish va xavf; ikkinchi avlod), yoshga ko'ra ruxsat, tutqanoq chegarasiga ta'siri, kromonlar, H2 blokatorlar qisqacha, antigistaminni uxlatish yoki «allergiyaning oldini olish» uchun berishning xatosi, anafilaksiyada antigistaminning o'rniOchish
    15. 15Immunomodulyatorlar, interferonlar va interferon induktorlari: dalil darajasi va xavfsizlik«immunostimulyator» tushunchasi va MDH amaliyotidagi o'rni, guruhlar (bakterial lizatlar, interferon preparatlari, interferon induktorlari, timus va sintetik preparatlar), ular haqidagi dalilning sifati, xalqaro qo'llanmalardagi o'rni, tez-tez kasallanadigan bolada ortiqcha davo, nojo'ya ta'sir va narx, ota-onaga tushuntirishOchish
    16. 16Beta-laktam antibiotiklarta'sir mexanizmi va vaqtga bog'liq o'ldirish, penitsillinlar (tabiiy, aminopenitsillinlar, beta-laktamaza ingibitori bilan, antistafilokokk), sefalosporinlar avlodlari (og'iz orqali va parenteral), karbapenemlar, monobaktam, bolalarda doza va shakl (suspenziya ta'mi, interval), o'tkazuvchanlik (likvor, o'rta quloq), nojo'ya ta'sirlar (diareya, seftriakson va o't qumi, chaqaloqda kalsiy bilan cho'kma), penitsillin allergiyasi va o'zaro reaksiyaOchish
    17. 17Makrolidlar, aminoglikozidlar, glikopeptidlar, linkozamidlar va oksazolidinonlarmakrolidlar (eritromitsin va chaqaloqda pilorostenoz, azitromitsin, klaritromitsin, o'zaro ta'sir va QT), aminoglikozidlar (konsentratsiyaga bog'liq o'ldirish, sutkada bir marta dozalash, nefro- va ototoksiklik), vankomitsin (infuziya reaksiyasi, monitoring), teykoplanin, klindamitsin (C. difficile), linezolid (miyelosupressiya), ko'rsatma va bolalardagi xususiyatOchish
    18. 18Ftorxinolonlar, tetratsiklinlar, sulfanilamidlar, nitrofuranlar, nitroimidazollar va xloramfenikol: bolalarda cheklovlarftorxinolonlar (bo'g'im va pay xavfi bo'yicha dalil, bolalardagi ko'rsatmalar), tetratsiklinlar va doksitsiklin (tish rangi, 8 yoshgacha qisqa kurs), ko-trimoksazol (chaqaloqda yadro sariqligi xavfi, profilaktik qo'llanish), nitrofurantoin va nitrofuranlar, metronidazol, xloramfenikol (kulrang chaqaloq sindromi, aplastik anemiya), fosfomitsin, polimiksinlar qisqachaOchish
    19. 19Virusga qarshi dorilargerpesviruslarga qarshi dorilar (atsiklovir, valatsiklovir, gansiklovir, valgansiklovir; buyrak va suyak iligi toksikligi), grippga qarshi dorilar (neyraminidaza ingibitorlari, baloksavir, ko'rsatma va boshlash muddati), RSV ga qarshi monoklonal antitanalar, gepatit B va C ga qarshi dorilar qisqacha, antiretrovirus dorilar guruhlari qisqacha, COVID-19 ga qarshi dorilar, MDH da keng tarqalgan dalili kam «antivirus» preparatlarOchish
    20. 20Zamburug'ga qarshi dorilarpolienlar (amfoteritsin B va uning lipid shakllari, nistatin), azollar (flukonazol, itrakonazol, vorikonazol, pozakonazol; o'zaro ta'sir va monitoring), exinokandinlar, terbinafin va griseofulvin, tashqi zamburug'ga qarshi dorilar qisqacha, chaqaloqda va immuniteti susaygan bolada profilaktikaOchish
    21. 21Parazitlarga qarshi dorilargijjaga qarshi dorilar (albendazol, mebendazol, pirantel, ivermektin, prazikvantel; yoshga ko'ra ruxsat), protozoylarga qarshi dorilar (metronidazol, tinidazol, nitazoksanid; bezgakka qarshi dorilar qisqacha), bit va qo'tirga qarshi vositalar (permetrin, ivermektin), ommaviy profilaktik davo va uyda «gijja haydash» amaliyotining xatosiOchish
    22. 22Yo'tal, burun bitishi va shamollash dorilari: bolalarda foyda va xavfyo'tal va shamollash dorilarining kichik yoshdagi dalili va xavfi, yo'talga qarshi markaziy dorilar (kodein, dekstrometorfan), mukolitik va balg'am ko'chiruvchi dorilar, kombinatsiyalangan preparatlar, tomir toraytiruvchi burun tomchilari (ksilometazolin, oksimetazolin, nafazolin — yoshga ko'ra, zaharlanish xavfi, dori bilan bog'liq rinit), psevdoefedrin, fiziologik eritma bilan burunni yuvish, asalOchish
    23. 23Bronxolitiklar va ingalyatsion davo: dorilar va yetkazish qurilmalariβ2-agonistlar (qisqa va uzoq ta'sirli, nojo'ya ta'sir — taxikardiya, gipokaliyemiya), ipratropiy, ingalyatsion glyukokortikoidlar (farmakologiya, o'sishga ta'sir, og'iz kandidozi), montelukast (neyropsixik ogohlantirish), teofillin (tor terapevtik oraliq), ingalyatsiya qurilmalari (dozalangan aerozol ingalyator, spenser va niqob, nebulayzer, kukunli ingalyator), yoshga ko'ra qurilma tanlash, texnika xatolari va o'rgatish, nebulayzerga bo'lgan ortiqcha ishonchOchish
    24. 24Hazm tizimi dorilari: qusishga qarshi, kislotani pasaytiruvchi, ich suruvchi va diareyaga qarshi dorilarqusishga qarshi dorilar (ondansetron va QT, metoklopramid va domperidonning bolalardagi cheklovi, prometazin), proton pompasi ingibitorlari va H2 blokatorlari (go'dakda ortiqcha buyurish, infeksiya va suyak xavfi), ich suruvchi dorilar (polietilenglikol, laktuloza, stimulyatorlar), diareyaga qarshi dorilar (loperamid — yoshga ko'ra taqiq, rasekadotril, smektit), probiotiklar dalili, spazmolitiklar va ferment preparatlari, simetikonOchish
    25. 25Yurak-qon tomir va siydik haydovchi dorilardigoksin (tor terapevtik oraliq, toksiklik belgilari, o'zaro ta'sir), siydik haydovchi dorilar (furosemid — chaqaloqda ototoksiklik va nefrokalsinoz, tiazidlar, spironolakton, elektrolit nazorati), AAF ingibitorlari va angiotenzin retseptor blokatorlari, beta-blokatorlar (propranolol va gipoglikemiya), kalsiy kanali blokatorlari, vazoaktiv dorilar farmakologiyasi (adrenalin, noradrenalin, dopamin, dobutamin, milrinon), antiaritmik dorilar qisqacha (adenozin, amiodaron)Ochish
    26. 26Uyqu, tinchlantiruvchi va nootrop dorilarbolada uyqu buzilishiga dori berish ko'rsatmasi, melatonin, antigistaminlarni uxlatish uchun berish xavfi, benzodiazepinlar va chaqaloqda xususiyati, o'simlik tinchlantiruvchi vositalari, nootrop dorilar (piratsetam, gopantenat va boshqalar) va ularning dalili, «tomir» va «miya qon aylanishini yaxshilovchi» preparatlar, perinatal ensefalopatiya tashxisi bilan ortiqcha davo, ota-onaga tushuntirishOchish
    27. 27Fitoterapiya, gomeopatiya va biologik faol qo'shimchalar: xavfsizlik va dalilqo'shimcha va integrativ tibbiyotdan foydalanish ko'lami, ota-onadan so'rash, o'simlik vositalarining nojo'ya ta'siri va dori bilan o'zaro ta'siri (jigar shikasti, og'ir metallar, ifloslanish), gomeopatiyaning dalili va «bilvosita» xavfi (samarali davoning kechikishi), biologik faol qo'shimchalar va vitamin komplekslari, mahsulot sifati va ro'yxatdan o'tishi, ota-onaga dalil asosida tushuntirishOchish
  31. 31 · Bolalar reabilitatsiyasi

    1. 1Bolalar reabilitatsiyasi asoslari: funksiyalash tasnifi, maqsad, jamoa va bosqichlarreabilitatsiya va abilitatsiya tushunchasi, maqsadi (funksiyani tiklash, o'rnini to'ldirish, ishtirok va hayot sifati), funksiyalash tasnifi va uning bolalar uchun qo'llanishi (organizm funksiyalari va tuzilmalari, faoliyat, ishtirok, muhit va shaxsiy omillar), bolada kattalardan farqi (o'sish, rivojlanish va plastiklik), ko'p mutaxassisli jamoa (reabilitolog, fizioterapevt, ergoterapevt, logoped, psixolog, ortopedik texnik, pedagog, ijtimoiy xodim), oilaga yo'naltirilgan yordam, funksional maqsad qo'yish va maqsadga erishish shkalasi, reabilitatsiya salohiyati, umumiy qarshi ko'rsatmalar, tibbiy reabilitatsiya bosqichlari (statsionar, ambulator, uy sharoiti) va milliy protokollardagi tashkil etish, reabilitatsiya markazlariOchish
    2. 2Reabilitatsiyaga muhtoj bolani funksional baholash: tasniflash tizimlari va o'lchov shkalalarifunksional anamnez (kundalik faoliyat, harakatlanish, muloqot, ovqatlanish, maktab), ko'rik (mushak tonusi, harakat hajmi va goniometriya, mushak kuchini qo'lda baholash, muvozanat, yurish), tonusni baholash (Ashvort va Tardye shkalalari, spastiklik, distoniya va rigidlikni farqlash), tasniflash tizimlari (GMFCS — yosh guruhlari bo'yicha, MACS, CFCS, EDACS), funksiya o'lchovlari (GMFM, kundalik mustaqillik o'lchovlari, olti daqiqalik yurish testi), yurishni kuzatish va yurish tahlili, natijani reabilitatsiya rejasiga aylantirishOchish
    3. 3Fizioterapiya: harakatni o'rgatish tamoyillari va dalilga asoslangan usullarfizioterapiyaning maqsadi va bosqichlari, harakat ko'nikmasini egallash va harakatni o'rgatish nazariyasi (vazifaga yo'naltirilgan mashq, takror, qiziqtirish), neyrorivojlanish davosi (Bobat usuli) va uning dalili, harakat hajmi va cho'zish mashqlari, kuch mashqlari va ularning xavfsizligi, chidamlilik mashqi, yugurish yo'lakchasida yurish mashqi va tana vaznini qisman ushlab yurish, muvozanat mashqi, holat berish, suvda mashq, robot yordamida va virtual reallik bilan mashq qisqacha, mashq soni va jadalligi, uyga topshiriqOchish
    4. 4Davolash jismoniy tarbiyasi: shakllari, yuklamani belgilash, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalarDJT ning vositalari (gimnastik, sport-amaliy, nafas mashqlari, o'yin) va shakllari (ertalabki gigiyenik gimnastika, davolash gimnastikasi mashg'uloti, mustaqil mashg'ulot), harakat rejimlari, mashg'ulot qismlari va yuklamani taqsimlash, yuklamaga javobni nazorat qilish (yurak urishi, nafas, charchoq belgilari), yoshga ko'ra xususiyat, o'yin usuli, nafas mashqlari, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalar, milliy protokollardagi DJT, uyda mashq qilishga ota-onani o'rgatishOchish
    5. 5Bolalar massaji: usullari, ta'siri, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalarbolalik davrida teri, mushak va nerv tizimining massajga oid xususiyatlari, massajning fiziologik ta'siri, asosiy usullar (silash, ishqalash, yo'g'irish, titratish) va ularning bolada qo'llanishi, tana sohalari massaji, davolash massajining turlari (tonusni pasaytiruvchi va oshiruvchi, nuqtali, drenaj massaji), seans davomiyligi va kurs, ko'rsatma va qarshi ko'rsatmalar, gigiyena va sharoit, massaj dalilining chegaralariOchish
    6. 6Go'dak massaji va gimnastikasi: sog'lom va chala tug'ilgan bolago'dak massaji va gimnastikasining ahamiyati, yoshga ko'ra majmualar (1–3, 3–4, 4–6, 6–9, 9–12 oy), tug'ma reflekslardan foydalanish, passiv, passiv-faol va faol mashqlar, fitbolda mashq, chala tug'ilgan chaqaloqda massaj va gimnastika (boshlash muddati, majmualar, ehtiyot choralari), mushak tonusi oshgan va pasaygan go'dakda massaj, kindik churrasida mashqlar, ota-onaga o'rgatish, qarshi ko'rsatmalarOchish
    7. 7Apparat fizioterapiyasi va suv bilan davolash: usullar, dalil va xavfsizlikbolada apparat fizioterapiyasining tamoyillari va dozalash xususiyati, elektr bilan davolash (galvanizatsiya, dori elektroforezi, impuls toklari, elektr stimulyatsiyasi, funksional elektr stimulyatsiyasi), yuqori chastotali va ultra yuqori chastotali davo, magnit bilan davolash, ultratovush, yorug'lik bilan davolash (ultrabinafsha, lazer), issiqlik bilan davolash (parafin, ozokerit), suv bilan davolash va suzish, ingalyatsiya qisqacha, umumiy va yoshga xos qarshi ko'rsatmalar, xalqaro dalilda o'rni bor va yo'q usullarOchish
    8. 8Ergoterapiya: kundalik faoliyat, qo'l funksiyasi va sezgilarni qayta ishlashergoterapiyaning predmeti va bola «mashg'uloti» (o'yin, o'zini parvarish qilish, maktab), mayda motorika va qo'l funksiyasini baholash va rivojlantirish, kundalik faoliyatga moslashtirish (ovqatlanish, kiyinish, gigiyena) va moslashtirilgan anjomlar, o'tirish holati va funksiya uchun holat berish, ko'rish idroki va ko'rish-harakat integratsiyasi, yozuv ko'nikmasi, sensor integratsiya va sensor ishlov berish qiyinchiliklari (usul va dalil darajasi), harakat koordinatsiyasining rivojlanish buzilishida yondashuv, maktabda ishtirok va muhitni moslashtirishOchish
    9. 9Nutq va muloqot reabilitatsiyasi: logopedik yordam, dizartriya va muqobil muloqotnutq, til va muloqot buzilishlarining reabilitatsiyaga oid turlari (dizartriya, nutq apraksiyasi, afaziya va orttirilgan nutq buzilishi, duduqlanish qisqacha), logopedik baholash va mashg'ulot tamoyillari, nevrologik kasal bolada nutq (serebral falaj, miya shikasti), muqobil va yordamchi muloqot (imo-ishora, rasmli tizimlar, nutq chiqaruvchi qurilmalar, ko'z bilan boshqarish), uni qachon boshlash va nutq rivojiga ta'siri haqidagi dalil, oila va maktabning roliOchish
    10. 10Ortezlar, reabilitatsiyaning texnik vositalari va harakatlanish vositalariortezlar tasnifi va maqsadi (statik va dinamik; boldir-panja, tizza-boldir-panja, son-tizza-boldir-panja ortezi, reciprok yurish ortezi, umurtqa korseti, qo'l va bilak shinasi), ortez tanlash, kiyish tartibi va teri nazorati, ketma-ket gipslash, harakatlanish vositalari (tayoq, qo'ltiq tayoq, yurgizgich, yurish trenajyori, nogironlik aravachasi — qo'lda va elektr bilan), o'tirish tizimi va holat berish, vertikalizator, protez (tug'ma oyoq-qo'l yetishmovchiligi va amputatsiya), uy va maktab muhitini moslashtirish, milliy protokollardagi reabilitatsiyaning texnik vositalari ro'yxatiOchish
    11. 11Yuqori xavfli chaqaloqni neyrorivojlanish kuzatuvi va erta aralashuvyuqori xavfli chaqaloq guruhlari (juda erta tug'ilish, gipoksik-ishemik ensefalopatiya, miya shikasti, tug'ma nuqsonlar), neonatal intensiv terapiyadan keyingi kuzatuv dasturi, tuzatilgan yosh, serebral falajni erta aniqlash (umumiy harakatlarni baholash, Hammersmit go'dak nevrologik ko'rigi, neyrovizualizatsiya), «serebral falaj xavfi yuqori» tashxisi, erta aralashuv tamoyillari (erta boshlash, oila ishtiroki, vazifaga yo'naltirilgan mashq, boyitilgan muhit), chaqaloq bo'limida rivojlanishni qo'llab-quvvatlovchi parvarish va holat berish, kuzatuvda ko'rish, eshitish va ovqatlanish, ota-onaga yordamOchish
    12. 12Spastiklikni baholash va kompleks boshqarishspastiklik va boshqa gipertoniya turlari, spastiklikning foydali va zararli tomoni, davolash maqsadini qo'yish, bosqichli yondashuv (cho'zish, holat berish, ortez va ketma-ket gipslash, og'iz orqali dorilar — baklofen, tizanidin, diazepam, dantrolen — nojo'ya ta'siri bilan qisqacha), botulin toksini (nishon mushak, takror yuborish, yuborishdan keyingi fizioterapiya va gips), intratekal baklofen nasosi (tanlash, sinama, nasos parvarishi, dozaning keskin to'xtashi va ortiqchaligi), selektiv dorsal rizotomiya va ortopedik jarrohlikka yo'llash mezonlari, distoniyada farqOchish
    13. 13Bolalar serebral falajida reabilitatsiya: harakat funksiyasi va GMFCS darajasiga ko'ra dasturreabilitatsiya maqsadining GMFCS darajasi va yoshga bog'liqligi (harakat rivojlanishi egri chiziqlari), erta yoshdagi dastur, yurishga o'rgatish, kuch va chidamlilik mashqi, gemiplegiyada sog'lom qo'lni cheklash terapiyasi va ikki qo'lli jadal mashq, qo'l funksiyasi va MACS, yurish yo'lakchasi va yurish trenajyori, ortez va texnik vositalar GMFCS bo'yicha, milliy protokoldagi reabilitatsiya dasturi, jadallik va davomiylik, dalil darajasi past usullarOchish
    14. 14Bolalar serebral falajida chanoq-son va umurtqa nazorati, o'tirish, uzoq muddatli kuzatuv va muqobil usullar dalilichanoq-son bo'g'imi chiqishining rivojlanishi va kuzatuv dasturi (GMFCS bo'yicha rentgen muddati, Reymers migratsiya indeksi chegaralari, milliy protokol), oldini olish (holat berish, o'tirish va turish tizimi, ortez), qachon ortopedga yo'llash, umurtqa deformatsiyasi va o'tirish muvozanati, og'riq manbalari, suyak salomatligi va osteopeniya, o'smirlikda funksiyaning pasayishi, MDH da tarqalgan usullar (Kozyavkin usuli, Voyta usuli, yuklamali kostyum va boshqalar) — manbada bor tavsif va dalil darajasi, ota-onaga tushuntirishOchish
    15. 15Yutish buzilishi va ovqatlantirish terapiyasinevrologik kasal bolada yutish buzilishining sabablari va xavfi (aspiratsiya, ozib ketish, surunkali o'pka shikasti), skrining va klinik baholash, instrumental tekshiruvlar (videoflyuoroskopik yutish tekshiruvi, endoskopik baholash), ovqatlantirish terapiyasi (holat berish, ovqat va suyuqlik konsistensiyasini o'zgartirish, og'iz-harakat mashqlari, ovqatlantirish texnikasi va anjomlari), so'lak oqishi va uni boshqarish, oziqlanish holatini kuzatish, gastrostomaga o'tish mezonlari va oila bilan qaror, ovqatdan bosh tortish va xulq bilan bog'liq ovqatlanish muammolari qisqachaOchish
    16. 16Bosh miya jarohatidan keyingi reabilitatsiya: o'qishga va sportga qaytishog'irlik darajasini baholash (Glazgo shkalasi, ongning tiklanish darajalari), og'ir jarohatdan keyingi asoratlar (tutqanoq, harakat buzilishi va spastiklik, paroksizmal simpatik giperaktivlik, muloqot, kognitiv va xulq buzilishlari, gipotalamus-gipofiz yetishmovchiligi, kalla nervlari shikasti), o'tkir, subo'tkir va uzoq muddatli reabilitatsiya bosqichlari, kognitiv reabilitatsiya, rivojlanish nuqtai nazari (kech namoyon bo'luvchi muammolar), yengil jarohat va chayqalishdan keyin o'qishga bosqichma-bosqich qaytish va sportga bosqichma-bosqich qaytish, prognoz va natijaOchish
    17. 17Insult va boshqa orttirilgan miya shikastlaridan keyingi reabilitatsiyabolada insultdan keyin tiklanish va kattalardan farqi (plastiklik va «ilk shikast» paradoksi), harakat tiklanishi va gemiparezda reabilitatsiya, qo'l funksiyasi, muloqot, kognitiv va xulq oqibatlari, gipoksik shikast (cho'kish, yurak to'xtashi) va ensefalitdan keyingi reabilitatsiya qisqacha, orqa kalla chuqurchasi o'smasi operatsiyasidan keyingi holat (manbada bo'lsa), maktabga qaytish, uzoq muddatli kuzatuvOchish
    18. 18Orqa miya shikasti va avtonom disrefleksiya: reabilitatsiyabolalarda orqa miya shikastining sabablari va xususiyati (rentgenologik o'zgarishsiz shikast), shikast darajasi va to'liqligini baholash (xalqaro nevrologik tasnif, ASIA shkalasi), klinik sindromlar, shikast darajasiga ko'ra kutiladigan funksional mustaqillik, o'tkir davrdan keyingi reabilitatsiya, avtonom disrefleksiya (sabablari, belgilari, shoshilinch boshqarish, oilani o'rgatish), neyrogen siydik pufagi va ichak dasturi, bosim yarasi, ortostatik gipotenziya, harorat boshqaruvining buzilishi, chuqur vena trombozi, giperkalsiyemiya va osteoporoz, skolioz va chanoq-son, nafas, o'sish davridagi muammolarOchish
    19. 19Miyelomeningotseleda reabilitatsiya: harakatlanish, neyrogen siydik pufagi va ichak dasturi, mustaqilliknuqson darajasi va kutiladigan harakatlanish (uyda, jamiyatda, harakatlanmaydigan), ortez va harakatlanish vositalari darajaga ko'ra, oyoq deformatsiyalari va kontrakturalar, sezgisizlik va bosim yarasi, lateks allergiyasi, ichak dasturi va siydik tuta olishga erishishda reabilitatsiya jamoasining roli, semirish va jismoniy faollik, kognitiv va o'qish xususiyatlari, shunt va tortilgan orqa miya belgilarini kuzatish, o'z-o'ziga xizmat va mustaqillik, milliy protokoldagi reabilitatsiya tadbirlariOchish
    20. 20Nerv-mushak kasalliklarida reabilitatsiya: spinal mushak atrofiyasi, Dyushen mushak distrofiyasi va boshqalarfunksional holatga ko'ra reabilitatsiya (yotgan, o'tirgan va yuradigan bemor — milliy protokol bo'yicha), kontrakturaning oldini olish (cho'zish, tungi ortezlar, turish), mashqning xavfsiz chegarasi va ortiqcha zo'riqish xavfi, harakatlanishni saqlash va nogironlik aravachasiga o'tish, nafas fizioterapiyasi va yo'talga yordam, skolioz va o'tirish, suyak salomatligi, yurak kuzatuvi va DJT ga ta'siri, reabilitatsiyaning texnik vositalari, yangi davolar fonida funksiyani o'lchash, oila va maktabOchish
    21. 21Tug'ruqdagi yelka chigali falaji va periferik nerv shikastlarida reabilitatsiyatug'ruqdagi yelka chigali shikastining turlari (Erb, Klumpke, to'liq falaj), xavf omillari, tiklanishni baholash va kuzatish muddatlari, erta davrda holat berish va passiv harakat mashqlari, kontraktura va yelka bo'g'imi deformatsiyasining oldini olish, shina va ortez, botulin toksini, mikrojarrohlik va ikkilamchi operatsiyaga yo'llash muddati, ota-onani uy mashqlariga o'rgatish, prognoz, boshqa periferik nerv shikastlari qisqachaOchish
    22. 22Nafas tizimi reabilitatsiyasi: nafas yo'llarini tozalash va nafas mashqlarinafas reabilitatsiyasining ko'rsatmalari (mukovistsidoz, bronxoektaziya, nerv-mushak kasalliklari, surunkali o'pka kasalliklari, operatsiyadan keyingi holat), nafas yo'llarini tozalash usullari (postural drenaj, ko'krak qafasini qo'lda urib titratish, faol nafas sikli, autogen drenaj, ijobiy ekspirator bosim va tebranuvchi qurilmalar, yuqori chastotali ko'krak tebranishi), yo'talga yordam va mexanik yo'tal yordamchisi, nafas mashqlari va nafas gimnastikasi, jismoniy mashq bilan nafas reabilitatsiyasi, astmada jismoniy faollik, MDH manbalaridagi reabilitatsiya bosqichlari, qarshi ko'rsatmalarOchish
    23. 23Yurak kasalliklarida reabilitatsiya va jismoniy faolliktug'ma yurak nuqsoni bilan bolada jismoniy faollikning foydasi va kamharakatlik xavfi, yuklama sinamasi va jismoniy tayyorgarlikni baholash, jismoniy faollikni xavf toifasiga ko'ra belgilash, yurak operatsiyasidan keyingi reabilitatsiya bosqichlari, yurak reabilitatsiyasi dasturlari tarkibi (aerob va kuch mashqi, psixologik yordam, ta'lim), Fontan qon aylanishida mashq, yurak ritmini va vegetativ boshqaruvni baholash (MDH manbalari), qarshi ko'rsatmalar va ogohlantiruvchi belgilarOchish
    24. 24Revmatologik kasalliklar, gemofiliya artropatiyasi va surunkali og'riqda reabilitatsiyayuvenil idiopatik artritda fizioterapiya va ergoterapiya (yallig'lanish davriga ko'ra mashq, bo'g'im himoyasi, shina, harakat hajmini saqlash, mushak kuchi, jismoniy faollik va mashq dalili), boshqa revmatik kasalliklarda (dermatomiozit va b.) mashq, gemofiliyada bo'g'im himoyasi, qon quyilishidan keyingi reabilitatsiya va artropatiyada mashq, kompleks regionar og'riq sindromi va og'riq bilan bog'liq nogironlikda funksiyani tiklash (jadal fizioterapiya va kognitiv-xulqiy yondashuv), gipermobillikda mashqOchish
    25. 25Ortopedik holatlarda reabilitatsiya: qomat buzilishi, skolioz, tortikollis, chanoq-son displaziyasi va oyoq deformatsiyalariqomat buzilishi turlari va DJT, skoliozda mashqlar va korset kiyish tartibi (xalqaro va MDH manbalari farqi, dalil darajasi), tug'ma mushak tortikollisida cho'zish mashqlari va holat berish, chanoq-son displaziyasida massaj va gimnastika, ortopedik davodan keyingi reabilitatsiya, tug'ma maymoqlikda Ponseti usulidan keyingi ortez va mashqlar, yassi oyoqlikda mashqlar va ortopedik poyabzalning o'rni, ota-onaga uy mashqlarini o'rgatishOchish
    26. 26Sinish, operatsiya va sport shikastidan keyingi reabilitatsiya; sportga qaytishbolada immobilizatsiyadan keyingi tiklanishning xususiyati (tez tiklanish, bo'g'im qotishi kam), shikast va operatsiyadan keyingi reabilitatsiya bosqichlari (og'riq va shishni boshqarish, harakat hajmi, kuch, propriosepsiya va muvozanat, sportga xos mashq), funksional reabilitatsiya, sportga qaytish mezonlari, ortiqcha yuklama shikastida yuklamani o'zgartirish, qo'l panjasi shikastidan keyingi mashq, takroriy shikastning oldini olish dasturlariOchish
    27. 27Kuyishdan keyingi reabilitatsiya: chandiq, kontraktura va kompression kiyimkuyish reabilitatsiyasining erta boshlanishi va bosqichlari, holat berish va shinalash, harakat hajmi mashqlari, gipertrofik chandiqning shakllanishi va baholash, chandiqni boshqarish (kompression kiyim, silikon, massaj — dalil darajasi bilan), kontrakturaning oldini olish va davolash, o'sish davrida qayta tuzatish zarurati, qichishish va og'riq, ruhiy va ijtimoiy qo'llab-quvvatlash, maktabga qaytishOchish
    28. 28Intensiv terapiyadan keyingi sindrom va o'smadan keyingi reabilitatsiyabolalarda intensiv terapiyadan keyingi sindrom (jismoniy, kognitiv, ruhiy va ijtimoiy soha; oilaga ta'siri), intensiv terapiyada erta faollashtirish, kasalxonadan keyingi kuzatuv, o'sma davosidan keyingi reabilitatsiya (charchoq, mushak kuchsizligi va neyropatiya, harakatlanish, amputatsiya va endoprotezdan keyin, neyrokognitiv oqibatlar), o'smadan omon qolgan bolada jismoniy faollik va to'siqlar, maktabga qaytishOchish
    29. 29Psixologik reabilitatsiya va oilani qo'llab-quvvatlash; uy dasturisurunkali kasallik va nogironlikning bola va oila ruhiyatiga ta'siri, ota-onaning stressi va moslashuvi, qayg'u va qabul qilish bosqichlari, psixologik reabilitatsiyaning maqsad va usullari, bolaning xavotir va tushkunligida ergoterapiya va psixologik yordam, aka-uka va opa-singillar, ota-onani reabilitatsiya jamoasining a'zosi sifatida o'qitish, uy dasturini tuzish va bajarilishini kuzatish, charchoqning oldini olish, ota-onalar guruhlariOchish
    30. 30Nogironligi bor bolaning salomatligi, jismoniy faolligi va ijtimoiy ishtirokinogironligi bor bolaning profilaktik tibbiy yordami (o'sish, ovqatlanish, emlash, tish, ruhiy salomatlik, balog'at), ikkilamchi holatlarning oldini olish (semirish, osteoporoz, og'riq), jismoniy faollik, moslashtirilgan sport va dam olish, ijtimoiy ishtirok va do'stlik, inklyuziv ta'lim va maktabda yordam, ijtimoiy reabilitatsiya, o'smirlik va kattalar xizmatiga o'tish, kasbga tayyorlash, ota-onaga manbalarOchish